-Möhtərəm cənab Prezident!

Respublikamızın regionlarının sosial-iqtisadi inkişafında və ölkənin ərzaq probleminin həllində meliorasiya və su təsərrüfatı mühüm rol oynayır.

Mürəkkəb iqlim və ağır torpaq şəraitinə malik respublikamızda kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı, əsasən, 1 milyon 432 min hektar suvarılan torpaqlarda cəmləşmişdir. İstehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının 90 faizi bu torpaqlardan götürülür. Ümumi suvarılan sahələrdən 126 min hektarı işğal altındadır.

Respublikada meliorasiya və irriqasiya işlərinin təməli keçən əsrin əvvəllərində qoyulmasına baxmayaraq, onun əsas inkişafı ulu öndərimiz Heydər Əliyevin ölkəyə rəhbərlik etdiyi 1969-1982-ci illərə təsadüf edir. Həmin illərdə suvarılan torpaqlar yüksək texniki səviyyədə inşa edilmiş meliorasiya və irriqasiya fondları ilə təchiz olunmuşdur. Bu torpaqların 609 min hektarında kompleks meliorasiya işləri aparılmışdır.

Hazırda Cəmiyyət tərəfindən ümumi su tutumu 21,5 milyard kubmetr olan 135 su anbarı, 16 hidroqovşaq, 52 min kilometr suvarma kanalı, 30 min kilometr kollektor-drenaj şəbəkəsi, ümumi gücü 712 meqavat olan 941 nasos stansiyası (o cümlədən 131 üzən), 7212 subartezian quyusu, 117 min müxtəlif hidrotexniki qurğu istismar olunur.

Möhtərəm Prezident, iqtisadiyyatımızın bütün sahələrində olduğu kimi, meliorasiya və su təsərrüfatı sahəsinə də Sizin böyük diqqət və qayğınızı biz daim hiss edirik. Meliorasiya və su təsərrüfatı sahəsində təməli ulu öndərimiz Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş bir çox layihələr Sizin yaxından köməyiniz və diqqətiniz sayəsində başa çatdırılmış, bir çox layihələr və tədbirlər isə hazırda uğurla həyata keçirilir. Meliorasiya və su təsərrüfatının respublikamızın iqtisadiyyatındakı, regionların sosial-iqtisadi inkişafındakı və ölkənin ərzaq probleminin həllindəki rolunu nəzərə alaraq, Azərbaycan “Meliorasiya və Su Təsərrüfatı” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yaradılması barədə imzaladığınız Fərman, meliorasiya və su təsərrüfatı sahəsində həyata keçirilən layihələrlə tanışlığınız, yerlərdə olarkən su təsərrüfatı tikintilərinə baş çəkməyiniz, “Meliorator günü” peşə bayramının təsis olunması, “Taxtakörpü” su anbarının təməlqoyma mərasimində iştirak etməyiniz Sizin bu sahəyə diqqətinizin bariz nümunəsidir. Bütün bunlar melioratorları daha da ruhlandırır, üzərlərinə əlavə məsuliyyət qoyur və onları daha səylə çalışmağa sövq edir.

Möhtərəm Prezident, Sizin sahəyə diqqətinizin nəticəsi olaraq, 2003-cü illə müqayisədə 2008-ci ildə meliorasiya tədbirlərinə ayrılan vəsaitin həcmi 4 dəfə, bütün maliyyə mənbələri hesabına sahəyə əsaslı vəsait qoyuluşu 20 dəfə artmışdır.

Kənd təsərrüfatı əkinlərini fasiləsiz suvarma suyu ilə təmin etmək üçün bütün mövcud imkanlar səfərbər edilmiş, istismar və təmir-bərpa işlərinin səmərəliliyinin yüksəldilməsinə dair tədbirlər işlənib həyata keçirilmişdir. Respublika üzrə bütün kənd təsərrüfatı bitkiləri 1.318.600 hektar sahədə 3,2 dəfə suvarılmış, o cümlədən 452 min hektarda taxıl, 82 min hektarda pambıq, 478 min hektarda isə yem bitkiləri suvarılmışdır.

Bununla yanaşı, sistemin istismarında müəyyən çətinliklər də vardır. Respublikamızın suvarma şəbəkələrinin əksəriyyəti - 75 faizi 1930-1960-cı illərdə qazılmış torpaq kanallardır. Sistemlər üzərindəki qurğular, beton və nov kanallar uzun illər istismar olunduğundan çox hissəsi aşınmışdır. 90 min hektar əkin sahəsinin su təminatına xidmət edən nov kanallarının bütünlüklə yenidən qurulması və bərpasına ciddi ehtiyac vardır. Su itkilərinin qarşısının alınması üçün suvarmada mütərəqqi texnika və texnologiyaların tətbiqi təmin olunmalıdır.

