Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

CƏMİYYƏT

Azərbaycanın yaşıl dünya gündəmi və ölkəmizdəki köç yollarının ekosistemdə rolu - ŞƏRH

Azərbaycanın yaşıl dünya gündəmi və ölkəmizdəki köç yollarının ekosistemdə rolu -  ŞƏRH

Bakı, 14 may, AZƏRTAC

Azərbaycan özünün qədim tarixi, adət-ənənələri, birgə yaşayış norma və qaydaları, milli-mənəvi dəyərləri, yerləşdiyi coğrafi və strateji mövqeyi ilə sivilizasiyaların qovuşduğu məkan kimi daim diqqət mərkəzində olub. Azərbaycanda son illər siyasi, sosial-iqtisadi, mədəni sahələrdə həyata keçirilən dərin islahatlar davamlı inkişafı təmin edib. Ölkəmizin bir sıra mötəbər forumlara, beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlərə uğurla ev sahibliyi etməsi ölkə rəhbərliyinin uğurlu daxili və xarici siyasət kursunun bəhrələridir.

Ölkəmizin növbəti təşəbbüslərindən biri də BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasının - COP29-un ölkəmizdə keçirilməsi ilə bağlıdır. Belə bir mötəbər tədbirin Bakıda keçirilməsi barədə qərar ölkəmizin COP kimi dünyamiqyaslı hərəkatın ilk sırasında dayandığını bir daha bütün beynəlxalq birliyə çatdıran mühüm siyası mesajdır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Azər Şükürovun “Azərbaycanın yaşıl dünya gündəmi (COP) və ölkəmizdəki köç yollarının ekosistemdə rolu” sərlövhəli məqaləsində yer alıb. Məqaləni təqdim edirik.

Prezident İlham Əliyev COP29 kimi mötəbər tədbir üçün Bakının ev sahibi seçməsinin ölkəmizin dünyada nüfuzunun güclənməsi ilə izah edərək deyib ki, Azərbaycana növbəti dəfə böyük etimad və böyük hörmət göstərilib: “Biz buna layiqik, biz apardığımız siyasət nəticəsində dünya miqyasında çox güclü mövqelərə sahib olmuşuq. Azərbaycana beynəlxalq aləmdə olan hörmət günbəgün artır və biz bu hörməti öz əməlimizlə, işimizlə, siyasətimizlə qazanmışıq”.

Azərbaycanın COP29 gündəliyi

COP29 iqlim fəaliyyətini sürətləndirmək və Paris Sazişinin məqsədlərinə nail olmaq üçün keçirilən tarixi görüş hesab olunur. Hələ 2015-ci ilin dekabrında BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasına üzv ölkələrin 21-ci konfransında Paris Sazişi qəbul olunub. COP tədbirlərinin məqsədi Paris Sazişinin tələbi olaraq dünyada karbon qazının (CO2) miqdarını sənayeləşmədən əvvəlki dövrdəki 1,5 dərəcə Selsi ilə məhdudlaşdırmaq üzrə irəliləyişə nail olmaqdır. COP29 konfransı iştirakçı ölkələr üçün yeni öhdəliklər götürmək və iqlim böhranını həll etmək istiqamətində konkret addımlar atmaq üçün önəmli platformadır.

Ötən il dekabrın 11-də COP28-in plenar iclasında BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 29-cu sessiyasının - COP29-un 2024-cü ildə Azərbaycanda keçirilməsinə dair qərar qəbul olunub.

Tədbirdə çıxış edən Azərbaycanın ekologiya və təbii sərvətlər naziri Muxtar Babayev deyib: “Azərbaycan iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə birgə səylərin əhəmiyyətini anlayır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin nümayiş etdirdiyi güclü siyasi iradə və Şərqi Avropa Qrupunun üzvü olan dövlətlərin Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi etmək üçün ölkəmizin namizədliyini dəstəkləməsi bugünkü uğurumuzda həlledici rol oynayıb”.

