Xan sarayından sənətkarlar küçəsinə - Qonaq-qaralı Şəkidən reportaj
Şəki, 15 sentyabr, AZƏRTAC
Şəki ilin bütün fəsillərində qonaq-qaralı olur. Adətən sentyabr ayında turist axınında bir qədər səngimə hiss olunsa da, bu il elə deyil.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, yerli və xarici qonaqlar Şəkinin zəngin tarixi və mədəni irsi ilə tanış olmaq üçün buraya gəlməkdə devam edirlər. 283 hektar ərazini əhatə edən “Yuxarı Baş” Milli Tarix-Memarlıq Qoruğu isə Şəki şəhərinin hündür, tarixi hissəsində yerləşir və açıq səma altındakı muzey kimi qapılarını ziyarətçilərin üzünə açır. İlin istənilən fəslində “Yuxarı Baş” Milli Tarix-Memarlıq Qoruğunun giriş qapısını belə canlı və mənzərəli görmək mümkündür.
“Yuxarı Baş” Milli Tarix-Memarlıq Qoruğunun tağlı qapısından daxil olub bir neçə metr addımladıqda hər kəsi Şəkidən olan qocaman ağsaqqalın balaban ifası qarşılayır. Millətindən asılı olmayaraq, hər kəs bir anlıq ayaq saxlayıb bu həzin səsi dinləyir, onun sehrinə dalır.
Qeyd edək ki, qoruq ərazisinə Şəki Xan sarayının yerləşdiyi Qala divarları, karvansaraylar və müxtəlif sənətkarlıq dükanlarının yer aldığı əsas “alış-veriş” küçəsi daxildir. Bu küçənin ətrafında hələ də öz qədim adlarını qoruyub saxlayan məhəllələr var: Gileyli, Qırıçı, Qullar, Duluzlar, Aqvanlar, Otaq eşiyi, Sarı torpaq və s. Ərazidə, həmçinin Şəkixanovların evi, tarixi məscidlər və hamamlar yerləşir.
Cənubi Qafqazın ilk və tək keramika mərkəzi də Xan sarayı ilə üzbəüz fəaliyyət göstərir. ABAD-ın həyətində Şəki sənətkarlarının keramikadan hazırladığı əl işlərinə heyranlıqla tamaşa edən qonaqlarla həmsöhbət oluruq. Belarusdan gələn İrina Volşak təəssüratlarını belə bölüşür: “Tarixi bir şəhərdə olmaq çox sevindiricidir. Paytaxt Bakı müasir meqapolisə çevrilib, burada isə qədimliklə müasirlik vəhdət təşkil edir. Şəkinin tarixi ərazisini, qala divarlarını gəzmək insanı sanki keçmişə aparır. Ekskursiyamız davam edir”. İrina xanım onu da əlavə edir ki, zəngin milli mətbəxinə görə Azərbaycan xüsusilə seçilir.
Belarusdan gələn digər qonaq Andrey Domoqolski də tarixi abidələrlə yanaşı, sənətkarların emalatxanalarında hazırlanan nadir əl işlərindən məmnun qaldığını bildirir: “Bu, bizim Azərbaycana ikinci səfərimizdir. İnanıram ki, bu səfərlərin davamı olacaq. Çünki biz ölkənizi və insanlarınızı çox sevdik. Özümüzü evimizdəki kimi təhlükəsiz və rahat hiss edirik. Ümid edirəm ki, siz də Belarusa gələcək, mədəniyyətimiz, tariximiz və mətbəximizdən zövq alacaqsınız”. Andrey iki ölkə arasında münasibətlərin yüksək səviyyədə olmasından da məmnunluğunu ifadə edir.
ABAD Keramika Mərkəzinin həyəti sakit və hüzurverici olduğu üçün əksər qonaqlar burada ayaq saxlayıb dincəlirlər. Almaniyadan gələn turist Mişel Ştayhayn səhərin erkən saatlarında gəzintiyə çıxdığını deyir. Dostları ilə Qala divarları, Xan sarayının qarşısında əsrlərdən bəri əzəmətlə dayanan binalarla yanaşı, şəbəkə, kəlağayı, xovlu tikmə, təkəlduz və papaqçılıq kimi sənətkarlıq emalatxanalarını gəzib tanış olublar. Almaniyalı qonaq dağların əzəmətinin bu tarixiliyə xüsusi rəng qatdığını vurğulayır.
Əslən Şuşadan olan İnci Məhərrəmova da yerli sənətkarların əl işlərini xüsusi bəyəndiyini bildirib. O, ikinci dəfədir keramika ustalarının yanına gəldiyini və onların işini izləməkdən xüsusi zövq aldığını deyir. Şəkiyə dəfələrlə səfər etdiyini söyləyən İnci xanım bu dəfə Keramika Mərkəzində sənətkarlarla birgə əl işləri hazırlamaqda da iştirak edib: “Özüm Şuşadanam, ancaq Şəkini bu dəfə başqa cür kəşf etdim. Yeməklərindən tutmuş gəzinti yerlərinə qədər hər şey möhtəşəmdir”.
Şəkinin tarixi məkanlarını gəzərkən onlarla yerli və xarici qonaqla qarşılaşmaq, onlardan xoş sözlər və unudulmaz təəssüratlar eşitmək mümkündür.
Qeyd edək ki, şəhərin tarixi hissəsi Şəki Xan sarayı ilə birlikdə 2019-cu ildə UNESCO-nun “Dünya Mədəni İrsi” siyahısına daxil edilib. 2020-ci ildə isə Azərbaycan Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə qoruğa milli status verilib. Əsrlərin şahidi olan qoruğun ərazisində dövlət tərəfindən mühafizə edilən, dünya, ölkə və yerli əhəmiyyətli 83 tarix və memarlıq abidəsi var.
Müxbir - Rasim İslamoğlu
Bölmənin digər xəbərləri
