AVROPA NABUKKONU GÖZLƏYİR
Bakı, 23 yanvar (AZƏRTAC). Təkcə Avropanın deyil, eləcə də bütün dünya birliyinin diqqətini özünə cəlb etmiş Rusiya ilə Ukrayna arasındakı qaz müharibəsinə nəhayət ki, son qoyulmuşdur. Tərəflər uzunmüddətli saziş (2009-2019-cu illər üçün) imzalayaraq, qaz nəqlinin bərpa edilməsi barədə razılığa gəlmişlər. Sənədə görə, Ukrayna 2010-cu ildən etibarən qazı bazar qiymətləri, yəni min kubmetrini 450 dollara, 2009-cu ildə 20 faiz güzəştlə - 360 dollara alacaq, “Qazprom” isə 2010-cu ildən Ukrayna ərazisindən qaz nəqlinin haqqını bazar qiymətləri ilə ödəyəcəkdir.
Əslində, Avropa sakit nəfəs ala bilərdi, lakin rahat yaşamağa öyrəşmiş, indi isə qorxuya düşmüş ərköyün avropalılar bu “qaz mübahisəsinin” təhlükəsini unuda bilməmişlər, çünki yaxşı başa düşürlər ki, Rusiya və Ukrayna öz qələbələrini nə qədər bəyan etsələr də, onların arasındakı əsas ziddiyyətlər axıradək aradan qaldırılmamışdır. Hətta burada kimin haqlı, kiminsə haqsız olmasının da bir o qədər əhəmiyyəti yoxdur. Mahiyyət bundan ibarətdir ki, enerji daşıyıcılarının nəqli üçün məsul olan iki dövlət öz öhdəliklərini yerinə yetirməmiş və Avropanı “soyuqdan əsməyə” məcbur etmişdir. Həqiqətən də, qışın oğlan çağında soyuqdan donmaq perspektivi heç də xoşagələn deyildir.
Rusiyanın tanınmış siyasi xadimi Aleksandr Proxanov “Cihan” xəbərlər agentliyinə müsahibəsində bildirmişdir ki, bu böhran maliyyə vəziyyəti ağırlaşmış “Qazprom”un erasının başa çatdığını göstərir, çünki “bir neçə adamın arzusu ilə bütün Avropa qazsız qala bilməz”.
Tanınmış ABŞ jurnalisti, Montana Universitetinin professoru Tomas Holts isə azərbaycanlı həmkarlarına müsahibəsində demişdir: “İndiki mini-böhran qazın Rusiyadan və yeri gəlmişkən, elə Ukraynadan yan keçməklə, Xəzər regionundan Avropa istehlakçılarına çatdırılmasının bütün alternativ vasitələrinə açıq-aşkar diqqət cəlb edəcəkdir”.
Bu baxımdan, Qərbin böyük ümid bəslədiyi Nabukko layihəsi ön plana çıxır. Üstəlik, bu layihəni ABŞ da qətiyyətlə dəstəkləyir. Bu yaxınlarda Fransa Prezidenti Nikola Sarkozi “Gaz de France” dцvlət єirkətinin Nabukkoya qoşulduğunu elan etmişdir. Avropanın bəzi siyasi liderləri də belə niyyətləri olduqlarını bildirmişlər. Lap bu günlərdə isə İran Transxəzər layihəsində iştirak etmək niyyətini açıqlamışdır.
Hazırda konsorsiumun 5 üzvü var: Avstriyanın OMV, Macarıstanın MOL, Türkiyənin Botas, Bolqarıstanın Bulgargaz və Rumıniyanın Transqaz şirkərtləri. Röyter xəbər verir ki, Almaniyanın RWE şirkəti Nabukko qaz kəməri layihəsinin 6-cı səhmdarı olmaq üçün danışıqlar aparır. Bu, məlum hadisələrədək dondurulmuş vəziyyətdə olan layihənin reytinqini artıracaqdır. Nabukko layihəsini həyata keçirən Avropa təbii qaz nəqlinin şaxələndirilməsini təmin etməklə yanaşı, çox ehtiyat etdiyi “Qazprom”dan asılılığını azaldacaqdır.
Bu günlərdə Azərbaycanda işgüzar səfərdə olan Bolqarıstan Prezidenti Georgi Pırvanov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə təkbətək görüşmüşdür. Həmin səfərin alternativ qaz mənbələrinin axtarışı ilə bağlı olduğunu başa düşmək isə heç də çətin deyildir. Elə Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov da səfərdən bir gün əvvəl jurnalistlərə müsahibəsində demişdir: “Bolqarıstan Prezidenti Bakıda keçirəcəyi görüşlərdə ölkəsinin təbii qazla təmin olunması ilə bağlı məsələləri müzakirə edəcəkdir”.
Beləliklə, Avropanın enerji təhlükəsizliyini təmin edən bir ölkə kimi Azərbaycanın rolu artmaqdadır. Eyni zamanda, enerji resurslarının alternativ ixracçısı statusu siyasi dividendlər gətirə, ölkəmizin Avropa və Avroatlantik məkanına inteqrasiyasını sürətləndirə bilər.
Sonda onu da əlavə edək ki, yanvarın 27-də Budapeştdə keçiriləcək görüşdə Nabukko qaz kəmərinin tikintisinin sürətləndirilməsi məsələsi həll ediləcəkdir. Orta Asiya və Azərbaycan qazının Avropa ölkələrinə Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Bolqarıstan, Macarıstan, Rumıniya və Avstriya ərazilərindən keçməklə nəqlini nəzərdə tutan bu kəmər tikintisi artıq başa çatmış Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərinin davamı olacaqdır.
Tamilla Nuriyeva
AZƏRTAC-ın müxbiri
Bölmənin digər xəbərləri