Azərbaycanın “yaşıl dünya” gündəmi

Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə 2024-cü il ölkəmizdə “Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili” elan olunub. “Yaşıl” iqtisadiyyata keçid və “yaşıl” enerji təchizatçısına çevrilmək Azərbaycanın iqtisadi siyasətinin prioritetlərindəndir və ölkə başçısı tərəfindən imzalanmış sənəd bu istiqamətdə təşəbbüsləri stimullaşdırmaq məqsədi daşıyır. Bu mənada “Yaşıl dünya naminə həmrəylik ili” Azərbaycanın COP hərəkatına dəstəyinin bariz nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan Prezidenti işğaldan azad edilmiş torpaqları “Yaşıl enerji” zonası elan edib və 2022-2026-cı illər üzrə tədbirlər planı təsdiqlənib, həmin ərazilərin 2050-ci ilədək “Netto sıfır emissiya” zonasına çevrilməsi nəzərdə tutulur.

Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın “yaşıl dünya” naminə gündəmini belə izah edib: “Yaşıl enerji keçidi bizim prioritet məsələmizdir və bu il Azərbaycanda bölgənin ən böyük bərpaolunan elektrik enerjisi stansiyası istifadəyə verilmişdir - 230 meqavat gücündə günəş elektrik stansiyası artıq bizim enerji sistemimizə tam inteqrasiya edilmişdir. İmzalanmış kontraktlar və anlaşma memorandumları əsasında yaxın bir neçə il ərzində Azərbaycanda 10 min meqavat bərpaolunan enerji növləri, enerji mənbələri yaradılacaq və bu sahədə də Azərbaycan dünyada liderlər sırasında olacaqdır”.

“Yaşıl dünya” gündəmində köç yollarının rolu

Avropa və Asiyanın qovşağında yerləşən Azərbaycanda tarixən köç yolları mövcud olub. Həmin yollar ölkənin bütün coğrafiyasına yayılıb. O da məlumdur ki, köç yolları zaman-zaman xalqımızın milli məişət, yaşam tərzi ilə bağlı olub. İlin müxtəlif fəsillərində əhalinin dağlıq ərazilərə, yaylaqlara köç etməsi xalqımızın həyat tərzini formalaşdırıb. Köç yolları təkcə aran və yaylaqları birləşdirməyib, insanlarımız həm də təbii gözəlliklərdən, sulu çaylarımızdan, şirin sulu bulaqlarımızdan yararlanmqla ölkəmizin əsrarəngiz gözəlliklərinə, yaşıllıqlara, köç yollarındakı ərazilərə diqqət və qayğı ilə yanaşıb. Təbiətə tolerant münasibət xalqımızın həyat vərdişinə çevrilib.

Köç yollarının əhəmiyyəti hazırda COP29-un yaşıl gündəliyində duran məsələlərlə həmahəngdir və bu sahədə Azərbaycanın malik olduğu potensial və tarixi təcrübə örnək göstərilə bilər.

Köç yolları tarixi ərazilərimizdə ekoloji sabitliyin vacib komponenti kimi çıxış edib. Yəni, dağ və aranı birləşdirən yollar təbiətə, ekosistemə ziyan vurmadan mövcud olub və onun yaşı ölkəmizin yaşı qədər qədimdir. Tarixən formalaşmış bu mədəniyyət - kənd yerlərindən mal-qaranın xüsusi yollarla dağlara, yaylaqlara daşınması böyük həyati əhəmiyyət kəsb edib. Həmin yollarda təbii gözəlliklər daim qorunub. Köç yollarının əhəmiyyətli edən daha bir faktor hazırda dünyanın diqqət mərkəzində olan və ildən-ilə kəskinləşən su problemi ilə bağlıdır. Əslində köç yollarının mühüm əhəmiyyət daşıması həm də onunla bağlıdır ki, aran yerlərində yay mövsümündə su azalır, quraqlıq yaranır və buna görə də mal-qaranın köç yolları ilə yaylaqlara, dağlara daşınması həm iqtisadi cəhətdən, həm də aran ərazilərində ekosistemi qorumaq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Tarixi mənbələrə görə, elxanilər dövründə köç yolları Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində geniş formalaşma mərhələsindən keçib. Şuşa qəzasında iki köç yolu mövcud olub: Kür sahilləri - Əsgəran vadisi və Xaçın yolu – Əylisli - Şuşa kəndi - Kirs dağı. İkinci yoldan Cavanşir qəzasının əhalisi də yararlanıb. Köç yolları Azərbaycanın aran əhalisini Laçın, Kəlbəcər, Xoşbulaq, Gədəbəy yaylaqlarına aparan əsas istiqamətlərdən olub.

