Azərbaycan ikili standartlar siyasətinə adekvat cavab vermək iqtidarındadır – ŞƏRH
Bakı, 29 oktyabr, AZƏRTAC
Beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü, insan hüquqları və beynəlxalq hüquqa hörmət əsas prinsiplər hesab olunur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT), Avropa Şurasının (AŞ), Avropa İttifaqının (Aİ) və digər beynəlxalq qurumların fəaliyyətində bu prinsiplərin qorunması mühüm yer tutur. Lakin praktikada həmin prinsiplərin müxtəlif dövlətlərə münasibətdə eyni ardıcıllıqla tətbiq edilməməsi beynəlxalq siyasətdə ikili standartlar məsələsini gündəmə gətirir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Arif Ağalarov deyib.
O bildirib ki, Azərbaycanla bağlı müzakirələrdə bu məsələ xüsusilə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi, ərazi bütövlüyü, insan hüquqları və beynəlxalq təşkilatların siyasi qərarları kontekstində özünü göstərir: “İkili standart dedikdə, oxşar hüquqi və siyasi vəziyyətlərdə olan dövlətlərə fərqli meyarların tətbiq edilməsi, bir ölkənin hərəkətlərinə sərt reaksiya verildiyi halda, digər ölkənin oxşar addımlarına daha yumşaq münasibət göstərilməsi nəzərdə tutulur. Məsələn, Ukraynaya qarşı hərbi əməliyyatlar fonunda Avropa İttifaqının müxtəlif strukturları siyasi, iqtisadi və hərbi dəstək göstəriblər. Lakin Azərbaycan təcavüzə məruz qalarkən Aİ-nin müvafiq addımlar atmaması və müşahidəçi mövqeyi tutması ikili standartlar müzakirəsini gündəmə gətirən məsələlərdəndir.
Azərbaycana münasibətdə ikili standartlar müzakirəsinin mühüm faktoloji əsaslarından biri BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrdir. Bu sənədlər Azərbaycan üçün mühüm diplomatik və hüquqi əhəmiyyət daşıyırdı. Onlar Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və işğal olunmuş ərazilər məsələsinin beynəlxalq gündəmdə olduğunu təsdiqləyirdi. Bununla belə, qətnamələrin qəbulu ilə icrası arasında ciddi fərq yarandı və həmin sənədlər uzun illər ərzində ərazilərin işğaldan azad edilməsini təmin edə bilmədi.
Burada əsas sual yaranır: beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin qorunmasına cavabdeh olan qurumlar qəbul etdikləri qərarların icrası üçün niyə daha təsirli mexanizmlər tətbiq etmədilər? Bu vəziyyət ikili standartlar tənqidinin əsas arqumentlərindən biri kimi qiymətləndirilir”.
A.Ağalarov Azərbaycana münasibətdə beynəlxalq hüquq normalarının tətbiqinin qiymətləndirilməsində Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarlarının da əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb: “2015-ci il iyunun 16-da Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin Böyük Palatası “Çıraqov və başqaları Ermənistana qarşı” işi üzrə qərar qəbul edib. İş Laçın rayonundan olan altı azərbaycanlının öz evlərinə və mülklərinə qayıtmaq imkanından məhrum olması ilə bağlı idi. Məhkəmə Ermənistanın Dağlıq Qarabağ və ətraf ərazilər üzərində effektiv nəzarətə malik olduğunu müəyyən edib. Həmçinin ərizəçilərin mülkiyyət hüququnun, şəxsi və ailə həyatına hörmət hüququnun, eləcə də səmərəli hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə hüququnun pozulduğu qənaətinə gəlib.
Bu qərar iki mühüm məqamı ortaya qoydu. Birincisi, Azərbaycan vətəndaşlarının mülkiyyət hüququnun və doğma yurdlarına qayıtmaqla bağlı hüquqlarının müdafiəsi beynəlxalq məhkəmə müstəvisində təsdiqini tapdı. İkincisi, həmin hüquqların tanınması uzun illər davam edən məcburi köçkünlük problemini öz-özünə həll etmədi.
Beləliklə, beynəlxalq hüquqi mexanizmlərin mövcudluğu ilə onların insanların həyatında yaratdığı real nəticələr arasında uyğunsuzluq müşahidə olunur. Azərbaycan cəmiyyətində ikili standartlarla bağlı narazılığın formalaşmasına təsir göstərən amillərdən biri də məhz bu uyğunsuzluqdur”.
O bildirib ki, ikili standartlar siyasəti təkcə dövlətlərarası münaqişələrdə deyil, ayrı-ayrı dövlətlərə münasibətdə də özünü göstərir: “Bəzi hallarda müəyyən dövlətlərdə insan hüquqları və demokratiya məsələləri beynəlxalq müzakirələrin əsas mövzusuna çevrildiyi halda, digər ölkələrdə baş verən oxşar hadisələrə fərqli münasibət göstərilir. Məsələn, son günlər Fransada etiraz aksiyalarında iştirak edən şəxslərə qarşı polisin həddindən artıq güc tətbiq etməsi ilə bağlı məsələlər gündəmə gəlib. Bununla belə, beynəlxalq təşkilatların reaksiyası məsələsi də müzakirə mövzusudur. Başqa bir dövlətdə oxşar hadisə baş versəydi, həmin təşkilatların daha sərt bəyanatlar verəcəyi iddia olunur.
Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasimindəki çıxışında ikili standartlar məsələsinə toxunaraq deyib: “İkili standart həm də kiminsə sənə necə yaşamağı öyrətmək istəməsidir. Halbuki bunu etməzdən əvvəl güzgüyə baxıb özündən soruşmalısan: sənin kiməsə ağıl öyrətməyə, müstəqil bir ölkəyə necə yaşamalı olduğunu, nə etməli və nə etməməli olduğunu diktə etməyə mənəvi haqqın varmı? Biz heç vaxt bunu etmirik. Biz diqqətimizi öz daxili işlərimizə yönəldirik. Başqa ölkələrdə baş verənlər isə həmin ölkələrin xalqlarının işidir. Bu, bizim işimiz deyil. Biz də özümüzə qarşı eyni münasibəti gözləyirik və buna nail oluruq. Hər hansı hörmətsizlik əlaməti, əsassız üstünlük hissinin istənilən təzahürü, həmçinin kiminsə bizə nəsə diktə edə biləcəyi barədə əsassız düşüncələr tərəfimizdən müqavimətlə və çox qətiyyətli mövqe ilə qarşılanıb, bundan sonra da belə olacaqdır”.
Fəlsəfə doktoru vurğulayıb ki, ölkə başçısının çıxışından belə nəticəyə gəlmək olar ki, Azərbaycan özünə qarşı ikili standartların tətbiqini qəbul etmir və bu cür yanaşmalara qarşı qətiyyətli mövqe nümayiş etdirəcəyini bildirir. Bu mövqeyin həyata keçirilməsində Azərbaycanın dövlət potensialı və siyasi iradəsi mühüm amillər kimi qiymətləndirilir.
Bölmənin digər xəbərləri
