Rəssam Marqarita Kərimova-Sokolova: Natəvanın portreti Fransa Akademik Cəmiyyətinin nəşrində dərc olunub
Bakı, 28 avqust, AZƏRTAC
AZƏRTAC Xurşidbanu Natəvanın yaradıcılığının əhəmiyyəti barədə incəsənət xadimləri ilə silsilə müsahibələrini davam etdirir. Budəfəki müsahibimiz Köln şəhərində (Almaniya) yaşayan və fəaliyyət göstərən tanınmış azərbaycanlı rəssam Marqarita Kərimova-Sokolovadır. O, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı və UNESCO-nun Beynəlxalq Rəssamlar Federasiyası da daxil olmaqla, bir sıra beynəlxalq peşəkar və mədəni təşkilatların üzvü, Beynəlxalq Estetik İnkişaf Fondunun vitse-prezidenti, çoxsaylı beynəlxalq mükafatların sahibi və xarici ölkələrdə keçirilən çoxsaylı sərgilərin iştirakçısıdır.
Marqarita Kərimova-Sokolova ona “Leonardo da Vinçi” mükafatı (Milan, İtaliya) qazandıran Xurşidbanu Natəvanın portretinin yaradılmasının tarixçəsindən danışır.
“Natəvanın portretini yaratmaq istəyi məndə Praqada keçirilən layihə sayəsində yarandı. Şairə Leyla Bəyim mənə əsərlərimin sərgisini keçirməyi təklif etdi və özü də həmin sərginin kuratoru oldu. Bu təklif məni maraqlandırdı və biz telefonla layihənin təfərrüatlarını müzakirə etməyə başladıq. Mən ədəbi-bədii ekspozisiya ideyasını irəli sürdüm. Beləliklə, şairə ilə rəssamın birgə layihəsi yarandı. Leylanın Praqada “Natəvan” cəmiyyəti yaratdığını öyrəndim.
Biz böyük şairə haqqında çox söhbət etdik. Leylanın söhbətləri, onun “Atın gedişi” pyesi məni çox ruhlandırdı. Beləliklə, Xurşidbanu Natəvanın portreti sərginin proqramına daxil edildi. Mən portret üzərində “toxunaraq”, yəni, əlimdə çox az materialla işlədim – təəssüf ki, Natəvanın yalnız iki fotosunu tapa bildim. Təbii ki, digər rəssamların çəkdiyi rəngkarlıq portretləri də var idi”, - deyə müsahibimiz bildirir.
Onun sözlərinə görə, Natəvanın şəxsiyyəti də rəssamı bu əsər üzərində işləməyə çox ruhlandırıb.
“Şairənin adı Xurşidbanu fars dilindən “Günəş xanım” kimi tərcümə olunur (Xurşid – günəş, Banu – xanım). XII əsrin şairəsi Məhsəti Gəncəvinin “Ay xanımı” və Natəvanın “Günəş xanımı” kimi qarşılaşdırılması Azərbaycan qadın poeziyasının davamlılığını, miqyasını və iki fərqli qütbünü vurğulamaq üçün tez-tez istifadə olunur.
Xurşidbanu hərtərəfli təhsil almış, bir neçə dil bilmiş, heyrətamiz poetik duyuma malik olmuşdur. O, qadının qəlbində baş verən sarsıntıları, həyatın çətinliklərini və iztirablarını, mənəvi yaşantılarını duyur və eşidir, məhəbbət və ayrılıq, varlığın əbədi sualları haqqında düşünür, təbiətin gözəlliyini görür və eşitdiklərini, gördüklərini canlı, poetik dillə ifadə edir.
Natəvan rəssam kimi də öz parlaq izini qoyub. Onun illüstrasiyalı şeirlər albomu olan “Gül dəftəri” 2023-cü ildə UNESCO-nun “Dünya Yaddaşı” beynəlxalq reyestrinə daxil edilib”, - deyə rəssam qeyd edir.
M.Kərimova-Sokolova bildirib ki, əsərlərinin çoxunun özünəməxsus yaranma və sonrakı taleyinə dair tarixçəsi var. Natəvanın portreti ilə də belə olub.
“Portret dörd sərgidə – Praqa, Berlin, Paris (Azərbaycan mədəniyyət mərkəzlərində) və Milanda nümayiş etdirilib. Portretin illüstrasiyaları olan kataloqlar və bir neçə nəşr işıq üzü görüb.
Praqadakı sərgidən sonra mənə “Leonardo da Vinçi” nominasiyasında “Şairə Natəvan” əsəri ilə iştirak etmək təklif olundu. Mükafatlandırma mərasimi 2025-ci ildə Milanda Leonardo da Vinçinin Elm və Texnologiya Muzeyində keçirildi.
Bundan əvvəl, 2024-cü ildə incəsənət sahəsində xidmətlərimə görə Fransa Akademik Cəmiyyətinin (Arts-Sciences-Lettres; ASL) diplomuna və gümüş medalına layiq görülmüşdüm.
Bu mükafat çox nüfuzludur, həm də cəmiyyətin akademik jurnalında dərc olunmaq imkanı verir. Mən Natəvan, onun böyüklüyü, əhəmiyyəti, ona olan sevgim və portret haqqında esse yazdım və bu esseni onların “Rayonnement” jurnalında dərc etməyə razılıq vermələri barədə sorğu göndərdim. Tezliklə müsbət cavab aldım.
2025-ci ilin dekabrında isə, cəmiyyətin 110 illiyi münasibətilə ASL prezidenti Fernan Jirarın “Marqarita Kərimova-Sokolova: Baron Münhauzen, şairə Natəvan və Aleksandr Düma” (Margarita Kerimova-Sokolova: Le baron de Münchhausen, La poétesse Natavan et Alexandre Dumas) başlıqlı məqaləsinin yer aldığı jurnalın nömrəsi işıq üzü gördü.
Məni xüsusilə sevindirən məqam məqalədəki fotoşəkillər arasında Natəvanın portretinin iri planda göstərilməsi oldu. Mən sevinc, qürur və minnətdarlıq hissi keçirdim”, - deyə M.Kərimova-Sokolova vurğulayıb.
Müəllif – Anara Axundova
Bölmənin digər xəbərləri