Köç yolları Azərbaycanda daxili əlaqə yollarından biri olaraq arandan dağa köçəndə istifadə edilirdi. Azərbaycanın Qərb bölgəsinin köç yolları Kür çayı üzərindəki keçidlərdən başlayır, düzənlik ərazilərdəki torpaq yollarında davam edir, yaylaqlara çatdıqca dağ çığır yolları ilə əvəzlənirdi. Qərb bölgəsinin köç yolları Kür çayından keçdiyi üçün mal-qara və qoyun-quzu çaydan balaca qayıqlar vasitəsilə keçirilirdi.

Naxçıvan bölgəsinin Ordubad, Şahbuz və Culfa yaylaqlarına köç yolları ilə qalxan heyvandarlar uzun illər bu yollardan istifadə ediblər. Bu gün də həmin yolların bir qismindən istifadə edilir. Keçmişdə Azərbaycanın maldarlıqla məşğul olan hər bir bölgəsində müxtəlif istiqamətlərə gedən çoxlu köç yolları olub. Bu yollar maldarlarla yanaşı, kənd əhalisi üçün də müstəsna əhəmiyyət daşıyıb. Elmi tədqiqatlar sübut edib ki, mаl-qаrаnın yay aylarında yaylaqlara aparılması aran ərazilərində ekosistemin qorunmasına müsbət təsir göstərir.

Azərbaycanın mühüm köç yollarından biri ölkənin şimalındakı Xınalıq köç yoludur. Təsadüfi deyildir ki, “Xınalıq və Köç yolu” 2023-cü il sentyabrın 18-də UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib. Əhəmiyyətli köç yollarından olan Xınalıq, eyni zamanda, təbiət resurslarından dayanıqlı istifadənin əhəmiyyətli nümunəsi hesab olunur. Qeyd edək ki, Azərbaycanın mədəni irsi üçün əhəmiyyəti nəzərə alınaraq köç yolunun yerləşdiyi ərazinin qorunması və burada turizmin inkişaf etdirilməsi məqsədilə 2023-cü il sentyabrın 4-də dövlətimizin başçısının Sərəncamı ilə “Xınalıq və Köç Yolu” Dövlət Tarix-Mədəniyyət və Etnoqrafiya Qoruğu yaradılıb. Beləliklə, köç yolunun yerləşdiyi ərazinin mühafizəsi həm də xalqımızın tarixən formalaşmış köçəri yaşayış ənənələrinin qorunub saxlanmasına xidmət edir.

Azərbaycan ərazisində tarixən mövcud olmuş və indi də istifadə olunan köç yollarının keçdiyi ərazilərdə təbii landşaftın, bitki örtüyünün və su hövzələrinin, ekoloji tarazlığın qorunması istiqamətində görülən tədbirlər ümumən ölkəmizin COP prinsiplərinə sadiqliyini göstərir və bu sahədə qlobal hərəkata verdiyi töhfələrdir.

 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Alman Akademik Mübadilə Xidmətinin Tbilisi Regional Ofisinin rəhbəri ADAU-ya səfər edib

Azərbaycan Dünya İqtisadi Forumunun Səyahət və Turizmin İnkişafı İndeksi üzrə göstəricilərində irəliləyib

Dünya çempionu olan Azərbaycan cüdoçusu Vətənə dönüb

Milli Məclisin yaz sessiyasında növbəti iclası keçirilir

Hərbi Polis İdarəsinin şəxsi heyəti ilə döyüş hazırlığı məşqləri keçirilib

Bakı Türk Anadolu Liseyinin müəllim və şagird heyəti Ankaraya səfər edib

“Baktelecom” və “Nokia” Bakıda 10 Gbit/s və daha yüksək sürətdə xidmətlər təqdim edəcək

“Ümummilli Lider Heydər Əliyev irsi: gənclərin vətənpərvərlik ruhunun formalaşdırılmasında rolu” elmi-praktiki seminar keçirilib

Azərbaycan-Tacikistan münasibətləri ölkə prezidentlərinin siyasi iradəsi ilə daha da dərinləşib ŞƏRH

Çad prezidenti ölkənin yeni baş nazirini təyin edib

Azərbaycanın voleybol yığmaları Qızıl Avropa Liqasında növbəti oyunlarını keçirəcəklər

® Bakı Mühəndislik Universitetində “Kapital Bank otağı” istifadəyə verilib

AQTİ halal sertifikatlaşdırma prosesinə başlayıb

Azərbaycan və Yaponiya Xarici İşlər nazirlikləri arasında siyasi məsləhətləşmələrin növbəti raundu keçirilib

