Martın 7-də Vaşinqtonun “Renessans” mehmanxanasında Amerika-Azərbaycan Ticarət Palatasının (AATP) növbəti, 5-ci illik konfransı keçirilmişdir. “Azərbaycan: müstəqillikdən 10 il sonra, imkanlar və perspektivlər” mövzusunda keçirilən konfransda respublikamızın nümayəndə heyətinə iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev və ARDNŞ-in xarici sərmayələr idarəsinin rəisi Valeh Ələsgərov daxil idilər. 

Konfrans Azərbaycanın qeyri-neft sektorunu təmsil edən bir sıra şirkətlərinin sərgisinə baxışla başlandı. Tədbir iştirakçıları həmin şirkətlərin məhsul və xidmətləri ilə tanış oldular, ölkəmizin iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrinin inkişaf perspektivləri barədə məlumat aldılar.

AATP-nin həmsədrləri Tim Seyka və Rza Vəziri konfransı açaraq, iştirakçıları təbrik etdilər.

Sonra Azərbaycanın iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyevə söz verildi. Ötən 10 il ərzində ölkə iqtisadiyyatının inkişafı haqqında ətraflı məlumat verən nazir vurğuladı ki, Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar nəticəsində mühüm uğurlar əldə olunmuşdur. Makroiqtisadi sabitlik, inflyasiyanın səviyyəsinin aşağı olması ölkənin inkişafındakı müsbət meylləri göstərir. Bütün bunlar, habelə ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması Azərbaycanda əlverişli sərmayəyə yaxşı mühit yaratmışdır. Neft və qaz sektoru xarici sərmayə qoyulan əsas sahə olsa da, son illər ölkə iqtisadiyyatının digər sahələrinə də maraq artır.

F.Əliyev onu da bildirdi ki, bu sahədə normativ-hüquqi baza yaratmaq üçün beynəlxalq təsisatların rəyi və müasir dünya təcrübəsi nəzərə alınmaqla qanunlar qəbul olunmuşdur və bu iş davam edir.

Daha sonra nazir Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişaf perspektivləri, özəlləşdirmə, iqtisadi islahatların sürəti, sərmayə mühitinin sərbəstləşdirilməsi və digər məsələlər haqqında konfrans iştirakçılarının çoxsaylı suallarına cavab verdi.

Konfransda “Xarici siyasətin üstün istiqamətləri. 11 sentyabrdan sonra Amerika-Azərbaycan münasibətləri” mövzusunda müzakirələrdə respublikamızın Vaşinqtondakı səfiri Hafiz Paşayev, ABŞ-ın Bakıdakı səfiri Ross Uilson və senatın beynəlxalq münasibətlər komitəsinin aparıcı əməkdaşı Devid Merkel çıxış etdilər. Müzakirələrin aparıcısı, Harvard Universitetinin Xəzər proqramının rəhbəri professor Qrem Allison vurğuladı ki, 11 sentyabr hadisələrindən sonra Qafqaz və Orta Asiyanın strateji əhəmiyyəti ABŞ-da heç kimdə şübhə doğurmur.

On il bundan öncə diplomatik münasibətlər yaradıldıqdan sonra ölkəmizin əlaqələrində xeyli tərəqqi olduğunu xatırladan səfir H.Paşayev dedi ki, əgər əvvəllər biz ABŞ-ın respublikamıza marağından danışırdıqsa, indi bu iki dövlətin strateji əməkdaşlığından söhbət açmaq olar.

Ölkələrimiz arasında əməkdaşlığın təşəkkülü və möhkəmlənməsi prosesində AATP-nin rolunu yüksək qiymətləndirən diplomat bildirdi ki, bu palata Amerika biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatının imkanları və perspektivləri haqqında məlumatlandırılmasında mühüm xidmət göstərmişdir.

