Qarabağın qızıl dağları
(Şuşa şəhərinə səfərə sözardı)
Bakı, 7 dekabr, Nərgiz Sadıxlı, AZƏRTAC
Belə bir deyim var: Dağlar uzaqdan əzəmətli görünür. Həqiqətən coğrafi baxımdan yerləşməsi, ən başlıcası mədəni ab-havası ilə unikal olan şəhərə qayıtmağı təqribən 30 il ürəkağrısı ilə arzulayan hər bir azərbaycanlı kimi, mən də işğaldan azad olunmuş qalaya - Şuşaya ilk səfərimdən aldığım təəssüratları dərk edincə Yeseninin məşhur “Böyüyün böyüklüyü uzaqdan görünür” sözləri yadıma düşür.
Şuşa bizi - jurnalistləri, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin və digər dövlət strukturlarının, səhmdar cəmiyyətlərinin təmsilçilərini qarlı, səssiz gözəlliklə qarşıladı. Dağıdılmış binaların qarla dolmuş xarabalıqları, küçələrdə yoldan ötən tək-tük adamlar, bərpa olunan tarixi tikililərdə qurulmuş taxtabənd körpülər üzərində var-gəl edən fəhlələr - qədim şəhərin bugünkü mənzərəsi belədir.
Tələsmək lazım idi. Bizim qrup işğaldan azad olunmuş Azərbaycan ərazilərində faydalı qazıntıların qanunsuz istismarının monitorinqinin aparılması üçün Laçın dəhlizinə getmişdi. Rusiya sülhməramlı kontingentinin əsgəri nümayəndə heyətini sözün əsl mənasında çox pis qarşıladı və həyəcan siqnalı ilə naryadı ayağa qaldırmağa hazırlaşdı. Lakin Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin nümayəndəsinin monitorinqin məqsədi, ermənilər tərəfindən Azərbaycanın təbii sərvətlərinin vəhşicəsinə talan edilməsi, Qarabağın yeraltı su ehtiyatlarına təhlükə yaradan vəziyyət barədə şərhinə qulaq asdıqdan sonra həmin əsgər əzəli torpaqlarımızda yerləşdirildikdən bəri ilk dəfə qarşılaşdıqları vəziyyəti həll etmək üçün rütbəcə özündən böyük olanı çağırdı. Ekoloq işğaldan azad olunmuş ərazilərdə yerinə yetiriləcək məsələlər, qiymətli metal yataqlarında ölçmə işlərinin aparılması barədə bir daha məlumat verdi, təbiəti mühafizə agentliyinin sülhməramlı kontingentin komandanlığının ünvanına yataqların yerləşdiyi ərazilərə girişin təhlükəsizliyini təmin etmək xahişi ilə fevral ayından bəri ünvanlandığı səkkizinci məktubu (ah, bizim dözümlülüyümüz!) təqdim etdi. Lakin əsgər silahsız, dinc adamları öz doğma torpaqlarına buraxmaq fikrində deyildi.
Bir qədər keçəndən sonra Azərbaycan ərazilərində müvəqqəti yerləşdirilən Rusiya Sülhməramlı Kontingentinin komandanı Andrey Volkov bizə yaxınlaşdı. Elə həmin an da o, təhrif olunmuş Azərbaycan toponimləri, Qarabağ ərazisinə silah-sursatın daşınması, bu yerlərdə İran vətəndaşlarının görünməsi kimi suallara cavab tapmaq istəyən azərbaycanlı jurnalistlərin “əlinə keçdi”. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin nümayəndəsini dinləyən komandan Nazirliyin müraciətlərini indiyədək niyə cavabsız qoymasına anlaşıqlı cavab vermədən vəziyyətin həlli üçün danışıqlar aparmağa razılıq verdi.
“Xocalıda, sülhməramlı qüvvələrin mənzil-qərargahında aparılan müzakirələr nəticəsində ərazilərdə göstərilən fəaliyyət istiqaməti üzrə işlərin aparılmasından ötrü Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin və digər müvafiq strukturların iştirakı ilə yol xəritəsinin hazırlanmasına başlanıldı”. Bu quru sətirlərin arxasında Azərbaycan tərəfinin öz qarşısına qoyduğu hədəflərə çatmaqda israrlı olması dayanır.