MODERNLƏŞMƏ XƏTTİ YENƏ DƏ GÜNDƏLİKDƏDİR (1)
Ramiz MEHDİYEV,Azərbaycan Respublikası
Prezidentininİcra Aparatının rəhbəri, akademik
Müəllifdən
Bu məqaləni yazmaq ideyası birdən-birə yaranmamışdır. Mən dəfələrlə götür-qoy etdiyim məsələlər barədə fikirlərimi çoxdan söyləmək niyyətində idim. Açığını deyim ki, məni yazı masası arxasına keçməyə sövq edən bir neçə ay bundan əvvəl “Bakinski raboçi” və “Azərbaycan” qəzetlərində dərc edilmiş, respublikanın ictimai dairələrində geniş marağa səbəb olmuş və sonradan ayrıca kitab şəklində çap edilmiş “İnkişaf strategiyasını müəyyənləşdirərkən: modernləşmə xətti” adlı məqaləm oldu. Mən yerli və xarici oxuculardan bu məqalə barədə dəfələrlə həm tərifli rəylər, həm də mənim baxışlarımdan fərqli fikirlər eşitmişəm. Təbii ki, bir məqalə toxunmaq istədiyim aktual məsələlərin hamısını əhatə edə bilməzdi. Buna görə də əvvəlki məqalədə toxunduğum bəzi tezislərə yenidən qayıtmağı və ölkənin modernləşmə xətti kontekstində yeni məqamları müəyyənləşdirməyi zəruri hesab etdim.
Bütün Yer kürəsini əhatə etmiş və hər yerə sirayət edən və hər şeyi canına çəkən inteqrasiya prosesləri sosial gerçəkliyi dəyişən və cəmiyyəti başqa şəklə salan, kütləvi istehlak mədəniyyətini transformasiya edən yeni ünsiyyət və davranış formalarını, stereotipləri insanların şüuruna gizli şəkildə yeridir. Əvvəllər təbii və adət edilmiş sayılan hər şey indi, “qlobal kənd”, “elektron kottec”, “bazar stixiyasının hərc-mərcliyi” və “planetar xaosun təhdidləri” şəraitində köhnəlmiş və öz dövrünü başa vurmuş kimi görünür.
Lap yaxın dövrdə, təxminən 20 il əvvəl Sovet İttifaqının dağılması başa çatanda biz çətin təsəvvürümüzə gətirərdik ki, vur-tut on ildən sonra dünya bütünlüklə informasiya texnologiyaları vasitəsilə idarə ediləcəkdir. Şəffaf maliyyə sərhədləri dövründə bəşəriyyətin tərəqqisi, kapitalın hərəkəti üçün maneələrin olmaması, geosiyasi və geoiqtisadi şəraitin dəyişməsi inkişaf üçün yeni, lap yaxın vaxtlardakından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən perspektivlər açmışdır. Bu prespektivlər həm də yeni nəslin dünyabaxışını formalaşdırmağa başlamışdır.
Gələcəkdə ən mühüm və məsul qərarları məhz “üçüncü dalğa” nəsli qəbul edəcək və dövlətimizin, cəmiyyətimizin taleyi bu qərarlardan asılı olacaqdır. Buna görə də Prezident İlham Əliyev XXI əsrin əvvəlində dövlət siyasətinin strategiyasını formalaşdırarkən sabah Azərbaycanın ictimai-siyasi və sosial-iqtisadi inkişafının əsas inteqratoruna çevriləcək nəsil haqqında düşünür. Çünki qarşıdakı işlərin və layihələrin uğuru bu nəslin sabit, təhlükəsiz və firavan inkişafından asılıdır.
Siyasi elita həmişə dövlətin vəzifələrini proqnozlaşdıranda bunu hazırda cəmiyyətin ən fəal sosial qruplarından biri olan insanlarla bağlayır. Statistik məlumatlara görə, indi ölkəmizin 8 milyon 600 min nəfər əhalisinin 31 faizini gənclər təşkil edir. Onların arasında məktəblilər, tələbələr, orta biznes nümayəndələri, top-menecerlər və işlərində uğur qazanmış idarəçilər var. Tamamilə təbiidir ki, bu gənclərin arasında hələ öz həyat yolunu müəyyən etməyənlər də var. Lakin bütövlükdə, bu insanlar daim Azərbaycan dövlətinin sosial gerçəkliyinin mikro və makro mühitini formalaşdırır.
