TRIPP mövcud nəqliyyat dəhlizlərinə rəqib deyil, onları tamamlayan layihədir – Ekspert rəyi
Bakı, 18 avqust, AZƏRTAC
TRIPP-in həyata keçirilməsini Azərbaycanın Cənubi Qafqazdakı geosiyasi və geoiqtisadi mövqeyinin gücləndirilməsi baxımından mühüm imkanlardan biri kimi qiymətləndirmək olar. Burada əsas məsələ yalnız Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması deyil. Daha geniş perspektivdən yanaşdıqda, söhbət Azərbaycanın regional və qitələrarası nəqliyyat şəbəkəsində rolunun genişlənməsindən gedir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Aslan Əzimzadə deyib.
Ekspert bildirib ki, ilk növbədə, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında fasiləsiz və dayanıqlı bağlantının formalaşması ölkənin nəqliyyat coğrafiyasına ciddi təsir göstərə bilər. Naxçıvan uzun illər Azərbaycanın əsas ərazisindən coğrafi baxımdan müəyyən mənada təcrid vəziyyətində olduğuna görə onun iqtisadi potensialından tam istifadə edilməsi müəyyən çətinliklərlə müşahidə olunub. Yeni nəqliyyat imkanlarının yaranması isə Naxçıvanı son məntəqədən tranzit və logistika qovşağına çevirmək potensialına malikdir.
“Bu proses Naxçıvanın strateji əhəmiyyətini də yeni səviyyəyə qaldıra bilər. Muxtar respublikanın Azərbaycan–Türkiyə–İran üçbucağında yerləşməsi ona olduqca əlverişli geoiqtisadi mövqe verir. Fasiləsiz nəqliyyat bağlantısı formalaşdığı təqdirdə burada logistika mərkəzlərinin, anbar və yük terminallarının, sənaye və istehsal müəssisələrinin, eyni zamanda, enerji və ticarət infrastrukturunun inkişafı üçün əlavə iqtisadi əsas yaranacaq. Yeni nəqliyyat layihəsinin real iqtisadi nəticəsi yalnız tranzitdən əldə olunan gəlirlə ölçülməməlidir. Əsas multiplikativ effekt nəqliyyat xəttinin ətrafında formalaşacaq yeni iqtisadi fəaliyyət sahələrində özünü göstərə bilər. Yəni əsas məsələ yalnız yükün Naxçıvandan keçməsi deyil, həmin yük axınının ətrafında yeni istehsal, logistika, xidmət və ticarət imkanlarının yaradılmasıdır”, - deyə iqtisadçı-ekspert vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, digər mühüm məsələ Azərbaycanın Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyat marşrutlarındakı mövqeyidir. Azərbaycan artıq Xəzər hövzəsi, Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa arasında mühüm nəqliyyat bağlantısı rolunu oynayır. TRIPP və onunla əlaqəli yeni kommunikasiya imkanları mövcud infrastrukturu tamamlayaraq ölkənin tranzit marşrutlarının şaxələndirilməsinə xidmət edir. Nəticədə Azərbaycan yalnız bir istiqamət üzrə tranzit ölkə deyil, müxtəlif nəqliyyat istiqamətlərinin kəsişdiyi regional logistika mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirə bilər. Bu baxımdan TRIPP-in Orta Dəhlizlə inteqrasiyası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Orta Dəhliz Çin və Mərkəzi Asiyadan başlayaraq Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə Avropaya çıxışı təmin edən mühüm nəqliyyat sistemidir. Naxçıvan istiqamətində əlavə bağlantının formalaşması bu sistem daxilində alternativ marşrutların və əlavə logistika imkanlarının yaranmasına şərait yarada bilər. Nəqliyyat sistemində alternativlərin çoxalması təkcə yükdaşıma potensialını artırmır, həm də marşrutun dayanıqlılığını, effektivliyini və geosiyasi əhəmiyyətini yüksəldir. Bu baxımdan TRIPP-i mövcud nəqliyyat dəhlizlərinə rəqib deyil, onları tamamlayan və Azərbaycanın regional bağlantı imkanlarını genişləndirən layihə kimi qiymətləndirmək daha doğru olar.
“TRIPP uğurla reallaşdırılacağı və Orta Dəhliz də daxil olmaqla mövcud regional nəqliyyat infrastrukturu ilə səmərəli şəkildə inteqrasiya ediləcəyi təqdirdə, layihənin əhəmiyyəti Azərbaycan–Naxçıvan bağlantısından xeyli kənara çıxa bilər. Bu halda Naxçıvan Azərbaycanın iqtisadi periferiyası deyil, Türkiyə, Cənubi Qafqaz, İran və daha geniş Avrasiya məkanını birləşdirən mühüm logistika və iqtisadi qovşaqlardan birinə çevrilə bilər. Azərbaycan isə Şərq–Qərb və Şimal–Cənub istiqamətlərinin kəsişməsində yerləşən əsas tranzit aktorlarından biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirərək öz coğrafi üstünlüyünü uzunmüddətli geoiqtisadi və geosiyasi üstünlüyə çevirmək imkanı əldə edə bilər”, – deyən A.Əzimzadə fikirlərini yekunlaşdırıb.
Müxbir - Səbinə Əlizadə
Bölmənin digər xəbərləri