Keçmiş kolxoz və sovxozlar tərəfindən əvvəllər respublikada hər il 80-100 min hektar sahədə cari yuma aparıldığı halda, bu işlərin həcmi sonradan azaldılmışdır. Torpaq sahibləri, indiki sahibkarlar bu sahəyə diqqəti artırmalıdırlar.

Cəmiyyətin balansında müxtəlif markalı 1104 ədəd torpaqqazan texnika, 2166 ədəd xüsusi təyinatlı nəqliyyat vasitəsi vardır. Mövcud texnikaların böyük əksəriyyəti istismar müddətini çoxdan başa vurmuş, uzun illər istismar olunduğundan fiziki və mənəvi cəhətdən köhnəlmiş, məhsuldarlığı aşağı düşmüşdür. Bunların 2008-2011-ci illərdə yeniləri ilə əvəz edilməsi məqsədəuyğun olardı.

Möhtərəm Prezident, Sizin Fərman və Sərəncamlarınızla təsdiq edilmiş regionların sosial-iqtisadi inkişafı üzrə Dövlət proqramında və Tədbirlər Planında nəzərdə tutulmuş meliorasiya və su təsərrüfatı obyektlərində xarici investisiyalar, Dövlət Neft Fondu və dövlət büdcəsindən əsaslı vəsait qoyuluşu hesabına 2007-ci ildə 2006-cı ilə nisbətən 2,7 dəfə çox tikinti, yenidənqurma və bərpa işləri aparılmışdır.

Xarici investisiyalar hesabına əkin sahələrindən duzlu yeraltı suların Xəzər dənizinə axıdılması üçün Baş Mil-Muğan kollektorunun sonuncu - üçüncü 31 kilometrlik hissəsinin qurğularla tikintisi 2006-cı ildə, Samur-Abşeron suvarma sistemində kanalın 50 kilometr hissəsinin və 188 kilometr uzunluğunda təsərrüfatlararası kanalların yenidən qurulması 2007-ci ildə, 67,2 kilometr uzunluğunda Xanarx kanalının tikintisi isə 2006-cı ildə başa çatdırılaraq istismara verilmişdir.

Samur-Abşeron suvarma sisteminə daxil olan və təməli 2007-ci il noyabrın 8-də Sizin tərəfinizdən qoyulmuş ümumi sututumu 268 milyon kubmetr olan “Taxtakörpü” su anbarının və gücü 25 MVt olan su elektrik stansiyasının, Vəlvələçay-Taxtakörpü-Ceyranbatan kanallarının tikintisi hazırda müvəffəqiyyətlə davam etdirilir.

Dünya Bankının krediti ilə 180 min hektar suvarılan sahələrə xidmət edən Araz çayı üzərindəki Bəhramtəpə hidroqovşağının və respublikanın 11 rayonunda təxminən 56 min hektar sahədə suvarma-paylayıcı sistemlərinin təmir-bərpasına başlanılmışdır.

Asiya İnkişaf Bankının krediti ilə 2006-2007-ci illərdə respublikanın Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, Göyçay, İsmayıllı, Ağsu, Qusar və Astara rayonlarında sel və daşqın təhlükəli çaylarda və Naxçıvan MR-in Şərur rayonunda Araz çayında 31 kilometr uzunluğunda sahilbərkitmə işləri yerinə yetirilmişdir. Bu iş 2008-ci ildə də davam edir.

Əkin sahələrinin su təminatının yaxşılaşdırılması məqsədi ilə Sizin tapşırığınızla respublikanın müxtəlif rayonlarında, əsasən də, münaqişə zonası ilə həmsərhəd ərazilərdə 2005-ci ildə 47 ədəd, 2006-cı ildə 101 ədəd, 2007-ci ildə 171 ədəd subartezian quyusu qazılıb istifadəyə verilmiş, 2004-2007-ci illərdə 118 kilometr uzunluğunda suvarma kanalları tikilmiş və bərpa edilmişdir. Tovuz rayonunda Tovuzçay və Cəlilabad rayonunda Göytəpə su anbarlarının, Yuxarı Şirvan kanalının Ağsu maşın qolunun, Göyçay, Qazax, Ağstafa, Şəki, Salyan, Ucar, Kürdəmir və digər rayonlarda sugötürücü qurğuların, suvarma kanallarının tikintisi və bərpası işləri davam etdirilmişdir.

Möhtərəm Prezident, Sizin tapşırığınızın icrası olaraq, Füzuli rayonunda qayıdış qəsəbələrində və Laçın rayonunun Ağcabədi rayonu ərazisində yerləşən qış otlaqlarında məskunlaşmış məcburi köçkün ailələrinə ayrılmış əkin sahələrini suvarma suyu ilə təmin etmək və torpaqların meliorativ vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün suvarma kanallarının tikintisi və meliorativ işlərin aparılması sürətləndirilmişdir.

