Cəbrayıl, 29 iyun, AZƏRTAC

İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə dövlət tərəfindən həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri öz bəhrəsini verir — Cəbrayıl şəhəri yenidən öz doğma sakinlərinə qovuşur. Otuz ildən artıq məcburi köçkünlük həyatı yaşayan ailələr bu gün böyük qürur hissi ilə yurdlarına dönərək yeni həyata başlayırlar. Doğma evinin qapısını yenidən açan qəhrəmanlarımızdan biri də təqaüdçü ziyalı ailəsi — Validə Həsənova və onun ömür-gün yoldaşı Ramiz İmanovdur. Onlar 1979-cu ildə ailə qurduqdan sonra Cəbrayıl şəhərində məskunlaşıb, uzun illər rayonun təhsil, idman və ictimai həyatında fəal iştirak ediblər. İşğalın acısını hər kəs kimi yaşayan, lakin ümidini heç vaxt itirməyən bu ailə ömürlərinin ahıl çağını elə doğma yurdlarında keçirir.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri ilə həmsöhbət olan Validə xanım və Ramiz müəllim həm işğaldan əvvəlki Cəbrayıldan, həm də qayıdışdan sonra şahidi olduqları möhtəşəm dəyişikliklərdən bəhs ediblər. Onların sözlərinə görə, Cəbrayıl bu gün yalnız müasir memarlığı ilə deyil, həm də qədim adət-ənənələri, insanlarının mehribanlığı və el-obaya bağlılıq ruhu ilə yenidən dirçəlir.

Cəbrayılın Soltanlı kəndində doğulan, ali təhsilini bitirdikdən sonra doğma rayona gənc müəllim kimi qayıdan Validə Həsənova vurğulayır ki, keçmişin acılı-şirinli xatirələri bu gün qayıdışın sevinci ilə birləşib. Onun yaddaşındakı Cəbrayıl sadəcə coğrafi bir məkan deyil, həm də insanların bir-birinə qırılmaz tellərlə bağlandığı böyük bir ailə modelidir. Məhz bu mənəvi zənginlik və yurd sevgisi ailəni köçkünlük illərinin bütün çətinliklərinə sinə gərməyə ruhlandırıb. İndi yaşlansa da, ruhən yenidən gəncləşdiyini deyən Validə xanım doğma şəhərin unudulmaz mühitini belə xatırlayır: Cəbrayılın Soltanlı kəndində doğulan, ali təhsilini bitirdikdən sonra rayona gənc müəllim kimi qayıdan Validə Həsənova deyir ki, indi yaşlansa da ömrünün ən gözəl çağlarına şahidlik edir: "Ailə qurduqdan sonra Mehdili kəndində, 1979-cu ildən sonra isə həyat yoldaşımın işi ilə əlaqədar Cəbrayıl şəhərində yaşadıq. Övladlarımızı bu torpaqda böyütdük. Dünyanın çox yerini gəzdik, amma doğma Cəbrayılın kəndlərinin, kəhrizlərinin, çaylarının qoxusunu heç yerdə tapmadıq. Bura elə bir yurd idi ki, toylara dəvətnamə yazılmazdı, bütün şəhər bir ailə kimi şadlığa şərik çıxardı. Yasımızda hamı bir-birinə dayaq olardı. Toylarımıza Xan Şuşinski, Şövkət Ələkbərova kimi tanınmış sənətkarlar gələrdi".

Müharibənin ilk illərinin ağır sınaqlarından danışan Validə xanım 17 yaşlı böyük oğlunun onlardan xəbərsiz könüllü olaraq Şuşa müdafiəsinə yollanmasını, sonra atası ilə birlikdə Cəbrayılda yaradılan "Ziyalılar batalyonu"nda çiyin-çiyinə vuruşduğunu qürurla xatırlayır. Doğma yurdun müdafiəsi uğrunda ailəlikcə verilən bu mübarizə onların torpağa olan sonsuz sevgisinin və vətənpərvərlik ruhunun təzahürü idi. Şəhər işğal olunduqdan sonra çadır şəhərciyində məskunlaşsalar da, o, uşaqlara çadırlarda dərs keçməyə, gələcək nəsillərə qələbə ümidini aşılamağa davam edib: "Bir gecə güclü yağış yağmışdı, çadırlar bərbad günə düşmüşdü. Həmin çətin dövrdə Ulu Öndər Heydər Əliyev şəxsən yanımıza gəldi. Onun tapşırığı ilə qısa müddətdə bizim üçün yeni, rahat qəsəbə salındı. Lakin harada oluruqsa-olaq, Cəbrayıl həsrəti bizi tərk etmirdi. 2020-ci ildə Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan Zəfər bizim ömrümüzün ən böyük möcüzəsi oldu.

