TER-PETROSYAN PEŞMANLIĞI, YAXUD ERMƏNİSTANDA İNSAN HÜQUQLARI SARIDAN VƏZİYYƏT NECƏDİR
Bəli, söhbət o Ermənistandan gedir ki, onun rəhbərləri bütün dünyadakı ermənilərin mənafeyindən dəm vururlar. Bəs, istər xaricdə, istərsə də daxildə siyasətbazlıqla məşğul olan ermənilərin sərhədlərini dənizdən-dənizə genişləndirmək iştahasında olduqları, - lap həddini aşanlar isə bəyan edirlər ki, guya qədim dövrlərdə Rostovda da erməni çarı əyləşibmiş (?)... - bu ölkənin “başıbəlalı xalqı”nın əsl vəziyyəti necədir?
Gəlin, son günlərdə bu ölkənin siyasi səhnəsində baş verən hadisələrin timsalında Ermənistanda insan hüquqlarının əslində necə təmin edildiyinə nəzər salaq.
Məlum olduğu kimi, bu yaxınlarda Levon Ter-Petrosyan Ermənistanda keçiriləcək növbəti prezident seçkilərində öz namizədliyini irəli sürmək qərarına gəldiyini bəyan etmişdir. Noyabrın 16-da müxalifətin Yerevanda keçirdiyi mitinqdə Ter-Petrosyan bildirmişdir ki, seçki marafonunda qalib gələcəyi təqdirdə yalnız 3 il müddətinə hakimiyyətdə qalmaq niyyətindədir. Onun dediyinə görə, Ermənistanda korrupsiyaya qurşanmış mafioz klanların öhdəsindən gəlmək, ali hakimiyyət eşelonlarında hökm sürən özbaşınalıqların kökünü kəsmək, həqiqətən demokratik dövlətin təməlini qoymaq, ölkəni siyasi və iqtisadi kollaps vəziyyətindən çıxarmaq üçün bu müddət ona kifayətdir. Ter-Petrosyan daha sonra demişdir ki, əvvəllər hakim partiya olmuş EÜH (Erməni Ümumxalq Hərəkatı) partiyasının üzvlərindən heç biri yüksək vəzifələr tutmağa can atmır: “Məhz buna görə də mən öz namizədliyimi EÜH partiyasından deyil, Vətəndaş Təşəbbüsü qurumundan irəli sürəcəyəm. Bizim məqsədimiz yüksək vəzifələr tutmaq deyil, gələcək nəsillərin azadlığının və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi naminə hüquqi dövlət yaratmaqdır”. O, axıradək bu əzmindən dönməmək niyyətindədir.
Levon Ter-Petrosyanı bu mübarizədə Liberal Tərəqqipərvər Partiya, Mühafizəkarlar Partiyası, “Qnçakyan” Sosial-Demokrat Partiyası, “Vətən və Şərəf”, “İnsan Hüquqları-96”, “Ermənilərin Vətəni”, “Azadlıq” partiyaları dəstəkləyir. Görəsən, indiki iqtidara qarşı mübarizədə həmin qüvvələri bu cür sıx birləşdirən hansı amillərdir? EÜH idarə heyətinin sədri Ararat Zurabyanın dediyinə görə, bugünkü azadlıq mübarizəsi “özlərini yadelli işğalçılar kimi aparan” iqtidara qarşı ümummilli mübarizəyə çevrilməlidir. Bununla Zurabyan hakim elitanın Qarabağ mənşəli olmasına birbaşa eyham vurmuşdur.
Hüquq müdafiəçisi kimi tanınan Zurabyan öz mühakimələrini belə davam etdirmişdir: “İnsan hüquqları ilə bağlı vəziyyət əlverişli sayıla bilməz. Polis özbaşınalıq edir: insanları döyür, onlara işgəncə verir, onlarla qeyri-insani rəftar edir və nəticədə polis idarəsində ölüm halları baş verir. Lakin bu cür halların hamısı məhkəmə-tibb ekspertlərinin güclü dəstəyi sayəsində prokurorluq tərəfindən ört-basdır edilir. Bütün bunlar ədalətli adlandırılması əsla mümkün olmayan məhkəmə prosesi ilə başa çatır”.
Noyabrın 15-də səhər Yerevanda “Qnçakyan” müxalifətçi Sosial-Demokrat partiyasının “Sarkis Txruni” Tələbə-Gənclər İttifaqının rəhbəri Narek Qalstyan döyülmüşdür. Qeyd etmək lazımdır ki, bu partiya qarşıdakı prezident seçkilərində Levon Ter-Petrosyanı fəal dəstəkləyir. Buna görə də həmin hadisənin siyasi məqsədlə törədilməsinə heç kəs şübhə etmir. “Orinats Yekir” adlı digər müxalifətçi gənclər təşkilatı isə N.Qalstyanın döyülməsi faktına öz münasibətini belə ifadə etmişdir: “Bu, ictimai-siyasi xadimlərə və jurnalistlərə münasibətdə zorakılığın növbəti təzahürüdür. Təəssüf ki, Ermənistanda belə hallar qanunauyğunluğa çevrilməkdədir”.