Səfir vurğuladı ki, ötən ilin 11 sentyabr hadisələrindən sonra ölkələrimizin münasibətləri keyfiyyətcə yeni xarakter almışdır. Azərbaycan beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə aparmaq niyyətində ABŞ-ı dəstəklədiyini bəyan etmiş və bu məsələdə ona kömək göstərməyə hazır olduğunu bildirmişdir. Bu sahədə ölkələrimizin fəal əməkdaşlığı Azərbaycan və ABŞ arasında yaranmış uğurlu tərəfdaşlıq münasibətlərinin təsdiqi kimi qiymətləndirilməlidir.

H.Paşayev daha sonra GUÖAM çərçivəsində əməkdaşlıqdan danışaraq dedi ki, terrorizm təhlükəsini aradan qaldırmaq üçün regionun qərb meylli ölkələri ilə fəal işləyir. Bu baxımdan biz ABŞ-ın GUÖAM-la əməkdaşlığa diqqətinin artmasını alqışlayır və hesab edirik ki, bu sahədə həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli səviyyədə tərəfdaşlıq üçün yaxşı perspektivlər mövcuddur.

Azərbaycan səfiri ölkəmizin ərazisinin bir hissəsinin hələ də Ermənistanın işğalı altında olduğunu xatırlatdı və bildirdi ki, təcavüzkar həmin əraziləri azad etməyincə, regional əməkdaşlıqdan söhbət gedə bilməz. Diplomat onu da vurğuladı ki, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin aradan qaldırılması regionda vəziyyətə və hazırda beynəlxalq terrorçuların və narkobiznesin istifadə etdikləri ərazilərə nəzarət olunmasına gətirib çıxara bilər.

Azərbaycan diplomatı əmin olduğunu bildirdi ki, məlum 907-ci düzəlişin qüvvəsinin dayandırılması Azərbaycan ilə Birləşmiş Ştatlar arasında əməkdaşlığın üfüqlərini xeyli genişləndirməyə və strateji tərəfdaşlığı möhkəmləndirməyə imkan verəcəkdir.

Sonra çıxış edən səfir Ross Uilson ötən 10 ildə ölkələrimiz arasında dostluq və tərəfdaşlıq əlaqələrinin yaradılmasında xeyli tərəqqi əldə olunduğunu vurğulayaraq dedi ki, 11 sentyabr hadisələri dünyada mövcud vəziyyəti əsaslı surətdə dəyişmiş və ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin xarakterinə bilavasitə təsir göstərmişdir.

ABŞ diplomatı dedi ki, hazırda ölkələrimizin qarşılıqlı münasibətlərinin gündəliyində bir necə məsələ durur. Onun fikrincə, bunlar aşağıdakılardır: regional sabitlik problemi və münaqişənin sülh yolu ilə həlli. Bunların həll edilməməsi regional əməkdaşlığa mane olur. Cənab Uilson Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin münaqişənin sülh yolu ilə aradan qaldırılmasına tərəfdar olduğunu xüsusi vurğuladı. Energetika sahəsində əməkdaşlıq. Bu istiqamətdə kooperasiyanın genişləndirilməsi üçün böyük perspektivlər var, Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihəsindəki tərəqqi mühüm uğur hesab edilməlidir; İqtisadi islahatlar. Qeyri-neft sektorunun inkişafı. Beynəlxalq maliyyə təsisatları ilə əməkdaşlıq və qanunvericilikdə dəyişikliklər ölkə rəhbərliyinə iqtisadi islahatları uğurla aparmaqda kömək etməlidir; Təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq. Beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizədə ölkələrimizin əməkdaşlığı bu sahədə böyük nailiyyət hesab olunmalıdır; Azərbaycanda demokratik islahatların həyata keçirilməsinin davam etdirilməsi. ABŞ demokratik cəmiyyət quruculuğu istiqamətində Azərbaycanın qətiyyətli mövqeyini alqışlayır və hesab edir ki, gələcəkdə bu sahədə ölkələrimizin əməkdaşlığı üçün yaxşı perspektivlər var.