Həyata keçirilmiş tikinti, təmir-bərpa və istismar tədbirləri hesabına respublikada son üç ildə 100 min hektar suvarılan torpaqların meliorativ vəziyyəti və 95 min hektar ərazinin su təminatı yaxşılaşdırılmışdır ki, bu da ölkədə pambıqçılığın, taxılçılığın, üzümçülüyün və meyvə-tərəvəzçiliyin inkişaf etdirilməsi üçün əlverişli şərait yaratmışdır.

Möhtərəm cənab Prezident, yeri gəlmişkən bir məsələni də demək istərdim. Meliorasiya, su təsərrüfatı sahəsinin ixtisaslı kadrlarla təmin edilməsi üçün Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində hidromeliorasiya fakültəsinin bərpa edilməsinə, Təhsil Nazirliyinin texniki peşə məktəblərində nasos stansiyaları üçün elektrik maşinistləri, mexanizatorlar, suvarma operatorları və digər peşə kadrlarının hazırlanmasına böyük ehtiyac vardır.

Möhtərəm cənab Prezident, kənd təsərrüfatında əsas istehsal vasitəsi torpaqdır. Torpaqların məhsuldarlığının artırılması, ondan yüksək məhsul götürülməsi, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması və sənayenin xammalla təchiz edilməsində, bütün aqrotexniki tədbirlərlə bərabər, torpaqların meliorasiya vəziyyətinin və su təchizatının yaxşılaşdırılmasının əhəmiyyəti çox böyükdür. Sizin göstərişiniz əsasında bu sahədə respublikamızda yaxın illərdə görülməsi tələb olunan vacib işləri əhatə edən “Azərbaycan Respublikasında meliorasiya və su təsərrüfatının 2008-2015-ci illər üzrə davamlı inkişafı Dövlət Proqramı”nın layihəsi müvafiq nazirlik, komitə və digər təşkilatlarla razılaşdırılaraq, təsdiqlənmək üçün Nazirlər Kabineti tərəfindən Sizə təqdim edilmişdir.

Proqramda nəzərdə tutulmuş tikinti və yenidənqurma işlərinin həyata keçirilməsi nəticəsində 2008-2015-ci illərdə ümumi tutumu 772 milyon kubmetr olan 16 su anbarı, 825 kilometr uzunluğunda suvarma kanalları tikiləcək, 43,4 min hektar yeni suvarılan torpaqlar istifadəyə veriləcək, 385 min hektardan artıq suvarılan sahənin su təminatı və 256 min hektar sahənin meliorativ vəziyyəti yaxşılaşdırılacaq, 118 kilometr qoruyucu bənd tikiləcəkdir. Göstərilən bütün tədbirlər torpaqların məhsuldarlığının yüksəldilməsinə, məhsul istehsalının orta hesabla 1,5-2 dəfə artırılmasına şərait yaradacaqdır.

Möhtərəm Prezident, hazırda suvarma və kollektor-drenaj şəbəkələrinin lildən təmizlənməsi, hidrotexniki qurğuların cari və əsaslı təmiri, sel və daşqına qarşı sahilbərkitmə və məcra nizamlama işlərinin görülməsi, nov kanalların, qışlaqların su təminatı sistemlərinin təmir-bərpa edilərək tam işlək vəziyyətə gətirilməsi, üzən nasos stansiyalarının bərpası, mexanizmlərin və xüsusi təyinatlı nəqliyyat vasitələrinin yeniləri ilə əvəz olunması məqsədi ilə əlavə vəsaitin ayrılması, Samur-Abşeron kanalının üzərində yerləşən nasos stansiyalarının enerji xərclərinin büdcədən ödənilməsi, “Azərsu” Səhmdar Cəmiyyətindən, keçmiş kolxoz, sovxoz və digər su istifadəçilərindən Cəmiyyətə olan ümidsiz debitor borclarının və Cəmiyyətin elektrik enerjisinə olan kreditor borclarının qarşılıqlı şəkildə silinməsi məsələsinin həlli sahənin normal işinin təmin olunmasına böyük kömək edərdi.

Möhtərəm Prezident, respublikanın melioratorları ölkəmizin müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda və iqtisadiyyatımızın gələcək inkişafı naminə Sizin apardığınız ardıcıl və dönməz quruculuq işlərini yüksək qiymətləndirirlər. Onlar qarşıdan gələn Prezident seçkilərində yekdilliklə Sizin namizədliyinizi dəstəkləyirlər.

Möhtərəm Prezident, qısa vaxt kəsiyində iki dəfə ayrıca su təsərrüfatı, meliorasiya məsələlərinə dair iclas keçirdiyinizə görə Sizə dərin minnətdarlığımızı bildiririk. Sizi əmin edirik ki, “Meliorasiya və Su təsərrüfatı” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin kollektivi qarşıda duran vəzifələri tam məsuliyyətlə dərk edərək, onların layiqincə yerinə yetirilməsi üçün bütün imkan və bacarıqlarını səfərbər edəcəklər.

Diqqətinizə görə sağ olun.