Azərbaycan geosiyasəti və Türk-İslam birliyinin yeni modeli - ŞƏRH
Bakı, 18 sentyabr, AZƏRTAC
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin gücü yalnız iqtisadi potensial və hərbi qüdrətlə ölçülmür. Mənəvi və ideoloji resurslar, dini diplomatiya, mədəni və tarixi irs getdikcə geosiyasi təsir alətləri olaraq daha geniş vüsət alır. Məhz bu kontekstdə Azərbaycanın son illərdə nümayiş etdirdiyi yanaşma xətti cəlbediciliyi ilə xüsusi diqqət çəkir. Rəsmi Bakı yalnız türk inteqrasiyasının mənəvi həmrəylik ölçüsünü institutlaşdırmır, həm də özünü Türk dünyası ilə daha geniş İslam məkanı arasında etibarlı körpü kimi təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 15-də Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul etməsi və eyni zamanda, Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini rəhbərləri Şurasının 7-ci iclasının və Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq elmi-praktiki konfransın keçirilməsi təsadüfi deyil.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında beynəlxalq münasibətlər üzrə analitik Masil Dəmirov deyib.
O qeyd edib ki, nümayəndə heyətinin tərkibi TDT-ə üzv dövlətlərinin hüdudlarından kənara çıxır. Tədbir çərçivəsində Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə, Özbəkistan və Türkmənistan ruhani idarələrinin rəhbərləri ilə yanaşı, Şimali Kipr, Çeçenistan, Dağıstan, Gürcüstan və Suriyadan nümayəndələr, eləcə də IRCICA (İslam Tarixi, İncəsənəti və Mədəniyyəti Araşdırma Mərkəzi) və digər rəsmilər Bakıya gəliblər. Bu format Azərbaycan paytaxtını birbaşa ünsiyyət kanallarına malik olmayan müəyyən icmalar və qurumlar üçün toplanma mərkəzinə çevirir. Beləliklə, Bakı praktik olaraq yalnız türk deyil, həm də daha olan geniş İslam vasitəçisi rolunu təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyev də öz çıxışında Azərbaycanın unikal mövqeyini vurğulaması görüşün gündəliyinin əhəmiyyətli hissələrində olub. Dövətimiz Türk dünyasının bir hissəsi və eyni zamanda, Qafqaz ölkəsi olaraq, tarixən bir-biri ilə sıx bağlı olan iki məkanı birləşdirməyə qadirdir. Qafqaz Albaniyası, Qəbələ və Naxçıvana istinadlar sadəcə tarixi ekskurs deyil, əksinə, Bakının türk dövlətləri və Qafqaz xalqları arasında dialoq üçün təbii platforma kimi lehinə bir arqumentdir. Dağıstan, Çeçenistan, Gürcüstan və Suriyadan olan dini liderlərin iştirakı bu tezisə praktiki əhəmiyyət verir.
“Bundan əlavə dövlətimizin başçısının çıxışında Qarabağ məsələsi xüsusi yer tutdu və bu, təbiidir. Nümayəndə heyətinin Ağdama, Xankəndiyə, Xocalıya və Şuşaya planlaşdırılan səfəri dini liderləri otuz illik işğalın nəticələrinin və yenidənqurma işlərinin miqyasının şahidlərinə çevirir. Belə ki, 65 məscidin dağıdılması, dini məbədlərin təhqir edilməsi, etnik təmizləmə və hərbi cinayətlər erməni vandallarının yalnız xalqımıza qarşı deyil, həm də bütün İslam dünyasına qarşı təhqirdir. Bu fonda, Bakıda keçiriləcək növbəti İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşü, Azərbaycanın türk formatında toplanmış potensialı daha geniş İslam gündəliyinə çevirə biləcəyinin sınağına çevrilir. Uğur yalnız bəyannamələrdən deyil, həm də birgə təhsil və ekstremizmə qarşı proqramlardan tutmuş beynəlxalq təşkilatlarda mövqelərin əlaqələndirilməsinə qədər işləyən mexanizmlər təklif etmək qabiliyyətindən asılı olacaq”, - deyə analitik bildirib.
Masil Dəmirov sonda vurğulayıb ki, Azərbaycan ardıcıl olaraq TDT-nin institusional nüvəsinin mədəni-tarixi özəyi və Qarabağ məsələsi ilə tamamlandığı, dini diplomatiyanın isə güc siyasəti ilə yumşaq güc arasında körpü rolunu oynadığı çoxşahəli və dayanıqlı bir konstruksiya qurur.
Bölmənin digər xəbərləri