Sonra çıxış edən cənab Devid Merkel bildirdi ki, beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizədə Azərbaycanın və ABŞ-ın əməkdaşlığını konqres müsbət qiymətləndirir. O dedi ki, konqresin analitik strukturları regiondakı vəziyyəti təhlil edərkən bir sıra məsələlərə, o cümlədən 11 sentyabr hadisələrindən sonra regionda baş vermiş dəyişikliklərə, Xəzərin enerji ehtiyatlarının işlənilməsinin Cənubi Qafqazda vəziyyətə təsirinə, ABŞ-Rusiya və ABŞ-Azərbaycan münasibətlərindəki dəyişikliklərə diqqət yetirirlər. Bütün bu amillərin təhlili regionda Amerikanın mövqeyinin formalaşdırılmasına kömək edir. Cənab Merkel vurğuladı ki, Cənubi Qafqazın ABŞ-ın mənafeləri baxımından strateji əhəmiyyət kəsb etməsi heç bir şübhə doğurmur.

Fasilə zamanı Amerika hökümətinin Ticarətin inkişafı agentliyinin direktoru Telma Aski və respublikamızın iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev Dünya Ticarət Təşkilatına üzv qəbul olunmaq prosesində Azərbaycana 1 milyon dollar məbləğində texniki yardım göstərilməsi haqqında sənəd imzaladılar. İmzalama mərasimində ABŞ dövlət katibinin birinci müavini Riçard Armitac iştirak etmişdir.

Daha sonra Riçard Armitac AATP-nin həmsədri vəzifəsində çalışarkən və hazırda ABŞ-Azərbaycan əlaqələrinin genişlənməsində xidmətlərinə görə “Görkəmli lider“ liyə görə mükafatına layiq görüldü. Mükafatı səfir Hafiz Paşayev və AATP-nin həmsədri Rza Vəziri təqdim etdilər.

Cənab Riçard Armitac öz çıxışında ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin inkişafında, ölkəmiz və ümumən region haqqında obyektiv informasiyanın yayılmasında AATP-nin xeyli rolu olduğunu vurğuladı. O, 11 sentyabr hadisələri ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyini yüksək qiymətləndirərək xatırlatdı ki, Prezident Heydər Əliyev elə həmin gün Prezident Corc Buşa başsağlığı məktubu göndərmiş, ertəsi gün isə Bakıda Amerika səfirliyinə gedərək xatirə kitabına ürək sözlərini yazmışdır. R.Armitac həmin faciəli günlərdə Amerika xalqı ilə həmrəyliyinə görə Azərbaycan xalqına minnətdarlığını bildirdi və dedi ki, bu, Vaşinqtonda diqqətdən kənarda qalmamışdır. Azərbaycan terrorçularla mübarizədə ABŞ-ı dəstəkləmiş və özünün hava məkanını bu məqsədlə istifadə üçün açmışdır. Bu, beynəlxalq terrorçu təşkilatların kökünün kəsilməsində Azərbaycanın möhkəm və qətiyyətli mövqe tutduğunu göstərir. Cənab Armitac terrorizmlə mübarizədə ölkələrimizin əməkdaşlığını “müstəsna əməkdaşlıq” kimi səciyyələndirdi.

Amerika-Azərbaycan münasibətlərinin indiki vəziyyətindən söhbət açan dövlət katibinin birinci müavini bildirdi ki, 907-ci düzəlişin qüvvəsinin dayandırılması ikitərəfli əməkdaşlıq imkanlarını xeyli genişləndirmişdir. Siyasət, iqtisadiyyat sahələrində, habelə hərbi sahədə Azərbaycana kömək göstərmək üçün proqramlar hazırlanmışdır. Bunlar demokratik, dünyəvi cəmiyyət quruculuğunda Azərbaycana kömək göstərəcəkdir. Diplomat Azərbaycanda məcburi köçkünlərə ABŞ-ın humanitar yardımının davam etdirilməsinin zəruriliyini də vurğuladı.

Cənab Armitac Xəzərlə bağlı məsələlərdən danışarkən vurğuladı ki, Xəzər sülh və əməkdaşlıq dənizi olmalıdır. ABŞ bu sahədə Azərbaycanı həmişə dəstəkləyəcəkdir.

