Etnoqraf: Milli geyim gündəlik həyatımızın bir hissəsinə çevrilməlidir
Bakı, 21 sentyabr, AZƏRTAC
Milli geyim yalnız bayram tədbirlərinin bir hissəsi olmamalı, həm də gündəlik həyatda öz yerini tapmalıdır. Çünki milli geyim xalqın mədəni irsinin mühüm tərkib hissəsidir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-ın müxbiri ilə söhbətində “Milli Geyimlər Günü” çərçivəsində tarix üzrə fəlsəfə doktoru, etnoqraf, “Etnoqrafik Tədqiqatlara Dəstək” İctimai Birliyinin İdarə Heyətinin sədri Günay Çapay deyib.
“Bu, həqiqətən də xüsusi gündür. Azərbaycanda da “Milli Geyim Günü”nün keçirilməsini çoxdan arzulayırdıq. Bu gün dünyanın bir çox ölkəsində milli ənənələrə qayıdış müşahidə olunur. Qazaxıstanda, Özbəkistanda, Türkmənistanda, Yaponiyada, Hindistanda və digər ölkələrdə milli geyimlərdən yalnız mərasimlər zamanı deyil, gündəlik həyatda da istifadə olunur. İstərdik ki, bizim milli geyimlərimiz də yalnız toylar, xına mərasimləri, Novruz və digər bayram tədbirlərində deyil, gündəlik həyatda da geyinilsin. Bunun üçün xalqımızın öz geyimlərini tanıması, anlaması və dəyərləndirməsi vacibdir”, - deyə G.Çapay bildirib.
Etnoqrafın sözlərinə görə, milli geyimlərin qorunması yalnız onların nümayiş etdirilməsini deyil, həm də elmi cəhətdən öyrənilməsini tələb edir
Bununla əlaqədar “Milli Geyim Günü” çərçivəsində “Etnoqrafik Tədqiqatlara Dəstək” İctimai Birliyi Bakı Fotoqrafiya Evində Azərbaycan geyim mədəniyyətinə həsr olunmuş elmi-praktik seminar keçirib.
“Məruzəm Səfəvilər dövrünün geyim mədəniyyətinə həsr olunmuşdu. Geyimin formalaşmasının xüsusiyyətlərindən, onun inkişafına təsir göstərən amillərdən, eləcə də həmin dövrdə geyimin ictimai və mədəni həyatda rolundan danışdım”, - deyə həmsöhbətimiz bildirib.
Seminarda İctimai Birliyin Elmi Tədqiqatlar bölməsinin rəhbəri Aytən Əsədova “Arxeoloji tədqiqatlarda qədim geyim nümunələrinin tapıntıları” mövzusunda məruzə ilə çıxış edərək arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş materialları təqdim edib. Beynəlxalq Əlaqələr bölməsinin rəhbəri Günel Rəhimli isə “Qızılbaşların tacı – Səfəvilərin baş geyimləri” mövzusunda çıxış edərək bu atributun tarixi və əhəmiyyəti barədə məlumat verib.
“Beləliklə, biz geyim mədəniyyətinə müxtəlif istiqamətlərdən yanaşdıq – arxeoloji materialları, Səfəvilər dövrünün geyim tarixini və mədəniyyətini, eləcə də baş geyimlərinin simvolik xüsusiyyətlərini nəzərdən keçirdik. Əsas məqsədimiz milli geyimi yalnız vizual və estetik nümunə kimi deyil, həm də xalqımızın tarixini, mədəniyyətini, dünyagörüşünü və etnoqrafik xüsusiyyətlərini əks etdirən mühüm mənbə kimi təqdim etməkdir”, - deyə etnoqraf vurğulayıb.
G.Çapay milli geyimlərin ənənəvi rəqslərlə sıx əlaqəsini də qeyd edib. Onun sözlərinə görə, rəqs geyimlərinin elementlərinin əsas hissəsi ənənəvi geyimlə üst-üstə düşür, ayrı-ayrı dəyişikliklər isə ilk növbədə rəqsin ifası zamanı sərbəst hərəkəti təmin etmək zərurəti ilə bağlıdır.
“Ənənəvi baş geyimlərində araqçından, şaldan və kəlağayıdan istifadə olunurdu. Müasir səhnə geyimlərində ifanın rahatlığı üçün bəzən daha yüngül materiallardan istifadə edilir, lakin ənənəvi geyimin əsas elementləri qorunub saxlanılır”, - deyə o bildirib.
Etnoqraf vurğulayır ki, bu gün gənclərin milli mədəniyyətə marağı sosial şəbəkələrdə də özünü göstərir. Onun sözlərinə görə, ölkədə keçirilən mədəni tədbirlər də gənc nəslin milli ənənələri öyrənməsinə kömək edir.
“Milli Geyim Günü” çərçivəsində etnotəqdimat da keçirilib. G.Çapay tərəfindən hazırlanmış kompozisiyada gənc iştirakçılar ənənəvi məişətlə bağlı etnoqrafik səhnələri, o cümlədən bulaqdan su gətirilməsi və şal bağışlanması səhnələrini təqdim ediblər.
“Milli geyim yalnız keçmişə aid deyil. Onu qorumaq, öyrənmək və müasir formatda təqdim etmək lazımdır. İstərdim ki, “Milli Geyim Günü”nün keçirilməsi ənənəsi davam etsin, milli geyimlər isə gündəlik həyatımızın bir hissəsinə çevrilsin”, - deyə həmsöhbətimiz əlavə edib.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda “Milli Geyim Günü” ilk dəfə 2026-cı il sentyabrın 19-da İçərişəhərdə keçirilib. Tədbirin təşəbbüskarı “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu olub. Tədbirin əsas məqsədi milli geyim irsinin təbliği, tarixi-etnoqrafik dəyərlərin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi olub.
“Milli Geyim Günü” çərçivəsində sərgilər, elmi-praktik seminarlar, milli rəqslər, tarixi və müasir geyim kolleksiyaları, ustad dərsləri və digər mədəni proqramlar təqdim olunub.
Müxbir – Lalə Minasazova
Bölmənin digər xəbərləri