Aygün Attar: İqtisadi konsolidasiya türk dövlətlərinin əməkdaşlığının rəhnidir

Azərbaycan boksçusu Olimpiya Təsnifat turnirinə qələbə ilə başlayıb

Tanzaniyada şəkər zavodunda partlayış nəticəsində 11 nəfər ölüb

Azərbaycanın dayanıqlı maliyyə sistemi qlobal çağırışların əsasını təşkil edir ŞƏRH

Ötən gün 1 kiloqramdan çox narkotik vasitə aşkarlanıb

Avropa çempionatı: Azərbaycanın sərbəst güləşçiləri mübarizəyə başlayırlar

Bakı aeroportu yay mövsümündə sərnişinlərə 80-ə yaxın istiqamət təklif edir

Həsən Esendağlı: ŞKTR vəkilləri Azərbaycanla əlaqələrin möhkəmlənməsinə töhfə verməyə hazırdırlar

DİN: 1 avtomat, 5 qumbara və 5 tüfəng təhvil götürülüb

Dünya birjalarında neft ucuzlaşıb

Pestisidlərdən istifadə qaydaları haqqında videoçarx hazırlanıb

Azərbaycan Respublikasının Baş nazirinin müavini Şahin Mustafayevin xidmətinin məlumatı

Heydər Əliyev Mərkəzində “Görünməyənin cizgiləri” sərgisi açılıb

DİN: Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 60 nəfər saxlanılıb

Göyçayda qəsdən adam öldürməkdə şübhəli bilinən şəxs tutulub

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

Papua-Yeni Qvineyada torpaq sürüşməsi nəticəsində 100-dən çox adam ölüb

Prezident İlham Əliyev “Euronews”a müsahibəsində COP29 zamanı Azərbaycanda təminatlı təhlükəsizlik vədi verdi - ŞƏRH

Dünya Bankının icraçı direktoru: Azərbaycanla bağlı tərəfdaşlıq sazişini yekunlaşdırmaq üzrəyik

Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpus üzvlərinin Laçın şəhərinə səfəri başlayıb

Dünya Bankında Azərbaycan mətbəxi günləri keçirilib

Bakının bir sıra yollarında sıxlıq müşahidə olunur

Balakəndə sel daşqınlarına qarşı tədbirlər görülür

Bu gündən bağçalara elektron sənəd qəbulu sistemi üzrə növbələrin yaradılması müvəqqəti dayandırılır

Əfqanıstanı ziyarət edən turistlərin sayı artıb

Doğma yurduna qayıdan Laçın sakini: Üç il ərzində belə şəraitin yaradılması bizə möcüzə kimi görünür

Laçın sakini: Uzun illərdir bu günləri həsrətlə gözləyirdik

Laçın rayonunun Sus kəndinə növbəti köç karvanı yola salınıb

Qarabağın dirçəldilməsi qüdrətimizin göstəricisidir

Araşdırma: İnsanın çöhrəsi qaraciyərdə olan xəstəliklərin əlamətlərini göstərə bilər

Bitki tərkibli qidalar ömrü uzadır

Avropada ilin əvvəlindən bəri ilk dəfə min kubmetr qazın qiyməti 400 dolları ötüb

Cənubi Koreya çip istehsalına rekord məbləğ ayırıb

Türkiyə son bir həftə ərzində 48 terrorçunu zərərsizləşdirib

Media: Zelenski iyunda İtaliyada keçiriləcək G7 sammitində iştirak etmək niyyətindədir

İyulun 11-i Srebrenitsa Soyqırımını Anım Günü kimi qəbul edilib

Mərakeşin 15-ə yaxın turizm şirkəti Azərbaycandadır

ABŞ-da ukraynalı pilotların ilk qrupu F-16-nı idarə etmək üçün təlim keçib

Nizami Kino Mərkəzində “Tacik Kinosu Günləri”nin bağlanış mərasimi olub

Moskvada yataqxanada baş verən yanğında 8 nəfər ölüb

Türkiyə Kubokunun sahibi məlum olub

İstanbulda silahlı qarşıdurma, ölən və yaralananlar var

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva cüdoçu Zelim Kotsoyevi dünya çempionu adını qazanması münasibətilə təbrik edib