Konfransın sonrakı iclası Azərbaycanın iqtisadi inkişafı mövzusuna həsr olunmuşdu. Müzakirələrdə çıxış edənlər ötən müddətdə Azərbaycanın iqtisadi sahədə, o cümlədən Xəzərin enerji ehtiyatlarının işlənilməsində xeyli uğurlar qazandığını vurğulamaqla yanaşı, ölkə iqtisadiyyatının digər sahələrinin dirçəldilməsinə də ciddi diqqət yetirilməsinin vacibliyini xatırlatdılar. Bu mövzuda müzakirələr sual-cavabla başa çatdı.

Konfransın yekun iclasında Azərbaycanın neft və qaz sektorunun inkişafından söhbət getdi. ARDNŞ-in xarici sərmayələr idarəsinin rəisi Valeh Ələsgərov geniş məruzə ilə çıxış edərək ölkəmizin energetika sektorunun inkişafının əsas mərhələlərindən söhbət açdı. O dedi ki, Prezident Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan xarici şirkətləri Xəzərin təbii sərvətlərinin birgə işlənilməsinə fəal surətdə cəlb etmişdir və etməkdədir. Bu, ölkəmizin energetika sektorunun modernləşdirilməsində xeyli irəliləyişə nail olmağa və xarici sərmayələri uğurla cəlb etməyə imkan vermişdir.

Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri layihəsindən danışan V.Ələsgərov onun reallaşdırılması ilə bağlı işlərin vəziyyəti barədə məlumat verərək dedi ki, bəzi bədbinlərin söylədiklərinin əksinə olaraq, şirkətlər yaxın gələcəkdə boru kəmərinin çəkilişinə başlamaq niyyətindədirlər. O xatırlatdı ki, boru kəmərinin marşrutu siyasi mülahizələr deyil, dəqiq iqtisadi reallıqlar nəzərə alınmaqla seçilmişdir. Hazırda Azərbaycanda çıxarılan və gələcəkdə çıxarılacaq neft bu kəmərin rentabelliyi üçün kifayətdir. Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri layihəsinə də toxunan V.Ələsgərov əmin olduğunu bildirdi ki, Xəzərin enerji ehtiyatlarının ixracı üçün ən perspektivli marşrut məhz Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizidir.

V.Ələsgərov daha sonra Xəzərdə yeni neft və qaz yataqlarının aşkar edilməsində problemlər olduğunu söyləyənlərin iddialarını təkzib edərək bildirdi ki, aparılan son tədqiqatlar bunun tam əksini göstərir. Dünya neft sənayesinin inkişaf tarixindən misallar çəkən natiq Xəzərdəki yataqların yüksək rentabelliyə malik olduğunu söylədi.

Azərbaycan nümayəndəsi dedi ki, iqtisadiyyat sahəsində aparıcı beynəlxalq təşkilatlar və ekspertlər ölkəmizin iqtisadiyyatında islahatlar aparılmasına dair çoxlu təkliflər irəli sürürlər. Lakin onların əksəriyyəti belə bir faktı nəzərə almır ki, hazırda Azərbaycan vətəndaşlarının hər səkkiz nəfərindən biri qaçqın-köçkündür və dövlət onların minimum ehtiyaclarının ödənilməsi üçün çoxlu xərc çəkir. Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq Azərbaycan hökuməti ölkəmizin gələcək nəsillərinin təminatı üçün Neft Fondu yaratmışdır.

Axırda V.Ələsgərov konfrans iştirakçılarının suallarına cavab verdi.

“Xəzər neft strategiyası. Karbohidrogen ehtiyatlarının potensialı və bunun qərb bazarlarına nəqli” mövzusunda müzakirələrdə ABŞ Prezidentinin Xəzərin enerji məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Mann, “Britiş Petroleum” şirkətinin vitse-prezidenti Hovard Çeyz və “Ekson/Mobil” şirkətinin icraçı vitse-prezidenti Tim Seyka çıxış etdilər.

