DAĞLIQ QARABAĞA DAİR DANIŞIQLAR PROSESİ HAQQINDA HƏQİQƏT VƏ YALAN
Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilər qarşıdurma vəziyyətində olan tərəfləri öz xalqlarını sülhə və labüd kompromislərə hazırlamağa çağırırlar, belə ki, yeni müharibə “bütün region üçün fəlakət olardı”.
Bununla belə, ATƏT-in xarici işlər nazirləri səviyyəsində keçirilmiş Madrid görüşündən sonra Ermənistanın kütləvi informasiya vasitələri yüksək vəzifəli məmurların canfəşanlığı nəticəsində müxtəlif iftiralara daha çox yer ayırmağa başlamışdır.
Ermənistan XİN-in mətbuat katibi Vladimir Karapetyan Dağlıq Qarabağ məsələsinə dair Ermənistan-Azərbaycan danışıqları ilə bağlı həm ölkə ictimaiyyətini, həm də beynəlxalq ictimaiyyəti çaşdırmağa çalışaraq demişdir ki, “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına dair danışıqlarda öz müqəddəratını təyin etmək prinsipindən söhbət gedir”.
Ermənistanın baş naziri Serj Sarkisyan isə tamamilə ziddiyyətli bir fikir söyləmişdir. O, Ermənistanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü, Azərbaycanı isə Dağlıq Qarabağ xalqının öz müqəddəratını təyin etmək hüququnu tanımağa çağırır.
Bütün bu fikirlərin və istəklərin yalnız bir məqsədi var - Azərbaycan ictimaiyyətini çaşdırmaq, vəziyyəti partlayış həddinə çatdırmaq, mümkün olarsa, iqtidarla ictimaiyyətin arasını vurmaq.
Amma yalan üzərində qurulan bu məqsədə çatmaq heç də asan deyildir.
Azərbaycan XİN-in mətbuat xidmətinin rəhbəri Xəzər İbrahimin bildirdiyi kimi, danışıqlar “Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və işğal edilmiş ərazilər üzərində suverenliyinin tam bərpa edilməsi, Ermənistan tərəfindən etnik təmizləməyə məruz qalmış azərbaycanlıların öz evlərinə, o cümlədən Dağlıq Qarabağa qayıtması prinsipi əsasında formalaşmış mövqedən aparılır. X.İbrahim demişdir: “Artıq bunu başa düşməyin vaxtıdır ki, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi yalnız beynəlxalq hüquq normaları əsasında tənzimlənə bilər və tənzimlənəcəkdir. Bu isə Dağlıq Qarabağa Azərbaycanın tərkibində ən yüksək statusun verilməsini nəzərdə tutur. Lakin Ermənistan bu reallıqları başa düşməməklə özünü daha böyük çətinliklərə və dünyadakı mövqelərinin zəifləməsinə məhkum edir”.
Azərbaycan xarici işlər nazirinin müavini Araz Əzimov bununla əlaqədar mətbuat nümayəndələri ilə söhbətində bildirmişdir ki, Azərbaycan heç vaxt öz ərazilərinin başqa ölkəyə verilməsi ilə razılaşmayacaq və ərazi bütövlüyü məsələsi danışıqlar prosesində ölkəmiz üçün həmişə əsas prinsip kimi qalacaqdır. Hətta Dağlıq Qarabağda yaşayan əhalinin özünüidarə modeli də ərazi bütövlüyü çərçivəsində reallaşdırıla bilər və bu cür modellər Avropa ölkələrinin təcrübəsinə uyğundur. Araz Əzimov axırda demişdir: “Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ regionunun gələcək statusu yalnız Azərbaycan və erməni icmalarının bərabər iştirakı ilə, onların təhlükəsizliyinə bərabər təminat verilməklə müəyyən edilə bilər”.
Hamıya yaxşı bəllidir ki, Qarabağ münaqişəsinin kökündə birmənalı olaraq ərazi amili dayanır, “xalqın öz müqəddəratını təyin etməsi” isə təkcə ermənilər nəzərdə tutulan halda Ermənistanın öz ərazilərini genişləndirmək barədə ambisiyalı planlarının həyata keçirilməsi üçün yalnız yayındırıcı manevrdən başqa bir şey deyildir, çünki orada ermənilərlə yanaşı, azərbaycanlılar və başqa xalqların nümayəndələri də yaşayırdı. Ermənistan xarici işlər nazirinin sabiq müavini, fövqəladə və səlahiyyətli səfir Arman Navasardyanın dediyi kimi, əgər dünya birliyinin gözündə Ermənistan təcavüzkar, Qarabağ isə Azərbaycanın tərkibində olan, separatçı siyasət yürüdən anklavdırsa və orada da qalmalıdırsa, onda sual doğur ki, bütün bu qarmaqarışıqlığı törətməyə dəyərmi? Həqiqət bundan ibarətdir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Moldovanın “Kanal-4” televiziyasına müsahibəsində demişdir: “Təəssüf ki, təcavüzkar dövlət olan Ermənistan iyirmi birinci əsrdə özünü orta əsrlər dövrünün deyil, iyirmi birinci əsrin reallıqlarına uyğun şəkildə aparmaq barədə dünya birliyinin çağırışlarına hələlik məhəl qoymur. Təəssüf ki, ermənilərin bu məsələyə yanaşmasında məhz orta əsrlər üçün səciyyəvi olan münasibət müşahidə olunur. Bu, qeyri-müəyyənliyə aparan yoldur, onlar heç vaxt Dağlıq Qarabağın Azərbaycandan ayrılmasına nail ola bilməyəcəklər, dünya birliyi heç vaxt Dağlıq Qarabağı müstəqil dövlət kimi tanımayacaqdır və Azərbaycan heç vaxt buna razılıq verməyəcəkdir. Münaqişənin həlli yolları üzdədir, bu yollar bütün ölkələr üçün… Azərbaycan Prezidenti ümidvar olduğunu bildirmişdir ki, Ermənistanda sağlam düşüncə üstün gələcək və ermənilər yaranmış vəziyyətdən, beynəlxalq praktikanın reallıqlarından və regionda qüvvələr nisbətinin dəyişməsi reallıqlarından düzgün nəticə çıxaracaqlar.
Bununla belə, ATƏT-in Minsk qrupunun amerikalı həmsədri, ABŞ dövlət katibinin müavini Mətyu Brayzənin dediyinə görə, 2007-ci ildə vasitəçilər danışıqlar prosesində xeyli tərəqqiyə nail olmuşlar.
Məsələn, münaqişə tərəfləri arasında fikir ayrılığına səbəb olan məsələlərin sayını azaltmaq mümkün olmuşdur. Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov hesab edir ki, əgər əsas prinsipləri razılaşdırmaq mümkün olarsa, onların əsasında Böyük sülh sazişinin hazırlanmasına gəlib çatmaq olar.