“Seçki və cinayət qanunvericiliyinin kütləvi pozuntuları” prezidentliyə namizədlərin vəkillərinin və seçicilərin döyülməsi, onların hədələnməsi, saxta seçki bülletenlərinin səsvermə qutularına salınması və digər neqativ hallarla müşayiət olunmuş prezident seçkilərindən sonra Ermənistanda yaranmış gərgin daxili siyasi vəziyyət son günlər bir sıra siyasətçilərin və analitiklərin diqqət mərkəzindədir. Prezidentliyə namizədlərdən biri, “Orinats Yerkir” partiyasının lideri Artur Baqdasaryan bu pozuntular barədə hələ fevralın 26-da bəyanat vermişdi.

Bununla əlaqədar qeyd etmək lazımdır ki, Mərkəzi Seçki Komissiyasının son məlumatına görə Ermənistan prezidenti vəzifəsinə seçicilərin 52,82 faizinin səsini toplamış Serj Sarkisyan seçilmişdir. Sonrakı yerləri Levon Ter-Petrosyan (21,5 faiz), Ermənistan parlamentinin sabiq spikeri, “Orinats Yerkir” partiyasının lideri Artur Baqdasaryan (17,7 faiz) və Ermənistan Milli Məclisinin vitse-spikeri, “Daşnaksütyun” partiyasının namizədi Vaan Ovannisyan (6,2 faiz) tutur.

Xatırladaq ki, Vaan Ovannisyan seçkilərin nəticələrinə etiraz əlaməti olaraq fevralın 25-də istefa vermiş və demişdir: “Biz saxtakarlıqlara yol verildiyini bilirik, lakin bunu məhkəmədə sübut edə bilməyəcəyik, çünki rüşvət alan şəxs özünün əleyhinə şahidlik etməyəcək, şikayət vermək üçün başqa təsirli mexanizmlər isə hələlik yoxdur”. O, öz rəqiblərinə uğurlar, Ermənistan prezidentinə isə müdriklik və müvafiq islahatların aparılması üçün qətiyyətli olmağı arzulamışdır ki, “növbəti seçkilərdə iqtidar pula, inzibati resurslara və çox vaxt onlarla əlbir olan yarıkriminal elementlərə bel bağlamaq məcburiyyətində qalmasın, yalnız siyasi qüvvələrə və xalqın etimadına arxalana bilsin”.

Prezident vəzifəsinə başqa namizədlər də seçkilər zamanı pozuntulara yol verildiyini bildirmişlər. Bu fakt Ermənistanın xarici işlər idarəsinin başçısı Vardan Oskanyanı çox narahat etmişdir. “Seçkilərin qalibi elan ediləndən sonra etiraz aksiyaları ölkənin imicinə mənfi təsir göstərəcəkdir” deyən Oskanyan görünür, heç ağlına da gətirmir ki, onun “başıbəlalı” ölkəsinin imici çoxdan, özü də kənardan ciddi müdaxilə olmadan, neqativ rəng almışdır.

Ermənistan Hüquq və Azadlıqlar Mərkəzinin sədri Vardan Arutyunyanın fikrincə, “indiki iqtidar seçkilərin nəticələrinə məhəl qoymadan, sadəcə olaraq köhnə adəti üzrə özünü qalib elan etmişdir”. Vardan Arutyunyanın sözlərinə görə, ötən seçkilər xalqın məğlubiyyətidir, sağlam düşüncənin, demokratiyanın və Ermənistanın gələcəyinin məğlubiyyətidir. Bunun müqabilində Azərbaycanla qarşıdurma, Türkiyə ilə düşmənçilik, mütləq səviyyəyə çatdırılmış primitiv millətçilik, siyasi repressiyalar davam edəcək, kriminal elementlərin rolu güclənəcəkdir. Repressiyalar isə artıq başlanmışdır və getdikcə də güclənir. Məsələn, Ermənistan baş prokurorunun müavini Qagik Cahangiryan tutduğu vəzifədən azad edilmişdir. O, həm də birinci dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri dərəcəsindən məhrum edilmişdir. Çünki onun maşınında silah - Çexiyada istehsal edilmiş tapança və 14 patron “aşkar edilmişdir”. Gülməlidir, deyilmi?!

Levon Ter-Petrosyanın “Azadlıq” radiostansiyasına müsahibəsində bildirdiyi kimi, baş prokurorun müavini Qagik Cahangiryanın hüquq mühafizə orqanları tərəfindən saxlanılması faktı siyasi təqibdir.

“Yeni zəmanə” partiyasının lideri Aram Karapetyan müxalifətçi baxışlarına görə milli təhlükəsizlik xidməti əməkdaşları tərəfindən saxlanılmışdır. “Pan Armenian.net” saytının yaydığı məlumata görə, müxalifətçi “Demokratik Vətən” partiyasının lideri Petros Makeyan da həmin xidmətlər tərəfindən saxlanılmışdır.

Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti və polis İctimai Televiziyanın qülləsinin, eləcə də Yerevandakı radiostansiya binasının ələ keçirilməsi cəhdinin qarşısını almaq adı ilə bir qrup şəxs barəsində əməliyyat-axtarış tədbirləri keçirmişdir. Təhlükəsizlik orqanları həmin şəxslər barəsində onların Azadlıq meydanında təşkil edilən aksiyalarda özlərini ekstremist kimi aparmaları və qanunsuz hərəkətlərdə iştirak etməyə hazır olmaları haqqında məlumat aldıqlarını bildirirlər.

