APEC ÇEVİK VƏ QƏTİYYƏTLİ TƏDBİRLƏR GÖRMƏYƏ ÇAĞIRIR
Son günlər dünya maliyyə bazarlarından alınan məlumatlar həyəcanlı cəbhə xəbərlərini xatırladır. Planetimizin yeni-yeni ərazilərini bürüyən qlobal maliyyə böhranı dünya iqtisadiyyatında labüd tənəzzül təhlükəsi doğurur. Bu isə o deməkdir ki, müflisləşmələrin sayının artması, əhalinin gəlirlərinin azalması, işsizliyin kütləvi miqyas alması gözlənilir. Cəmi yarım il bundan əvvəl bəlkə də heç kimin ağlına gəlməzdi ki, sürətlə varlanmağa çalışan bir neçə amerikalı bankirin ipoteka kreditləri ilə əlaqədar adi bir dələduzluğu bu cür dağıdıcı nəticələr verəcək, yeni minilliyə nikbin ovqatla qədəm qoymuş beynəlxalq birliyə meydan oxuyacaqdır.
Aparıcı dövlətlərin və inkişaf etməkdə olan ölkələrin dünya miqyasında iqtisadi kollapsa yol verməmək, sabitləşmənin çarəsini tapmaq ümidi ilə gördüyü tədbirləri, onların səylərini və görünməmiş fəallığını diqqətlə izləyən müşahidəçi və analitiklərin çoxu təxminən belə mülahizələr yürüdür. Dünyanın bütün qitələrindəki onlarca ölkənin liderləri son iki həftədə Nitsada, Vaşinqtonda, Bakıda çoxtərəfli və ikitərəfli görüşlər keçirmişlər. Yenicə başa çatmış həftənin istirahət günlərində isə Perunun paytaxtı Limada Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (APEC) 16-cı forumu olmuşdur. Bütün bu danışıqların ümumi səciyyəvi cəhəti ondan ibarətdir ki, dövlətlər bu fəlakətə qarşı təkbaşına mübarizə aparmağı hədər sayır və buna görə də qüvvələri birləşdirməyə, əlbir olub bu sınaqdan qalib çıxmağa çalışır.
Xəbər verilir ki, 21 ölkə və ərazinin rəhbərlərinin Peruda keçirilmiş forumunda da belə idi. Sammitdə qəbul edilmiş yekun bəyannaməsində iştirakçılar regionun inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatları arasında fərqi azaltmağa tərəfdar olduqlarını bildirmiş, “dünya iqtisadiyyatının artım sürətinin labüd azalmasına cavab olaraq çevik və qətiyyətli tədbirlər görmək” barədə razılığa gəlmişlər.
Birgə sənəddə deyilir: “Dünyada indiki maliyyə böhranı forumda iştirak edən ölkələrin indiyədək üzləşdiyi ən ciddi iqtisadi təhlükələrdən biridir”. Sammit iştirakçıları bəyan etmişlər ki, onlar qlobal iqtisadi tənəzzülə cavab olaraq vaxtında və qətiyyətli hərəkətlər edəcək, böhranın aradan qaldırılması üçün iqtisadi və maliyyə xarakterli bütün zəruri tədbirləri görəcəklər.
Yekun bəyannaməsinin ayrı-ayrı bəndlərində “regional iqtisadi inteqrasiyanın gücləndirilməsi”, “struktur islahatlarının reallaşdırılması” və “APEC regionunda ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi” üzrə öhdəliklər təsbit edilmişdir. Haqqında söhbət gedən struktur islahatı çərçivəsində ticarətin və investisiyaların liberallaşdırılması, sahibkarlıq fəaliyyətinə kömək, iqtisadi və texniki əməkdaşlıq nəzərdə tutulur.
Bundan əlavə, APEC-in üzvü olan ölkələr biznesin sosial məsuliyyəti, korrupsiyaya və terrorizmə qarşı mübarizə, təbii fəlakətlər riskini azaltmaq modeli yaradılmasının zəruriliyini vurğulamışlar.
APEC-in üzvü olan ölkələrin liderləri “iyirmilərin” bu yaxınlarda Vaşinqtonda keçirilmiş görüşündə qəbul edilmiş böhran əleyhinə tövsiyələri dəstəkləmişlər. Bununla bağlı, birgə bəyannamədə “makroiqtisadiyyatda daha sıx qarşılıqlı əlaqənin yaradılması, kapital axınlarının mənfi effektlərinin qarşısının alınması, inkişaf etməkdə və genişlənməkdə olan iqtisadiyyatlara kömək” istiqamətində tədbirlər görülməsinin vacibliyi vurğulanır.
Sammit iştirakçıları indiki böhranlı vəziyyətdə Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankı kimi maliyyə təsisatlarının sabitləşdirici rolunun artmasını qeyd etmişlər.
Xatırladaq ki, APEC forumu 1989-cu ilin noyabr ayına regionun iqtisadi, sosial, ekoloji və başqa problemlərini dinc yolla, münaqişəsiz həll etmək vasitəsi kimi yaradılmışdır. Hazırda bu foruma 21 ölkə və ərazi daxildir: Avstraliya, Bruney, Vyetnam, Honkonq, İndoneziya, Kanada, ÇXR, Malayziya, Meksika, Yeni Zelandiya, Papua- Yeni Qvineya, Peru, Rusiya, Sinqapur, ABŞ, Tailand, Tayvan, Filippin, Çili, Cənubi Koreya və Yaponiya.
Bölmənin digər xəbərləri
