Antarktidadan Britaniyaya gətirilən nəhəng buz parçası Yerin iqlim təkamülünü ortaya çıxaracaq
Bakı, 24 iyul, AZƏRTAC
Antarktidadan Britaniyaya gətirilən nəhəng buz parçası Yerin iqlim təkamülünü və istixana qazları ilə bağlı sirləri ortaya çıxaracaq.
AZƏRTAC “British Antarctic Survey” elmi cəmiyyətinin məlumatına istinadla xəbər verir ki, 2800 metr dərinlikdən çıxarılan bu buz parçası Kembricdəki Britaniya Antarktika Tədqiqat İnstitutu tərəfindən təhlil edilir.
İnstitutun mətbuat açıqlamasında deyilir: “Antarktida buzunun ən dərin sirlərini açmaq üçün bu beynəlxalq səyin bir hissəsi olmaq inanılmaz dərəcədə həyəcanvericidir. Layihə mərkəzi elmi sualdan irəli gəlir: niyə planetin iqlim dövrü təxminən bir milyon il əvvəl buzlaqların qeydə alınmasının 41 min ildən 10 min illik fazasına dəyişib? Bu dönüş nöqtəsindən sonra tədqiqatçılar Yer kürəsinin iqliminin gələcək istixana qazlarının artmasına necə reaksiya verə biləcəyi ilə bağlı proqnozları təkmilləşdirməyə ümid edirlər”.
Britaniya alimləri qeyd edirlər ki, Yer kürəsində Antarktida kimi keçmiş atmosferin bu qədər uzun rekordunu saxlayan başqa heç bir yer yoxdur. Bu, Yer kürəsinin iqlim dəyişikliklərinin əsas səbəblərini anlamaq baxımından çox mühümdür.
Tədqiqatçılar buz parçasında kimyəvi elementlərin, hissəciklərin və izotopik məlumatlar dəstini eyni vaxtda ölçmək üçün buz nüvəsinin hissələrinin ultra yavaş əriməsini nəzərdə tutan qabaqcıl texnikadan istifadə edirlər. Onların təcrübəsi və Böyük Britaniya Tədqiqat və İnnovasiyalar Təşkilatının (UKRI) dəstəyi sayəsində indiyə qədər bərpa edilmiş ən qədim Antarktika buz nüvəsinin analizi aparılır. İndiyə qədər elmi ictimaiyyət milyonlarla il ərzində iqlim dövrlərini araşdırmaq üçün dəniz çöküntülərinə etibar edirdi. Bu dəniz qeydləri buzlaq və buzlaqlararası dövrlərin vaxtlarını məhdudlaşdırmaqda mühüm rol oynayır. Buz nüvələrinin unikal xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, onların sıxışdırılmış qabarcıqları atmosfer şəraitini, istixana qazlarının konsentrasiyalarındakı dəyişiklikləri və çökmə zamanı keçmiş temperaturun kimyəvi sübutlarını ehtiva edir.
Məlumatlar son 1,5 milyon ili əhatə edən atmosfer temperaturu, külək nümunələri, dəniz buzunun həcmi və dəniz məhsuldarlığı daxil olmaqla əsas ekoloji göstəricilərin ilk davamlı rekonstruksiyalarını təqdim edəcək. Bu görünməmiş buz nüvəsinin məlumat toplusu atmosferin CO₂ səviyyələri ilə əvvəlki dövrlərdəki iqlim dəyişikliyi arasında əlaqə haqqında həyati ideyalar verəcək. Gələcək iqlim dəyişikliyini proqnozlaşdırmaq üçün kontekst təşkil edəcək.
Bölmənin digər xəbərləri