Kənd təsərrüfatı naziri Yevlaxda fermer təsərrüfatlarına baş çəkib

Çexiya Prezidenti motosiklet sürərkən xəsarət alıb

Moskvada Azərbaycan Turizm Bürosunun nümayəndəliyi açılacaq

AYB-də Qırğızıstan Xalq yazıçısı Sultan Rayevin kitabının təqdimat mərasimi keçirilib

Ukrayna daha 13 uşağı ailələri ilə birlikdə geri qaytarıb

Şimali Kiprdən olan şəhid ailəsinin üzvü: Çəkdiyim acıları, üzüntüləri Qarabağda da yaşadım

Türk dünyası Vəkillər kollegiyalarının rəhbərləri Türkiyə Ədliyyə Nazirliyini ziyarət ediblər

Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Şamaxıda vətəndaşlarla görüşüb

Gəncədə Tacikistan Mədəniyyəti Günlərinin bağlanış mərasimi olub

Azərbaycanın idman gimnastı Dünya Kubokunda finala yüksəlib

Bakıda “Türk mətbəxi həftəsi” çərçivəsində tədbir keçirilib

İbrahim Rəisi Məşhəddə dəfn edilib

Mariya Stadnik: İşini sevəndə və özünü ona həsr edəndə həmişə nəticə də olur

Amputant futbolçulardan ibarət Azərbaycan milli komandası Avropa çempionatının finalında iştirak edəcək VİDEO

Mayın 24-dən 27-dək ölkə ərazisində havanın qeyri-sabit keçəcəyi gözlənilir

Azərbaycan və Almaniya hərbi nümayəndələrinin ekspert görüşü keçirilib

Azərbaycan zabitləri NATO-nun “Ekspert heyətinin işçi görüşü”ndə iştirak ediblər

Azərbaycan səfiri Niderlandda ölkəmizin üzləşdiyi mina problemindən danışıb

Mərkəzi Bank elektron pul təşkilatlarına və ödəniş təşkilatına müvafiq lisenziyalar verib

Siyasi tükənmişlik

® “Azercell” və GSMA strateji tərəfdaşlıqlarının prioritet istiqamətləri haqqında danışıblar

Abdullah Uçan: Azərbaycan-Türkiyə gənclərinin işbirliyi qardaşlıq prinsipinə əsaslanır

Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq müzakirə olunub

T.P.Əliyevanın 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Texniki nasaz yük avtomobilinin yolda qalması avtomobil sıxlığının yaranmasına səbəb olub

Avropa çempionatı: Azərbaycanın qadın güləşçisi bürünc medal qazanıb

Ötən ilin dövlət büdcəsinin icrası ilə bağlı qanun layihəsi Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub

“Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Daxili xidmət nizamnaməsinin təsdiq edilməsi haqqında”, “Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında”, “Cinayət törətmiş şəxslərin verilməsi (ekstradisiya) haqqında” və “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Türkiyənin ədliyyə naziri: Türk Dövlətləri Təşkilatı mühüm işlərə imza atır

“Ağcabədi Taxıl Aqropark”ının yaradılmasına 9,8 milyon manat güzəştli kredit verilib

“Azərkosmos” və “Viasat” peyk xidmətləri üzrə əməkdaşlığa başlayır

Apreldə İqtisadiyyat Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə 73 mindən çox müraciət olub

Şimali Kiprdə azərbaycanlı şəhid övladları üçün yay düşərgəsi təşkil ediləcək

İtaliyada Azərbaycanın Müstəqillik Günü qeyd olunub VİDEO

Narkomanlığa və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizənin gücləndirilməsi yolları müzakirə edilib

Tələbələr arasında beş fənn üzrə respublika olimpiadasının final turu keçirilib

Azərbaycanın daha bir cüdoçusu dünya çempionu olub VİDEO

® “PAŞA Holding”in təşkilatçılığı ilə növbəti “PASHA Hackathon” keçiriləcək

Azərbaycan dili fənni üzrə test imtahanının nəticələri açıqlanıb

Türkiyənin “Fatih” gəmisi Qara dənizdə yeni qazma işlərinə başlayıb

Bu günədək 35 min 390 tələbə təhsil krediti alıb

® “Kapital Bank”ın baş sponsorluğu ilə keçirilən Respublika fənn olimpiadaları yekunlaşıb

Türk dünyasının mədəniyyət sahəsində əlaqələrinin inkişaf perspektivləri müzakirə edilib