DAĞLIQ QARABAĞ ERMƏNİLƏRİNİN PUÇ OLMUŞ ARZULARI
“Transitions on line” elektron jurnalında İ.Sarkisyan adlı müəllifin “Özünü unudulmuş hiss edərək: Dağlıq Qarabağda kədərli və pərişan əhval-ruhiyyə” sərlövhəli məqaləsi verilmişdir.
Müəllif yazır ki, 1994-cü ildə atəşkəs əldə olunandan bəri Dağlıq Qarabağa kədərli əhval-ruhiyyə və pərişanlıq getdikcə daha çox sirayət edir. Xankəndinin bir vaxt qərb ölkələrinin paytaxtına bənzəyəcəyi barədə vədlərin əksinə olaraq, indi burada dilənçilərin sayı hətta Yerevandakından da çoxdur.
Məqalədə deyilir ki, ötən ilin yayında münaqişənin sülh yolu ilə həllinə, 11 sentyabr hadisələrindən sonra ABŞ-ın Qafqaz regionuna daha çox maraq göstərəcəyinə ümid bəsləyirdilər. İndi isə adamları vəziyyətin çıxılmaz olması və bədbinlik hissi bürüyür. İqtisadi möcüzənin baş verəcəyinə və erməni diasporunun ildən-ilə azalan köməyinə heç kim inanmır.
Müəllif bildirir ki, vəziyyətdən yeganə çıxış yolu Dağlıq Qarabağ probleminin həllidir. Lakin ATƏT-in Minsk qrupu həmsədrlərinin sülh prosesində mühüm irəliləyiş əldə edildiyi barədə inandırmalarına baxmayaraq, insanların çoxu bu fikirdədir ki, onların mövqeləri ziddiyyətlidir. Minsk qrupunun hər bir nümayəndəsi çalışacaq ki, problemin istənilən həlli ilk növbədə özlərinin maraqlarına cavab versin. Danışıqlara dair informasiyanın azlığı müxtəlif şayiələrin yayılmasına səbəb olur. Danışıqlarda hətta “prezident” A.Qukasyanın da iştirak etməməsi belə bir rəy yaradır ki, saziş artıq hazırdır və Dağlıq Qarabağ yenidən Azərbaycana qaytarılmışdır. Bunun təsdiqi kimi sual verirlər ki, “əgər belə deyilsə, nə üçün Ermənistan bizə pul vermir? Bu yolla Ermənistan bizi Dağlıq Qarabağı tərk etməyə məcbur etmək və onu Azərbaycana qaytarmaq istəyir”.
Məqalə müəllifi yazır ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli düyünə düşdüyünə görə, adamların çoxu vaxtilə müharibəyə gətirib çıxaran hərəkata qoşulmalarından təəssüflənir. Bazarda uçuz qiymətə mal ala bilməyən birisi satıcıya belə cavab verir ki, “biz azərbaycanlılardan hər şeyi daha ucuz ala bilirdik, çox heyf ki, onlar getdilər”.
Daha sonra məqalədə deyilir ki, Azərbaycanda bəzi siyasətçilərin “əgər problem sülh yolu ilə aradan qaldırılmasa, məsələni hərbi yolla həll etmək lazımdır” çağırışları adamları son dərəcə gərgin vəziyyətdə saxlayır. Hər dəfə Qarabağdan söhbət düşəndə, axırı gəlib müharibə məsələsinə çıxır və dua edirlər ki, Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev sağ-salamat olsun. Dağlıq Qarabağ camaatı münaqişənin sülh yolu ilə həllində Heydər Əliyevə ümid bəsləyir və inanır ki, əgər o, hakimiyyətdən getsə, müharibə ehtimalı çoxalacaqdır.
Müəllifin fikrincə, münaqişədə zərər çəkənlərin qayğısına kifayət qədər qalmırlar. Köçüb gedənlərin əksəriyyəti keçmiş döyüşçülərdir. Hərbi əməliyyatlar dayandırıldıqdan sonra iş tapmayan bu insanların çoxu çıxIb gedir, əksəriyyəti Rusiyadadır. İndi əhali əsasən qocalardan və qadınlardan ibarətdir. Kütləvi işsizlik, - xüsusən gənclər arasında, - həyat şəraitinin son dərəcə aşağı olması Dağlıq Qarabağ sakinlərini bədbinliyə qapılan, yaxşı gələcəyə inanmayan insanlara çevirir.