Həbs edilənlərin və döyülənlərin hamısının adlarını sadalamağa lüzum yoxdur. Bunlar Ermənistanda yaranmış daxili siyasi vəziyyətin ümumi mənzərəsinin yalnız detalları, ştrixləridir.

İstər MDB-dən olan müşahidəçilərin, istərsə də ATƏT və Avropa Parlamenti missiyalarının Ermənistanda keçirilmiş seçkilərin beynəlxalq standartlara uyğun olduğunu bəyan etmələri fonunda ölkəni bürümüş güclü siyasi etiraz aksiyaları anlaşılmaz təsir bağışlaya bilərdi, lakin cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin nümayəndələrinin, o cümlədən gənclərin toplaşdığı meydanın böyük potensialı bu ilk baxışdan anlaşılmaz görünən siyasi mənzərəyə bir aydınlıq gətirir.

Bütün ermənilərin katolikosu İkinci Qareginin istefasını tələb edən sənədin altında imza toplamaq təşəbbüsü isə Ermənistanda seçkisonu sindromunu səciyyələndirən və heç bir əndazəyə sığmayan bir hadisəyə çevrilmişdir. Bu tələb onunla əlaqədardır ki, katolikos “seçkilərin saxtalaşdırılması” ilə bağlı minlərlə insanın iştirak etdiyi etiraz aksiyalarına baxmayaraq, Serj Sarkisyanı Ermənistan prezidenti vəzifəsinə seçilməsi münasibətilə təbrik etmişdir. Bu faktı isə heç cür təkzib etmək mümkün deyil. Hörmətli oxucu, yadınızdadırsa erməni Qriqorian kilsəsi Ermənistan cəmiyyətində həmişə çox böyük nüfuza malik olmuş, təkcə daxili deyil, həm də xarici siyasi prosesləri təşkil etmək və lazımi məcraya yönəltməklə, birləşdirici rol oynamışdır. Yuxarıda deyilənlər bir daha göstərir ki, indi Ermənistan cəmiyyətində təkcə siyasi parçalanma, vətəndaş qarşıdurması deyil, həm də mənəvi parçalanma müşahidə olunur. Bu isə bütövlükdə Ermənistan hakimiyyəti üçün bir sürprizdir.

Onu da yada salmaq lazımdır ki, fevralın 25-də Amerikanın Los-Anceles şəhərində yaşayan 18 minə yaxın erməninin iştirakı ilə ABŞ rəhbərliyindən Ermənistanda keçirilmiş seçkilərin nəticələrinin tanınmaması tələbi ilə nümayiş keçirilmişdir. Nümayişçilər Yerevanda Azadlıq meydanında fevralın 20-sindən başlayaraq, keçirilən müddətsiz mitinqin iştirakçıları ilə birbaşa telefon əlaqəsi də yaratmışdılar. Beləliklə, diaspor hərəkatında da parçalanma göz qabağındadır.

Hadisələrin heç də ürəkaçan olmadığı bu vəziyyətdə Ermənistanın hakim dairələri müxalifətin mitinqini dağıtmaq barədə qərar qəbul etmişlər. Martın 1-də keçirilmiş aksiyada polis dəyənəklərdən, elektroşok və başqa xüsusi vasitələrdən istifadə etmişdir.

Tanınmış erməni politoloqu Manvel Sarkisyanın fikrincə, “əgər iqtidar tərəfindən real dialoq və vəziyyətin yumşaldılması istiqamətində ciddi addımlar atılmasa, ehtirasların qızışması fonunda proseslərin “inqilabla başa çatacağı” istisna olunmur”.

Müasir Ermənistan problemləri üzrə ekspert Viktor Yakubyan isə belə hesab edir ki, ümumiyyətlə erməni tərəfinin işğal etdiyi əraziləri Azərbaycana qaytarmasının qaçılmazlığı, münaqişə bölgəsinə beynəlxalq sülhyaratma qüvvələrinin yeridilməsinin zəruriliyi və Qarabağın müstəqillik əldə etmək iqtidarında olmaması barədə tezislər irəli sürən L.Ter-Petrosyanın Ermənistanın siyasi səhnəsinə qayıtması Robert Koçaryanın hakimiyyətinin məntiqi yekunudur.

Onun fikrincə, əgər L.Ter-Petrosyan Ermənistanın özünün geriyə yuvarlanmaqda olduğunu görməsəydi, bəlkə də bir siyasətçi kimi kölgədə qalardı.

Lakin müxalifətin mitinqinin dağıdılmasına baxmayaraq, cəmiyyətdə baş verən radikallaşma şəraitində kəskin qarşıdurma davam edir. Bu şəraitdə Levon Ter-Petrosyan ölkənin Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edərək prezident seçkilərinin nəticələrini ləğv etmək tələbi ilə iddia qaldırmışdır.

Qafqaz KİV İnstitutunun direktoru Aleksandr İskandaryanın proqnozuna görə siyasi qarşıdurmanın davam etdiyi bütün müddətdə ilk dəfə, necə deyərlər, top sabiq prezidentin meydanına düşmüşdür və onun tərəfdarları bir növ yol ayrıcında qalmışlar. İndi onların davranışı heç də birmənalı olmaya bilər. Xüsusən də ona görə ki, artıq Yerevanda barrikadalar qurulur...