Bu gün dövlətimiz tərəfindən Cəbrayılda hər cür şəraiti olan gözəl mənzillə təmin olunmuşuq. Evimizin iki eyvanı var. Bir eyvan işğalın izlərini daşıyan dağıntılara baxır — oradan baxanda vaxtilə dərs dediyim məktəbin qalıqlarını görürəm. Digər eyvandan boylananda isə həyətlərdə oynayan uşaqları, yeni köçən ailələri, ucalan müasir binaları seyr edirəm. Bir eyvanım keçmişimizi, digər eyvanım isə gələcəyimizi göstərir".

Validə xanım hazırda təqaüddə olmasına baxmayaraq, doğma şəhərində Qadınlar Mərkəzi yaradıb. O, Cəbrayılın qadınlarını və gənclərini bir araya gətirərək qədim adət-ənənələri yaşadır, yaxın gələcəkdə isə gənclərin müasir biliklərə yiyələnməsi üçün kompüter kursları təşkil etməyi planlaşdırır.

Ömrünün böyük hissəsini Cəbrayılın idman və ictimai həyatına həsr edən güləş üzrə idman ustası Ramiz İmanov isə vaxtilə rəhbərlik etdiyi idman cəmiyyətindən, rayonda ilk sürücülük məktəbinin qurulmasından və inşa olunan 6 min nəfərlik stadiondan danışıb. Şəhərin müdafiəsində də iştirak edən Ramiz müəllim Cəbrayılın tarixi əhəmiyyətini xüsusi vurğulayır: "Cəbrayıl tarixən alimlər yurdudur. Qarabağ bölgəsində ilk məktəblərdən biri hələ 1876-cı ildə burada açılıb. Rayonumuzdan yüzlərlə alim, 6 akademik yetişib. Bura həm də kəhrizlər diyarıdır — 118 kəhrizlə Azərbaycanda ikinci yerdə idik. Maralyan kəndində qədim gömrük məntəqəsi yerləşirdi, çünki mühüm karvan yolları buradan keçirdi. Mən köçkünlükdə olanda həmişə deyirdim ki, ayağım yalnız Cəbrayıl azad olunandan sonra yerə möhkəm dəyəcək. Şükürlər olsun ki, o günü gördüm".

Müzəffər Ordumuzun və şəhidlərimizin qəhrəmanlığı sayəsində doğma yurduna qayıdan Ramiz müəllim şəhərin qısa müddətdə keçdiyi möhtəşəm dəyişikliyi bu sözlərlə ifadə edir: "2021-ci ildə bura ilk dəfə gələndə hər tərəf bomboz idi, ürəyim ağrıdı. Lakin 2024-cü ildə ailəmlə tamamilə köçüb gələndə qarşımda gözəl bir mənzərə gördüm. Müasir binalar tikilib, geniş küçələr salınıb. Dövlətimiz bizə hər cür şəraiti olan mənzillər verib. Böyük oğlum da ailəsi ilə birlikdə artıq buradadır. Şəhərimiz gözümüzün qarşısında dirçəlir və mən fəxr edirəm ki, Cəbrayılın bu yeni, işıqlı tarixinin canlı bir hissəsiyəm".

Validə xanımla Ramiz müəllimin ömür hekayəsi – otuzillik yurd həsrətini böyük qürurla silən bütöv bir xalqın Böyük Qayıdış rəmzidir. Uşaq gülüşləri ilə canlanan yeni, müasir binaları seyr etmək sadəcə bir ailənin sevinci deyil, bütövlükdə dirçələn Cəbrayılın, Qarabağın real mənzərəsidir. Bu gün doğma torpaqda inamla atılan hər addım, fəaliyyətə başlayan hər yeni mərkəz və işıqlı küçələr sübut edir ki, bu qədim yurdun əsl sahibləri əbədi olaraq geri dönüblər. Qədim Cəbrayıl öz zəngin tarixi köklərindən güc alaraq sabaha doğru daha inamla irəliləyir. Müzəffər Ordumuzun qazandığı tarixi Zəfər və dövlətimizin sarsılmaz qüdrəti sayəsində bu torpaqlarda yanan ocaqlar bir daha heç vaxt sönməyəcək. Çünki bu yeni, işıqlı salnaməni öz canı və qanı qədər sevdiyi Vətəninə bağlı olan qəhrəman insanlar yazır.