Azərbaycan xalqının keçdiyi tarixi proseslərdə gənclər həmişə mühüm element kimi çıxış etmişlər. 1988-1990-cı illərin xalq hərəkatı dövründə Azərbaycan gəncləri M.S.Qorbaçovun satqın siyasətinə qarşı çıxanların ön sıralarında olmuşlar. 1990-cı ilin yanvar ayında gənclərin on minlərlə nümayəndəsi Dağlıq Qarabağı dövlət səviyyəsində Azərbaycandan ayırmaq və onu Ermənistana vermək cəhdlərinə, SSRİ rəhbərliyinin Azərbaycan xalqına münasibətdə həyata keçirdiyi ədalətsiz və qərəzli siyasətə etiraz əlaməti olaraq Bakının küçə və meydanlarına çıxmışdı. Xeyli hissəsi ermənilərdən ibarət olan sovet qoşunlarının M.Qorbaçovun əmri ilə həyata keçirdiyi cəza tədbirləri nəticəsində 137 nəfər görünməmiş qəddarlıqla qətlə yetirilmiş, yüzlərlə günahsız insan yaralanmışdı. Bunlar əsasən məktəblilər, tələbələr, müxtəlif peşə sahibləri olan gənclər idi.
Onlarca gənc hazırda torpaqlarının 20 faizi qonşu Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş ölkəmizin ərazi bütövlüyünü müdafiə edərkən ilk Milli Qəhrəman adına layiq görülmüşdür. Minlərlə azərbaycanlı gənc Azərbaycan torpağının hər qarışı uğrunda qəhrəmanlıqla vuruşmuş, onu erməni təcavüzkarlarından müdafiə etmişdir. Onlar İkinci Dünya müharibəsi illərində nasizmə qarşı döyüşən babalarının qəhrəmanlığını yaddan çıxarmamışdılar. 1994-cü ilin oktyabr günlərində və 1995-ci ilin mart gecəsində məhz gənclər dövlət suverenliyini və asayişi qorumaq üçün birinci olaraq ayağa qalxmış, bəzi xarici qüvvələrin təsiri altında dövlətimizi başqalarının əlində oyuncağa, itaətkar alətə çevirməyə ümid bəsləyənlərə qarşı çıxmışdılar.
Tarixi analogiyalar həmişə eyni olmasa da, onlarda çox vaxt nümunə götürməli ideal olur. Bu ideal hər dəfə dəyişməz bir həqiqəti ifadə etmişdir - Azərbaycan gəncləri həmişə dövlətçiliyin dayağı olmuşdur və olaraq qalır.
Mən bu məqalə vasitəsilə indi Azərbaycanın hər bir vətəndaşını və təbii ki, Azərbaycan gənclərini də narahat edən bəzi məsələlərə toxunmağa çalışacağam. Mən bu söhbətin məsuliyyətini dərindən dərk edirəm, çünki intellektual baxımdan hazırlıqlı insanlarla söhbət etməli olacağam. Üstəlik, əminəm ki, söhbət kütləvi informasiya vasitələri səhifələrində getsə belə, açıq və səmimi danışmağın vaxtı çatmışdır. Başa düşmək vacibdir ki, biz məsul qərarlar və taleyüklü dəyişikliklər dövründə yaşayırıq. Buna görə də cəmiyyətin qarşısında duran mürəkkəb məsələlərin uğurlu həlli hər bir gəncin səmərəli dövlətçilik quruculuğu prosesinə necə və nə şəkildə cəlb edilməsindən asılı olacaqdır. Axı, biz özümüzü dünyada şiddətlənən “siyasi burulğanlardan” Çin səddi ilə ayıra bilmərik.
Bölmənin digər xəbərləri
