Brüsseldə Xocalı soyqırımı haqqında kitabın təqdimatı olub
Bakı, 21 iyun, AZƏRTAC
Ümumdünya Qaçqınlar Günündə Brüsseldəki “Press Club Brussels Europe”da “Müharibə cinayətinin Xocalı şahidi. Ermənistan müttəhimlər kürsüsündə” (“Khojaly Witness of a war crime - Armenia in the Dock”) adlı kitabın təqdimatı olub.
Avropa Azərbaycan Cəmiyyətinin Brüssel ofisi tərəfindən təşkil edilmiş tədbirdə Azərbaycanın Belçikadakı səfiri və Avropa İttifaqı yanında daimi nümayəndəliyinin rəhbəri Fuad İsgəndərov, Azərbaycanın NATO yanında daimi nümayəndəliyinin rəhbəri, səfir Xəzər İbrahim, Avropa İttifaqı və Belçika diplomatları, mətbuat və QHT nümayəndələri, Azərbaycan diasporunun fəalları və beynəlxalq hüquq tərəfdarları iştirak ediblər.
Cəmiyyətdən AZƏRTAC-a bildiriblər ki, TEAS-ın Brüssel ofisinin direktoru Mark Vervilgen tədbirdəki çıxışına BMT-nin baş katibi Pan Gi Munun sözləri ilə başlayıb: “Qaçqınlar da başqaları kimi, sizin və mənim kimi adi insanlardır. Onlar deportasiyaya məruz qalmazdan əvvəl adi həyat tərzi keçirirdilər. Onların ən böyük arzusu yenidən öz evlərində və ölkələrində normal yaşaya bilməkdir”.
M.Vervilgen bildirib ki, bugünkü tədbirin əsas məqsədi bir milyon azərbaycanlının ədalətsizliyin qurbanı olması faktını buraya toplaşanların diqqətinə çatdırmaqdır. Onlar Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nəticəsində öz evlərini və doğma torpaqlarını zorla tərk etməli olublar. Bu, Avropada olan ən böyük məcburi köçkün kontingentidir. Azərbaycan dünyada adam başına düşən ən çox məcburi köçkünü olan ölkələrdən biridir.
Direktor qeyd edib ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının, Baş Assambleyasının, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin və Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) Ermənistanın işğalçılıq siyasətini pisləməsi haqqında qəbul etdiyi müvafiq qətnamələrə baxmayaraq 20 ildən çoxdur ki, heç nə dəyişməyib.
“Müharibə cinayətinin Xocalı şahidi. Ermənistan müttəhimlər kürsüsündə” kitabından bəhs edən M.Vervilgen vurğulayıb ki, Ermənistan 1992-ci ildə fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalıda baş vermiş kütləvi insan qırğını ilə bağlı etdiyi cinayətlərə görə məsuliyyətini inkar etməkdə davam edir. Bunlar hazırda Ermənistan prezidenti, o zaman isə səhra komandiri olan Serj Sarkisyan tərəfindən təşkil olunub.
Mən bu müharibənin həm şahidi, həm də qurbanıyam deyən səfir Fuad İsgəndərov vurğulayıb ki, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində torpaqlarımızın 20 faizi işğala məruz qalıb. Bir milyon azərbaycanlı öz torpağında məcburi köçkün və qaçqın vəziyyətində yaşayır. Xocalı qırğını mülki əhaliyə çox böyük təsir göstərib. Ümumilikdə, 613 mülki şəxs öldürülüb. Ölənlər arasında qadınlar və uşaqlar da olub. Yüzlərlə insan itkin düşüb. Ermənilər öz evlərindən qaçmağa məcbur olan və ailə üzvlərini itirən dinc mülki əhaliyə atəş açıblar. Bu faciə 24 il bundan əvvəl baş verib. Xocalı faciəsi haqqında məlumatlı olmağınız bizə gələcəkdə bu cür faciəvi ssenarinin təkrarlanmasının qarşısını almağa yardım edəcək. Bütün beynəlxalq təşkilatlar qəbul edir ki, hazırkı status-kvo davamlı ola bilməz.
Kitabın ərsəyə gəlməsindən danışan nəşrin redaktoru İan Peart bildirib ki, ilk növbədə biz həqiqəti bərqərar etmək istəyirdik. Xocalı faciəsinə dair materialları dərindən bilən əcnəbi mütəxəssislərin iştirakı ilə tərtib olunan bu kitab kompozisiyasına və əhatə etdiyi təkzibedilməz sənəd və materiallara görə, sözün əsl mənasında, nadir bir nəşrdir. Burada Xocalı hadisələrinin şahidlərinin müsahibələri, faciə barədə beynəlxalq dövri mətbuatın materialları, xarici tədqiqatçıların mövqeyi, beynəlxalq təşkilatların hesabatları və xarici fotoqraflar tərəfindən çəkilmiş nadir fotolarla tanış olmaq mümkündür.
O deyib: “Biz güllələrdən qaça bilən, bəxti gətirmiş insanlardan müsahibə almağa nail olduq. Bu, inanılmaz dərəcədə çətin oldu. Ona görə ki, bu ifadələr həm müsahibə verənlər, həm də kitab tərtibatçıları üçün çox ağrılı idi. Gəlin rəqəmlər haqqında yox, insanlar haqqında danışaq. Məsələn, o vaxt 12 yaşında olan və qohumu ilə birgə canını qurtara bilən Yasəmən Həsənova haqqında. Onun atası özünümüdafiə qüvvələrinin sıralarında döyüşüb və sonradan həlak olub. Anası isə itkin düşüb. Bir neçə il sonra, o, anasının cəsədini televiziyada nümayiş etdirilən arxiv çəkilişlərdə görüb. O, quyudan su götürdüyü zaman güllə ilə vurulmuşdu. Yasəmən deyib ki, heç vaxt düşünməzdim kimsə anasının əsir götürülmədən öldürüldüyünə sevinə bilər”.
Hazırda Yasəmən müəllimədir. Şagirdləri ondan Xocalı haqqında soruşanda, o deyir ki, mən onlara Xocalının qədim tarixindən və necə gözəl şəhər olmasından danışıram. Xahiş edirəm, öz torpaqlarına qayıtmaq istəyən bu insanlara yardım etmək üçün bütün imkanlarınızdan istifadə edin.
Sual-cavab sessiyasında çıxış edən Ermənistanın Belçikadakı səfirliyinin diplomatının şərhinə İan Peart cavab verib. O deyib ki, britaniyalı jurnalist Tomas de Vaalın “Qara Bağ” (Black Garden) kitabında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyandan sitat gətirilir. Ondan Xocalı qətliamı haqqında soruşulanda o, cavab verib ki, Xocalıdan əvvəl azərbaycanlılar elə bilirdilər ermənilər mülki əhaliyə əl qaldırmazlar. Biz bu stereotipi sındıra bildik.
İlk dəfə ingilis dilində nəşr olunan bu toplu 2014-cü ildə Londonun “İTHACA Press” nəşriyyatında işıq üzü görüb. Kitab rus, türk və fransız dillərinə tərcümə edilib. Kitab tanınmış Qərb nəşriyyatları tərəfindən Xocalı faciəsi haqqında çap edilən ilk topludur.
Bölmənin digər xəbərləri