Xəzərin enerji ehtiyatlarının işlənilməsi, bu ehtiyatların dünya bazarlarına nəqli marşrutları, ölkəmizin neft-qaz sektorunun inkişaf imkanları və perspektivləri üzərində ətraflı dayanan natiqlər vurğuladılar ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin rentabelli olmaması haqqında səslənən fikirlər tamamilə əsassızdır. Getdikcə belə bir inam yaranır ki, layihə onun iştirakçılarına mənfəət gətirəcəkdir. Xəzərin neft və qaz yataqlarının işlənilməsinin siyasi cəhətlərindən danışan natiqlər bildirdilər ki, dənizin sektorlara bölünməsi məsələsinin həlli bu sahədə işləri asanlaşdırardı. Lakin həmin problemin həll edilməməsi bəzi layihələri ləngidir.

Növbəti fasilə zamanı senator Sen Braunbəkə sülhə, azadlığa və Azərbaycanda iqtisadi inkişafa, habelə ABŞ ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə verdiyi görkəmli töhfəyə görə 2002-ci il “Azadlığa Dəstək” mükafatı təqdim olundu.

Azərbaycanın iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev, ARDNŞ-in xarici sərmayələr idarəsinin rəisi Valeh Ələsgərov və AATP-nin sabiq icraçı direktoru Qalib Məmməd palatanın diplomları ilə təltif edildilər.

Təltif mərasimindən sonra çıxış edən senator Sem Braunbək Qafqazda və Mərkəzi Asiyada sabitlik və inkişaf üçün Azərbaycanın əhəmiyyətini vurğuladı. O, demokratiyanın inkişaf etdirilməsini, kütləvi qırğın silahlarının yayılmaması sahəsində əməkdaşlığı, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin aradan qaldırılması prosesinə ATƏT və BMT kimi təşkilatların qoşulmasını, ölkədə xarici hərbi bazaların yerləşdirilməsinə yol verilməməsini, xarici sərmayələrin təşviqini və Xəzərin enerji ehtiyatlarının işlənilməsinə ABŞ şirkətlərinin cəlb olunmasını müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycanın nailiyyətləri, konstruktiv addımları kimi qiymətləndirdi.

Cənab Braunbək ötən ilin 11 sentyabr hadisələrindən sonra Azərbaycanın tutduğu mövqeyi - heç bir ilkin şərt və ya qeyd irəli sürmədən dərhal öz yardımını təklif etməsini xüsusi vurğuladı.

Senator terrorizmlə mübarizədə Cənubi Qafqaz ölkələrinə yardım göstərmək barədə ABŞ Prezidenti Corc Buşun qərarını dəstəklədiyini söyləyərək dedi ki, beynəlxalq terrorizmin, ekstremizmin artmaqda olan təsiri, silahların yayılması, narkotik vasitələr qaçaqmalçılığı kimi hallarla mübarizədə Azərbaycan Birləşmiş Ştatların əsas müttəfiqi ola bilər. O, belə bir cəhəti də vurğuladı ki, regionda demokratik cəmiyyətin dünyəvi formalarının yayılmasının təmin olunmasında Türkiyə ilə daha sıx tərəfdaşlıq, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə sərmayələr qoyulması Azərbaycan ilə ABŞ arasında ikitərəfli əməkdaşlığın uğurla inkişafı üçün mühüm cəhət olacaqdır.

Cənab Braunbək bildirdi ki, hazırda o, qanun layihəsi üzərində işləyir, bu, Mərkəzi Asiyada və Qafqazda ticarət sahəsində güzəştləri, akademik mübadilələr və investisiya stimulları proqramlarını təmin edəcəkdir.

Senator çıxışının sonunda dedi ki, öz zəngin potensialından istifadə etməklə Azərbaycan bütün regionda nümunə üçün model ola bilər və ABŞ bu sahədə ona hər cür kömək göstərməyi davam etdirməlidir. Bu işdə Prezident Heydər Əliyevin liderliyi mühüm rol oynayır.

Hökumətin, Vaşinqtonun işgüzar və analitik dairələrinin, habelə diplomatik korpusun çoxsaylı nümayəndələrinin iştirak etdikləri konfrans Azərbaycanın Birləşmiş Ştatlar üçün strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirdi və ölkələrimizin ikitərəfli münasibətlərinin inkişafında yeni bir addım oldu.