Bakı, 25 iyun, AZƏRTAC

2026-cı ilin birinci yarısının iqtisadi göstəriciləri göstərir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı qarşıdakı dövrdə yeni çağırışlarla üzləşəcək. Bu həm iqtisadiyyatın artım tempinin sürətləndirilməsi, həm də iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsi istiqamətində yeni addımların atılmasını zəruri edir. Son aylarda qəbul edilən Dövlət proqramları, hökumətin iqtisadi siyasət prioritetləri və gözlənilən qanunvericilik təşəbbüsləri onu deməyə əsas verir ki, 2026-cı ilin ikinci yarısında iqtisadi inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələri qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi, sahibkarlığın dəstəklənməsi və investisiya fəallığının artırılması olacaq.

Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında iqtisadçı-ekspert, Kiçik və Orta Biznes Agentliyinin (KOBİA) İdarə Heyəti sədrinin müşaviri Zaur Qardaşov deyib.

O bildirib ki, hökumətin son dövrdə təsdiqlədiyi sənədlər, xüsusilə kənd təsərrüfatının inkişafına dair Dövlət Proqramları və ixrac subsidiyalarının genişləndirilməsi ilə bağlı qərarlar iqtisadi aktivliyin artırılmasına xidmət edir.

“Bu tədbirlər yerli istehsalın stimullaşdırılmasına, məhsuldarlığın yüksəldilməsinə və xarici bazarlarda Azərbaycan məhsullarının rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsinə yönəlib. Eyni zamanda, yaxın aylarda qəbul ediləcəyi gözlənilən yeni sənədlər kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması və investisiya təşviqlərinin genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu istiqamətdə atılacaq addımlar özəl sektorun iqtisadi artımdakı payını artırmağa imkan verəcək.

2026-cı ilin ikinci yarısında iqtisadi artıma təsir göstərəcək əsas amillərdən biri də fiskal siyasətdə nəzərdə tutulan dəyişikliklər olacaq. Vergi və maliyyə yükünün optimallaşdırılması, sahibkarların dövriyyədən kənarda qalan vəsaitlərin iqtisadiyyata qaytarılması və biznes subyektlərinin maliyyə imkanlarının genişləndirilməsi sahibkarlıq fəaliyyətini daha da canlandıra bilər. Xüsusilə mikro, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı istiqamətində planlaşdırılan institusional və struktur dəyişikliklər, bu sahədə idarəetmənin təkmilləşdirilməsi, yeni dəstək mexanizmlərinin işə salınması sayəsində regionlarda iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə və qeyri-neft sektorunun genişlənməsinə müsbət təsir göstərəcək”, - deyə o qeyd edib.

Z.Qardaşov vurğulayıb ki, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılsa da, neft və enerji sektoru 2026-cı ilin ikinci yarısında da Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas dayağı olaraq qalacaq: “Qlobal enerji bazarlarında müşahidə olunan qiymət tendensiyaları və enerji daşıyıcılarına olan tələbat dövlət büdcəsinin gəlirlərinə və ümumi iqtisadi aktivliyə müsbət təsir göstərməkdə davam edə bilər. Enerji ixracından əldə olunan gəlirlər həm makroiqtisadi sabitliyin qorunmasına, həm də qeyri-neft sektoruna yönəldilən investisiyaların maliyyələşdirilməsinə imkan yaradır.

Növbəti dövrdə hökumətin əsas prioritetlərindən biri qeyri-neft ixracının artırılması olacaq. İxrac subsidiyalarının tətbiqi, logistika imkanlarının genişləndirilməsi və yeni bazarlara çıxışın təşviqi qeyri-neft məhsullarının xarici bazarlardakı mövqeyini gücləndirə bilər.

Bu prosesdə kənd təsərrüfatı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət dəstəyi mexanizmlərinin genişləndirilməsi, aqrar sektorda texnologiyaların tətbiqi və məhsul istehsalının artırılması həm daxili bazarın təminatına, həm də ixrac potensialının yüksəlməsinə xidmət edəcək.

Turizm sektoru da iqtisadi artımın mühüm mənbələrindən biri kimi diqqət mərkəzində qalacaq. Ölkənin turizm infrastrukturuna qoyulan investisiyalar, beynəlxalq tədbirlərin təşkili və Azərbaycanın turizm imkanlarının xaricdə daha fəal təşviqi turist axınının artmasına şərait yarada bilər”.

Onun sözlərinə görə, turizmin inkişafı xidmət sektorunda dövriyyənin genişlənməsinə, regionlarda məşğulluğun artmasına və valyuta daxilolmalarının yüksəlməsinə müsbət təsir göstərəcək.

“2026-cı ilin birinci yarısında tikinti sektorunda müşahidə olunan nisbətən zəif dinamikanın kompensasiya olunması məqsədilə dövlət investisiyalarının artırılması gözlənilir. İnfrastruktur layihələri, regional inkişaf proqramları və yaşayış fondunun genişləndirilməsi tikinti sektorunun yenidən iqtisadi artımın əsas lokomotivlərindən birinə çevrilməsinə kömək edə bilər.

Bu sahəyə yönəldiləcək investisiyalar həm məşğulluğu artıracaq, həm də əlaqəli sənaye sahələrinin inkişafını sürətləndirəcək.

