Ay tutulması psixologiyamıza təsir edirmi? – mütəxəssisdən açıqlama
Bakı, 28 avqust, AZƏRTAC
Ay tutulması zamanı insanların daha gərgin, narahat, emosional və hətta yuxusuz olduqları ilə bağlı fikirlərə tez-tez rast gəlinir. Bəzən Ay tutulmasının panik atakları artırdığı, insanların psixoloji vəziyyətinə təsir etdiyi, əhval dəyişikliklərini gücləndirdiyi də iddia olunur. Lakin elmi baxımdan Ay tutulmasının insanlarda birbaşa narahatlıq, panik atak, psixoloji pozuntu və ya əhval dəyişikliklərinə səbəb olduğunu göstərən etibarlı sübutlar yoxdur. Yəni Ay tutulmasının baş verməsi insanın mütləq psixoloji baxımdan özünü pis hiss edəcəyi anlamına gəlmir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında psixoloq Rəna Baxışova deyib. O bildirib ki, burada maraqlı psixoloji mexanizmlərdən biri gözlənti və inam faktorudur: “Əgər insana əvvəlcədən “bu gecə Ay tutulması olacaq və özünü pis hiss edə bilərsən” deyilsə, həmin şəxs öz bədənində baş verən dəyişikliklərə və emosional vəziyyətinə daha çox diqqət yetirməyə başlaya bilər. Məsələn, insan ürək döyüntüsünü hiss edir və bunu Ay tutulmasının təsiri kimi qiymətləndirir. Bu fikir onda narahatlıq yaradır, narahatlıq artdıqca ürək döyüntüsü daha da sürətlənə bilər və insan bunu təhlükə əlaməti kimi qəbul edə bilər. Beləliklə, narahatlıq öz-özünü gücləndirən bir dövrəyə çevrilə bilər. Burada gözlənti və inam insanın həqiqətən müəyyən xoşagəlməz fiziki və emosional simptomlar yaşamasına səbəb ola bilər”.
Psixoloqun fikrincə, sosial şəbəkələr də bu prosesi daha da gücləndirə bilir: “Ay tutulması ilə bağlı “emosional gərginlik artır”, “panik ataklara səbəb olur”, “insanlar daha aqressiv olur” kimi ardıcıl paylaşımlar görmək insanda əvvəlcədən müəyyən gözlənti formalaşdırır. Nəticədə həmin gecə yaşanan adi yuxusuzluq, yorğunluq və ya narahatlıq belə Ay tutulması ilə əlaqələndirilə bilər. Halbuki həmin narahatlığın arxasında tamamilə başqa səbəblər dayana bilər. Stres, yuxu rejiminin pozulması, çox düşünmək, sosial şəbəkələrdə uzun müddət vaxt keçirmək, kofein qəbulu və ümumiyyətlə, gecə mühitinin işıqlanması yuxuya və psixoloji vəziyyətə təsir göstərə bilər. Lakin Ay tutulmasının yuxunu pozduğunu və psixoloji problemləri artırdığını söyləmək üçün kifayət qədər möhkəm elmi əsas yoxdur”.
“Ona görə də Ay tutulması zamanı özümüzü qorumağın ən yaxşı yolu qorxu yaratmaq deyil, məlumatı düzgün qiymətləndirməkdir. Əgər Ay tutulması ilə bağlı qorxu yaradan paylaşımlar insanda narahatlığı artırırsa, belə məzmundan uzaq durmaq daha faydalıdır. Normal yuxu rejimini qorumaq, nəfəsə fokuslanmaq və diqqəti gündəlik, real fəaliyyətlərə yönəltmək bu baxımdan daha düzgün yanaşmadır. Ən əsası isə ay tutulmasını psixoloji təhlükə kimi qəbul etmək lazım deyil. Bəzən bizi narahat edən hadisənin özü deyil, həmin hadisəyə verdiyimiz məna və ondan gözlədiyimiz nəticə olur”, - deyə psixoloq bildirib.
O əlavə edib ki, əgər panik ataklar, güclü narahatlıq və ya yuxu problemləri ay tutulmasından asılı olmayaraq tez-tez təkrarlanırsa və gündəlik həyata təsir göstərirsə, bunu Ay tutulması ilə əlaqələndirmək əvəzinə psixoloq və ya digər uyğun mütəxəssisə müraciət etmək daha doğru olar.
Bölmənin digər xəbərləri
