Ülvi Keser: Diplomatiya masasında əldə olunmayan ədalət Azərbaycan tərəfindən döyüş meydanında təmin edildi
Bakı, 14 may, AZƏRTAC
İkinci Dünya Müharibəsindən sonra formalaşan beynəlxalq sistemdə böyük dövlətlərin əsas hərəkət prinsipi əksər hallarda sülhdən daha çox maraqlar üzərində qurulub. Amerika Birləşmiş Ştatları, Rusiya Federasiyası, Fransa və Böyük Britaniya kimi qlobal aktorların münaqişə bölgələrinə yanaşmasında “mənfəət hər şeydən üstündür” anlayışı əsas rol oynayıb. Cənubi Qafqazdakı proseslər də məhz bu çərçivədə dəyərləndirilməlidir. Qarabağ münaqişəsi həllində diplomatik danışıqların uğursuzluğuna ATƏT-in Minsk Qrupu prizmasından yanaşmaq yetərli deyil. Məsələ qlobal güclərin maraqları, beynəlxalq sistemin işləmə mexanizmi və bölgədəki reallıqlar çərçivəsində qiymətləndirilməlidir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin (ŞKTC) Beynəlxalq Final Universitetinin professoru, tədqiqatçı Ülvi Keser deyib.
Ü.Keser xatırladıb ki, Azərbaycanın torpaqları təxminən otuz il işğal altında qaldı və bu müddət ərzində beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə də ATƏT-in Minsk Qrupu qalıcı həll yolu tapmaqda uğursuz oldu. Uzun illər davam edən danışıqlara baxmayaraq, işğal altındakı ərazilərin azad olunması istiqamətində konkret irəliləyiş əldə edilmədi. BMT qətnamələrinə rəğmən beynəlxalq sistem effektiv sanksiya və ya təsir mexanizmi ortaya qoya bilmədi.
“ATƏT-in Minsk Qrupu illərlə diplomatik danışıqlar apardı, lakin ortada konkret nəticə olmadı. Danışıqlar uzandı, amma işğal davam etdi. Bu proses problemin həllindən çox mövcud status-kvonun qorunmasına xidmət edən bir mexanizmə çevrildi”, — deyə o bildirib.
Professorun sözlərinə görə, Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsi təkcə hərbi deyil, həm də siyasi və tarixi baxımdan dönüş nöqtəsi oldu. Azərbaycan təxminən otuz il ərzində diplomatik yolları sonadək sınadı, lakin nəticə əldə olunmadığı üçün beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq öz suveren hüquqlarını qorumaq məqsədilə hərəkətə keçdi: “Azərbaycan cəmi 44 gün ərzində öz ərazi bütövlüyünü yenidən təmin etdi. Bu, yalnız hərbi qələbə deyil, həm də illərlə gözləyən ədalət axtarışının döyüş meydanında öz əksini tapmasıdır. Azərbaycan dövləti öz suveren hüquqlarını və ərazi bütövlüyünü qətiyyətlə bərpa etdi. Azərbaycan Ordusunun müharibə dövründə nümayiş etdirdiyi texnoloji imkanlar, strateji planlama və hərbi koordinasiya Cənubi Qafqazdakı balansı dəyişdirdi və bu proses bölgənin geosiyasi mənzərəsini yenidən formalaşdırdı. Azərbaycan baxımından 44 günlük müharibə sadəcə hərbi əməliyyat deyil, həm də uzun illərdir həll olunmayan bir problemin faktiki şəkildə sona çatdırılması idi. Diplomatiya masasında əldə olunmayan həll və ədalət Azərbaycan tərəfindən döyüş meydanında təmin edildi. Təxminən otuz il nəticəsiz qalan prosesdən sonra Azərbaycan öz taleyini özü müəyyənləşdirdi və beynəlxalq hüquq çərçivəsində tanınan torpaqları üzərində suverenliyini sahədə yenidən nümayiş etdirdi”.
Ü.Keserin fikrincə, 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Cənubi Qafqazda yeni siyasi və təhlükəsizlik balansı formalaşıb. O vurğulayıb ki, bundan sonrakı proses yalnız keçmiş münaqişələr üzərindən deyil, regional sülh, nəqliyyat dəhlizləri, iqtisadi əməkdaşlıq və qarşılıqlı suverenlik hüquqları əsasında qurulmalıdır. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinə artıq yeni regional reallıqlar prizmasından yanaşmaq qaçılmazdır.
Bölmənin digər xəbərləri
