Azərbaycan aliminin Qarabağa dair monoqrafiyasını isveçrəli professor yüksək qiymətləndirib
Bakı, 2 iyun, AZƏRTAC
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) alimi, Xanım Tədqiqatçılar Şurasının rəhbəri, Elmi fəaliyyətin təşkili şöbəsinin müdiri dosent Nərgiz Hacıyevanın ABŞ-də nəşr olunan və Scopus bazasında indekslənən “Qarabağın işğalı dövründə iqtisadi fəaliyyətlər: İşğal olunmuş iqtisadiyyatda onilliklər boyu mülkiyyət istismarının təhlili (1992–2020)” adlı monoqrafiyası beynəlxalq akademik dairələrdə maraqla qarşılanıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Qarabağ münaqişəsinin iqtisadi ölçülərinə həsr edilmiş bu əsər işğal olunmuş ərazilərdə formalaşan iqtisadi münasibətləri sistemli şəkildə araşdıran ilk monoqrafiyalardan biri hesab olunur. Kitabın əsas elmi yeniliklərindən biri müəllif tərəfindən irəli sürülən “işğal olunmuş iqtisadiyyatlar” (Occupied Economies) nəzəriyyəsidir. N.Hacıyeva bu konsepsiya vasitəsilə işğal altında olan ərazilərdə formalaşan iqtisadi sistemlərin yalnız kölgə iqtisadiyyatı və ya münaqişə iqtisadiyyatı çərçivəsində deyil, ayrıca nəzəri kateqoriya kimi öyrənilməsinin zəruriliyini əsaslandırır.
Monoqrafiyaya nüfuzlu İsveçrə alimi Dirk Lehmkuhl tərəfindən geniş elmi rəy yazılıb. Qeyd edək ki, professor Dirk Lehmkuhl Nərgiz Hacıyevanın İsveçrə Hökumətinin nüfuzlu Federal Mükəmməllik Təqaüdünə layiq görüldüyü dövrdə onun doktorantura üzrə elmi rəhbərlərindən biri olub. Nərgiz Hacıyeva həmin təqaüdə layiq görülən ilk azərbaycanlı qadın alimlərdən biri kimi tanınır.
Professor Lehmkuhl monoqrafiyanı “cəsarətli, multidisiplinar və yeni elmi istiqamətin əsasını qoyan əsər” kimi dəyərləndirib. Onun fikrincə, kitabın ən mühüm töhfəsi işğalı yalnız hərbi və siyasi hadisə kimi deyil, eyni zamanda özünəməxsus iqtisadi və institusional sistem yaradan proses kimi təhlil etməsidir. Alim vurğulayır ki, müəllif işğal olunmuş ərazilərdə iqtisadi fəaliyyətlərin hüquqi boşluqlar, institusional əvəzlənmə, qeyri-rəsmi idarəetmə mexanizmləri və resursların sistemli istismarı əsasında formalaşdığını elmi şəkildə əsaslandırır.
Rəydə qeyd olunur ki, kitab siyasi iqtisad, iqtisadi sosiologiya, beynəlxalq hüquq, münaqişə araşdırmaları və postsovet məkanı üzrə tədqiqatları bir araya gətirərək yeni nəzəri çərçivə təqdim edir. Professor Lehmkuhl xüsusilə müəllifin Qarabağ nümunəsini Abxaziya, Cənubi Osetiya, Krım və Donbas kimi digər mübahisəli ərazilərlə müqayisə etməsini yüksək qiymətləndirir və bunun gələcək beynəlxalq tədqiqatlar üçün yeni gündəm formalaşdırdığını vurğulayır.
İsveçrəli alim kitabın ən böyük üstünlüklərindən biri kimi işğal olunmuş ərazilərdə mülkiyyət hüquqlarının pozulması, təbii sərvətlərin qanunsuz istismarı, qeyri-rəsmi ticarət şəbəkələri, maliyyə institutlarının fəaliyyəti və beynəlxalq şirkətlərin iştirakının kompleks şəkildə araşdırılmasını göstərir. Onun sözlərinə görə, əsər işğal şəraitində formalaşan iqtisadi münasibətlərin təsadüfi hallar deyil, bütöv və sistemli iqtisadi model olduğunu ortaya qoyur.
Professor Lehmkuhl rəyində qeyd edir ki, monoqrafiya “işğal olunmuş iqtisadiyyatlar” anlayışını elmi dövriyyəyə gətirməklə beynəlxalq siyasi iqtisad və münaqişə araşdırmaları sahəsində mühüm boşluğu doldurur. O hesab edir ki, bu yanaşma gələcəkdə Ukrayna, Gürcüstan, Moldova və digər münaqişə təsirinə məruz qalmış regionların iqtisadi təhlili üçün də yeni nəzəri imkanlar yaradır.
Rəyin yekununda isveçrəli professor monoqrafiyanı “işğalın iqtisadi və hüquqi infrastrukturlarını sistemli şəkildə araşdıran, yeni elmi müzakirə sahəsi açan və akademik ictimaiyyətin diqqətini mühüm, lakin indiyədək kifayət qədər öyrənilməmiş problemə yönəldən əhəmiyyətli tədqiqat əsəri” kimi xarakterizə edir.
Monoqrafiyanın formalaşması və elmi konsepsiyasının təkmilləşdirilməsi prosesi çərçivəsində Nərgiz Hacıyeva tədqiqatın əsas nəticələrini İsveçrənin aparıcı ali təhsil və elmi-tədqiqat müəssisələrində təqdim edib. Tədqiqatın müxtəlif mərhələləri üzrə elmi seminarlar və müzakirələr İsveçrənin nüfuzlu universitetlərində keçirilib. Həmin təqdimatlar zamanı “işğal olunmuş iqtisadiyyatlar” nəzəriyyəsi beynəlxalq ekspertlər və alimlər tərəfindən geniş müzakirə olunub, tədqiqatın elmi aprobasiyası həyata keçirilib.
Nərgiz Hacıyeva hazırda İsveçrə Siyasi Elmlər Assosiasiyasının Empirik Metodlar üzrə İşçi Qrupunun (Empirical Methods Working Group) ilk xarici və ilk azərbaycanlı həmsədri-direktoru kimi fəaliyyət göstərir. Bu vəzifə İsveçrə siyasi elm akademik mühitində beynəlxalq tədqiqatçıların təmsilçiliyinin genişləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Nərgiz Hacıyevanın monoqrafiyası Qarabağda işğal dövründə formalaşmış iqtisadi münasibətlərin ilk sistemli elmi tədqiqatlarından biri olmaqla yanaşı, Azərbaycan müəllifi tərəfindən irəli sürülmüş yeni nəzəri yanaşmanın beynəlxalq akademik müzakirələrə daxil edilməsinə mühüm töhfə verir. Əsər işğal olunmuş ərazilərin siyasi iqtisadı, mülkiyyət hüquqları və postmünaqişə dövründə iqtisadi bərpa məsələləri üzrə gələcək araşdırmalar üçün əhəmiyyətli elmi mənbə kimi qiymətləndirilir.
Bölmənin digər xəbərləri
