Politoloq: Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması təklif olunan beş maddəlik sülh paketindən keçir
Bakı, 1 noyabr, AZƏRTAC
Soçi görüşü öncəsi siyasi müzakirələrdə müxtəlif, hətta bəzən olduqca ziddiyyətli fikirlər səsləndirilsə də bir daha aydın oldu ki, Azərbaycan öz dəyişməz mövqeyində israrlıdır, prinsipialdır. Azərbaycan xalqı görüşə yollanan Prezident İlham Əliyevə sonsuz güvənməklə yanaşı, həm də əmin idi ki, dövlətimizin başçısı milli maraqlarımızın əksinə olan ən kiçik güzəştə belə getməyəcək. Ümidlər yenə də özünü doğrultdu. Azərbaycan hər zaman masaya bir şərtlə oturur ki, nəticədə istənilən razılaşmaya dövlətlərin ərazi bütövlüyü və sərhədlərin toxunulmazlığı kimi beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləri prioritet tutulmaqla gəlinməlidir. Soçi görüşündə də bir daha bunu qəbul etdirdik. Münaqişənin bitməsi Prezident İlham Əliyevin ortaya qoymuş olduğu qəti mövqedir. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev arasında keçirilən üçtərəfli görüşün ab-havasını Azərbaycan müəyyənləşdirdi, şərtlərini də dövlətimizin başçısı Rusiya Prezidenti ilə keçirilən ikitərəfli görüşlə formalaşdırdı: münaqişə iki il əvvəl bitib və bu istiqamətdə hər hansı bir müzakirə aparmaq mənasızdır. İndi qarşıda duran əsas məsələ Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasıdır ki, bu istiqamətdə konkret iş ortaya qoymağa zərurət var və artıq bu məsələnin zamanıdır.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Şəbnəm Həsənova söyləyib.
O bildirib ki, Ermənistan bütün cəhdlərlə 2021-ci ilin may, 2022-ci ilin sentyabr toqquşmaları da daxil olmaqla sənədə hər nə qədər özünə uyğun bəndləri salmağa çalışsa da, bunun baş verməyəcəyini görüb bəyanatın qəbuluna maneə törətsə də, bu həmləsi də uğursuz oldu. Həm də onu da nəzərə alaq ki, bu, ev sahibi ölkəyə, onun liderinə aydın hörmətsizlik olardı. Ermənistanın və bu taylı, o taylı havadarlarının arzuladıqları “status” haqqında bir kəlmə belə qeyd olunmadı. Mütləq qeyd edilməlidir ki, “status”la bağlı bizim mövqeyimiz prinsipialdır və bu qəti mövqe də diplomatik kanallar vasitəsilə aydın şəkildə Rusiyanın diqqətinə çatdırılıb. Bu, Azərbaycanın daxili işi olduğu kimi, ümumiyyətlə, o da bilinməlidir ki, Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması hər hansı hiylələrdən və öz maraqlarının təmin olunması istiqamətində fərqli ünvanlardan gələn planlardan deyil, məkandan və formatdan asılı olmadan Azərbaycan tərəfinin təklif etdiyi beş maddəlik sülh paketindən keçir. Bu paketdə ehtiva olunan bütün məsələlər də beynəlxalq hüququn bütün norma və prinsiplərinə tam cavab verir. Odur ki, əksini iddia etmək həm həmin norma və prinsiplərə qarşı gəlmək, həm də atılan imzanın, dövlət etimadının sual altına salınması deməkdir.
Ş.Həsənova diqqətə çatdırıb ki, Ermənistan saxta mitinqlər keçirməklə, bu istiqamətdə dəstək görüb, dəstək almaqla, kimlərəsə güvənməklə dövlət kimi legitimliyini ciddi şübhə altına ala bilər. Atacağı yanlış addımlar isə sadəcə özünə deyil, bütövlükdə regiona olduqca mənfi istiqamətdə təsir edə bilər ki, bu uçqunların altında qalacaq birinci aktor da elə məhz özü olar.
Politoloqun sözlərinə görə, Soçi görüşü Rusiya-Qərb qarşıdurmasının çətin, ziddiyyətli mərhələsində baş tutduğundan bir mənada həm də Qərblə rəqabətdə Rusiyanın masada öz mövcudluğunu sübut etmə cəhdi, Ermənistana Qərbə meyl etməyinin dayandırılması mesajının verilməsi kimi dəyərləndirilsə də Azərbaycan liderinin növbəti uğurlu diplomatik gedişi, Ermənistanın isə bir də daha ağır zərbə almaması baxımından axarıncı olmaması üçün axırıncı və qəti siyasi iradəsi olmalıdır. Hər bir halda hadisələrin axır və axarına istiqamət verən Azərbaycan tərəfidir.
“O ki qaldı, Paşinyanın İran səfərinə, əvvəla qeyd edək ki, son zamanlar yenidən canfəşanlıqla nümayiş etdirilən Ermənistan-İran münasibətləri fonunda Azərbaycan-İran münasibətlərində iplər olduqca gərilmişdi. Daha əvvəli İran Ermənistanın təhlükəsizliyini öz təhlükəsizliyi hesab edirdisə, ən son İran xarici işlər naziri Azərbaycan xarici işlər naziri ilə telefon danışığında “İran Azərbaycanın təhlükəsizliyini öz təhlükəsizliyi hesab edir” ifadəsini işlətdi. Görünür, rəsmi Tehran Bakı ilə qarşıdurmadan geri çəkilir. Bu, müsbət məqamdır. Bu ifadənin işlənmə vaxtının Soçi görüşü zamanı seçilməsi də təsadüf deyil. Birincisi, İran Ermənistanın Avropa İttifaqının mülki missiyasını regiona dəvət etməsinin, xarici qüvvələrin bölgədə yerləşdirilməsinin əleyhinə idi. İkincisi isə dövlətimizin başçısının Azərbaycanın hüdudlarından kənarda yaşayan azərbaycanlıların sayı ölkəmizdə yaşayanlardan xeyli çoxdur deməsi, onların təhlükəsizliyinin, hüquqlarının, salamatlığının bizim üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan, regionda sabitlik mühüm amildir və Paşinyan İran səfəri öncəsi ona şimallı-cənublu verilən mesajlar haqqında ciddi düşünməlidir”, - deyə Şəbnəm Həsənova qeyd edib.