ERMƏNİSTAN İQTİDARI SEÇKİLƏR VƏ SEÇİM QARŞISINDADIR: UDUZMAQ, YAXUD NƏTİCƏLƏRİ SAXTALAŞDIRMAQ?
Ermənistanda prezident seçkiləri marafonunun başa çatmasına cəmi bir neçə gün qalır, seçkilərdə kimin qalib gələcəyindən isə, ilk növbədə, erməni xalqının, ümumən bütün ölkənin taleyi asılıdır.
Bu seçkilərin əvvəlkilərdən əsas fərqi odur ki, bu dəfə söhbət sadəcə olaraq, hakimiyyət uğrunda mübarizədən deyil, eyni zamanda xarici siyasət xəttindəki dəyişikliklərdən, yaxın qonşular, o cümlədən Türkiyə və Azərbaycanla münasibətlərdə yaxşılığa doğru irəliləyişdən gedir. Ermənistanın sabiq Prezidenti Levon Ter-Petrosyan öz seçkiqabağı proqramında bunu birmənalı bəyan etmişdir.
Bu yaxınlaradək demək olar ki, bütün Ermənistan analitikləri və xarici müşahidəçilər bu ölkədə prezident seçkilərindən danışarkən belə bir yekdil fikirdə idilər ki, qalib hakim partiyanın namizədi Serj Sarkisyan olacaqdır. Lakin ciddi və praqmatik siyasətçi, hakim Qarabağ klanının bütün planlarını pozmuş sabiq Prezident Levon Ter-Petrosyanın siyasi səhnəyə qayıdışı vəziyyəti dəyişdirmişdir. Sabiq Prezidentin KİV-lərdə çıxış etməsinə əngəllər yaradılmasına, xəbərlər proqramlarında antitəşviqat lentlərinin nümayiş etdirilməsinə, təşviqat qərargahlarına hücumlar olunmasına və sairə baxmayaraq, indi artıq çox az erməni politoloqu tapılar ki, Baş nazirin qələbə qazanacağına əmin olsun. Bu isə artıq iqtidarın əsəbiləşdiyini göstərir.
Yerevanın sabiq meri Vaaqn Xaçatryan demişdir: “Ter-Petrosyan efirdə görünən kimi iqtidar başa düşdü ki, seçkiqabağı təşviqatın dinc yolla keçirilməsinə yol vermək olmaz. Onlar əmindirlər ki, hadisələr dinc yolla inkişaf edərsə, uduzacaqlar, ona görə də kifayət qədər seçici səsi təmin etmək üçün hər yola, o cümlədən güc üsullarına əl atırlar, bununla da, əslində, hər şeyə qadir olduqlarını növbəti dəfə xatırladırlar”. Onun zənnincə, bu, Ermənistanın bütün inzibati resurslarını cəmiyyətdə elə bir nüfuzu olmayan Serj Sarkisyanın xeyrinə səfərbər etmiş iqtidarın təşvişdən doğan aqressivliyinin təzahürüdür. Bir sözlə, Ermənistanda seçki kampaniyası bu ölkəyə xas üslubda qərargahlara və namizədlərə silahlı basqınların müşayiəti ilə keçir.
Buna baxmayaraq, Ter-Petrosyanın tərəfdarlarından ibarət komanda deputatlar, oliqarxlar, məmurlar və güc strukturlarının nümayəndələri hesabına günbəgün genişlənir. Cənubi Qafqaz problemləri üzrə ekspert Viktor Yaqubyanın fikrincə, yaranmış vəziyyətdə iqtidar “ya güc aksiyaları ilə seçkilərin nəticələrinin saxtalaşdırılması arasında seçim etməli, ya da mümkün məğlubiyyətə hazır olmalıdır”. Ekspert fikrini onunla izah edir ki, Levon Ter-Petrosyan hakimiyyət sisteminə təzyiqləri artırır, iqtidar isə ideoloji müstəvidə onunla rəqabət aparmaq gücündə deyildir. Eyni zamanda, Prezidentin və Baş nazirin Qarabağ mənşəli olduqları da vurğulanır. Viktor Yaqubyan hesab edir ki, bu, çox təsirli üsuldur. Onun sözlərinə görə, qarşıdan gələn seçkilərin nəticələri sifarişli analitiklərin və məsləhətçilərin məqalələrinin təsiri altında sayıqlıqlarını itirmiş, Serj Sarkisyanın qələbəsində maraqlı olan dairələr üçün gözlənilməz ola bilər. Bu arada isə “Ermənistanda nazirlik binalarının yandırılması və yüz minlərlə adamın iştirak etdiyi mitinqlərlə müşayiət olunan əsl “Əndican” hadisələri yaşanır”.
Qarşıdan gələn seçkilərdə ikinci turun olub-olmayacağını, kimin qalib gələcəyi proqnozunu indi daha heç kəs tam əminliklə səsləndirə bilməz.
Qafqaz Kütləvi İnformasiya Vasitələri İnstitutunun direktoru, politoloq Aleksandr İsgəndəryan hesab edir ki, erməni elektoratını şərti olaraq üç hissəyə ayırmaq olar: sabitliyə və varisliyə (öz tərəfimizdən qeyd edək ki, heç yerə aparmayan yola) səs verən, yəni cəmiyyətin (məmurlar, biznesmenlər) cüzi hissəsindən ibarət olan S.Sarkisyan elektoratına, Levon Ter-Petrosyanın və Artur Baqdasaryanın həmişə birləşə bilən seçicilərindən ibarət şübhə doğurmayan protest elektoratına və nəhayət elektoratın öz səslərini satmağa və vədlərə inanmağa hazır olan ən əhəmiyyətli təbəqəsi sayılan biganə elektorata. Aleksandr İsgəndəryanın fikrincə, Serj Sarkisyan və Levon Ter-Petrosyan elə məhz bu elektoratın səsləri uğrunda mübarizə aparırlar.
Müxalifət isə Qarabağ klanını hakimiyyət qurumlarından sıxışdırıb çıxarmaq məqsədilə seçkilərin ikinci turunda birləşməyi planlaşdırır.
Lakin, xarici amilin Ermənistanda çox zəif olduğunu və qarşıdan gələn seçkilərdə əhəmiyyətli rol oynamayacağını iddia edən erməni politoloqu səmimiyyətdən uzaqdır. Xüsusilə nəzərə alınsa ki, Ermənistan MDB-nin kollektiv təhlükəsizlik sisteminə daxildir və onun ərazisində - Gümrüdə Rusiyanın hərbi bazası yerləşir. Bundan əlavə, Rusiya sənayesi və bu ölkənin bank sistemi Ermənistanın həyatında aparıcı rol oynayır.
Qərb isə artıq başa düşür ki, S.Sarkisyanın qələbə qazanacağı təqdirdə, varisi olacağı Robert Koçaryan avtoritar rejimi heç bir demokratik yeniliyi qəbul etmir, Ermənistan cəmiyyətində sabitliyə təminat vermir, əslində, sabitliyi pozan amildir. Bu səbəbdən də Ermənistanda keçiriləcək prezident seçkilərinin nəticələrində həm Qərbin, həm də Rusiyanın maraqlı olması göz qabağındadır.
Erməni politoloqu Armenak Ovanisyanın hesab etdiyi kimi, “həm Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tezliklə həlli, həm də Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin tənzimlənməsi baxımından, şübhəsiz ki, Ermənistan prezidenti postuna Levon Ter-Petrosyanın namizədliyi sərfəlidir. Bu, həm Ermənistanın, həm Türkiyənin, həm də Azərbaycanın xeyrinədir”.
Bölmənin digər xəbərləri