Robert Koçaryan bu insidentə siyasi rəng verilməsindən açıq-aşkar imtina edərək bəyan etmişdir ki, siyasətdə belə bir fiqurun mövcud olmasını heç bilmirmiş. Bununla belə o, həmin hadisəni araşdıracağını vəd etmişdir. Bəli, görünür, Ermənistan prezidentinin başı “düşmən əhval-ruhiyyəli” qonşulara qarşı iddialarla o qədər qarışıb ki, necə deyərlər, öz gözündə tiri görmür.
Xalq Partiyasının lideri Stepan Dəmirçyan da Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyanın namizədliyini dəstəklədiyini bildirmiş və qeyd etmişdir ki, onları “layiqli ölkədə yaşamaq arzusu” birləşdirir.
Məşhur sahibkar, Ermənistan Milli Məclisinin deputatı Xaçatur Sukiasyan da iqtidar tərəfindən təzyiqə məruz qalır. Ona məxsus müəssisələrdə cəmi üç ay bundan əvvəl yoxlama aparıldığı halda, vergi xidmətinin və Mütəşəkkil Cinayətkarlığa Qarşı Mübarizə Polisinin XI İdarəsinin əməkdaşları indi yenə həmin müəssisələrdə fəaliyyətdədir. Təmkinini pozmayan X.Sukiasyan isə bildirir ki, onun müəssisələri qanun pozuntusuna yol vermir, aparılan yoxlamaları isə siyasi motivlərlə izah edir, çünki o, Ter-Petrosyanı dəstəkləmiş və iqtidarı tənqid etmişdir. X.Sukiasyan demişdir: “Bu gün ölkədə süni inhisar mövcuddur. İqtisadi sahədə məsələlər dostluq və qohumluq əsasında tənzimlənir. Ona görə də iri və orta sahibkarlar öz biznesinin təhlükəsizliyini təmin etmək və onu qorumaq üçün hökmən iqtidar düşərgəsinə qoşulmağa çalışırlar. Biz yoxlamaların əleyhinə deyilik, lakin bizi məhv etmək asan olmayacaq. Biz elə-belə təslim olmayacağıq. Bizim təşkilatlar öz hüquqları uğrunda sona qədər mübarizə aparacaqlar”.
Tanınmış hüquq müdafiəçisi Mikael Danielyanın dedikləri: “Həm siyasi müxalifətə, həm də onları bu və ya digər dərəcədə dəstəkləyən biznesmenlərə təzyiq göstərilir. Dini baxımdan özgə cür düşünənləri soruşursunuz. Mən artıq demişəm: hazırda 82 nəfər bu səbəbdən həbsxanadadır”. İqtidar strukturlarında çox nüfuzlu bir şəxsin qaynatası Robert Saakyants açıq efirdə vəd etmişdir ki, o, Mikael Danielyanı maşınla vuracaqdır. M.Danielyan sözünün sonunda demişdir ki, Ermənistanda bir neçə mafioz klan mövcuddur və onlara himayədarlıq edənlər prezident və baş nazirdir.
Bəs Ermənistanın siyasi elitası bu barədə nə fikirdədir? Bu sualın cavabı Ermənistan Respublikaçılar Partiyasının sədri, baş nazir Serj Sarkisyanın həmin partiyanın 11-ci qurultayında bəyanatından məlum olur. O demişdir: “Ter-Petrosyanın Ermənistan prezidenti vəzifəsinə öz namizədliyini irəli sürmək arzusunun yalnız bir səbəbi var - o, öz ünvanına bircə kəlmə də olsa tənqidi söz söyləyənlərlə haqq-hesab çəkmək istəyir. Ölkədəki, mövcud dövlət sistemini devirmək niyyətinə gəldikdə isə, bu istiqamətdə göstərilən hər bir cəhdin qarşısı dərhal alınacaqdır”.
Nə deyək, Serj Sarkisyan özünə xas olan tərzdə çıxış etmişdir. Lakin baş nazirin dilindən səslənmiş bu açıq hədə-qorxu yəqin ki, “Azadlıq hərəkatını” dayandıra bilməyəcəkdir, çünki proses artıq başlanmışdır.
Ter-Petrosyan noyabrın 19-da keçirilən mitinqin minlərlə iştirakçısına müraciətlə demişdir: “Prezident Robert Koçaryanın və baş nazir Serj Sarkisyanın son addımlarını müşahidə etdikcə başa düşürəm ki, vaxtilə onları Ermənistana gətirdiyimə və sizin başınızın bəlasına çevirdiyimə görə qarşınızda tövbə etməliyəm. Bu, kadr səhvi də deyil, əsl bəladır. Sizi bu bəladan qurtarmaqda mənə kömək edin”.
Heç kəs hakimiyyəti əldən verməyə hazırlaşmır. Bunu nəzərə alsaq, inamla deyə bilərik ki, vaxtilə nəinki öz qonşularına münasibətdə müharibə yolunu seçmiş, hətta öz xalqına qarşı da mübarizə aparan namizədlərin lehinə səs vermiş erməni xalqının başına hələ çox bəlalar gələcəkdir.