2026-cı ilin ikinci yarısında və sonrakı illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişaf trayektoriyasını müəyyənləşdirəcək mühüm amillərdən biri də rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi olacaq. Bu baxımdan hökumətin gündəliyində yer alan Rəqəmsal İqtisadiyyatın İnkişaf Strategiyası və Rəqəmsal İnkişaf Konsepsiyası xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hər iki sənəd ölkədə rəqəmsal texnologiyaların tətbiqinin genişləndirilməsinə, innovasiyaəsaslı iqtisadi modelin formalaşdırılmasına və yüksək əlavə dəyər yaradan yeni biznes sahələrinin inkişafına xidmət edir.

Bu strategiyaların həyata keçirilməsi nəticəsində rəqəmsal iqtisadiyyatın həm xidmət, həm də məhsul istehsalı seqmentlərində payının artacağı gözlənilir. İnformasiya texnologiyaları, proqram təminatı, süni intellekt, məlumat analitikası, elektron ticarət və rəqəmsal xidmətlər kimi sahələrin inkişafı iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə mühüm töhfə verəcək. Eyni zamanda, yerli texnologiya şirkətlərinin formalaşması və onların beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsi qeyri-neft sektorunun yeni inkişaf istiqamətlərindən birinə çevrilə bilər”,- deyə o diqqətə çatdırıb.

Müşavir bildirib ki, rəqəmsal transformasiyanın vacib elementlərindən biri də innovativ sahibkarlığın və startap ekosisteminin gücləndirilməsidir: “Son illərdə bu istiqamətdə müəyyən irəliləyişlər əldə olunsa da, qarşıdakı dövrdə dövlət dəstəyinin daha sistemli xarakter alacağı gözlənilir. Startapların maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının artırılması, risk kapitalı bazarının inkişaf etdirilməsi, innovasiya mərkəzlərinin fəaliyyətinin genişləndirilməsi və texnologiyayönümlü bizneslərin təşviqi ölkədə innovasiya mühitinin daha da canlanmasına şərait yaradacaq.

Bununla yanaşı, uzun müddətdir müzakirə olunan və biznes ictimaiyyəti tərəfindən gözlənilən bir sıra qanunvericilik təşəbbüslərinin yekunlaşdırılması da rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına əlavə təkan verə bilər. Xüsusilə startap fəaliyyətinin hüquqi tənzimlənməsi, veçur və kraudfandinq kapitalı haqqında, innovasiya şirkətləri üçün stimullaşdırıcı mexanizmlərin tətbiqi, investisiya mühitinin təkmilləşdirilməsi və rəqəmsal biznes modellərinin hüquqi bazasının formalaşdırılması bu sahədə fəaliyyət göstərən sahibkarlar üçün daha əlverişli şərait yaradacaq.

Rəqəmsal ödəniş sistemlərinin genişlənməsi, nağdsız hesablaşmaların təşviqi, elektron sənəd dövriyyəsinin tətbiq dairəsinin artırılması və dövlət xidmətlərinin tam rəqəmsallaşdırılması da iqtisadi səmərəliliyin yüksəldilməsinə xidmət edəcək mühüm istiqamətlər sırasındadır. Bu proseslər əməliyyat xərclərinin azalmasına, şəffaflığın artmasına və biznes proseslərinin sürətlənməsinə imkan verəcək”.

Z.Qardaşov əlavə edib ki, kibertəhlükəsizlik və məlumatların qorunması sahəsində institusional mexanizmlərin gücləndirilməsi rəqəmsal transformasiyanın davamlılığını təmin edən əsas şərtlərdən biri olacaq.

“Rəqəmsal təhlükəsizlik sahəsində müasir standartların tətbiqi həm dövlət qurumlarının, həm də özəl sektorun rəqəmsal həllərə inamını artıracaq və rəqəmsal iqtisadiyyatın dayanıqlı inkişafına zəmin yaradacaq.

Nəticə etibarilə, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı, innovasiyayönümlü sahibkarlığın təşviqi, startap ekosisteminin genişləndirilməsi və rəqəmsal xidmətlərin dərinləşdirilməsi qarşıdakı illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatının yeni artım mənbələrindən birinə çevrilə bilər. Bu istiqamətdə qəbul ediləcək strateji qərarlar və qanunvericilik islahatları ölkənin qlobal rəqəmsal iqtisadiyyata inteqrasiyasını sürətləndirməklə yanaşı, qeyri-neft sektorunun rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsinə və uzunmüddətli iqtisadi artımın təmin olunmasına da mühüm töhfə verəcək.

Bütün bunları nəzərə alaraq demək olar ki, 2026-cı ilin ikinci yarısında Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişaf trayektoriyasını müəyyən edəcək əsas amillər Dövlət proqramlarının icrası, sahibkarlığın dəstəklənməsi, fiskal islahatlar, qeyri-neft ixracının genişləndirilməsi, kənd təsərrüfatı və turizm sektorlarının inkişafı, eləcə də enerji sektorunun sabit gəlir mənbəyi kimi rolunu qoruması olacaq.

Əgər planlaşdırılan islahatlar effektiv şəkildə həyata keçirilərsə, Azərbaycan iqtisadiyyatı qarşıdakı dövrdə daha yüksək artım tempinə nail olmaqla yanaşı, neftdən asılılığın azaldılması və dayanıqlı inkişaf modelinin formalaşdırılması istiqamətində də mühüm irəliləyiş əldə edə bilər”,- deyə o nəzərə çatdırıb.

_{Müxbir – Vüsalə Səfərova}