Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü haqqında iki kitabın Berlində təqdimatı keçirilmişdir
Berlin, 25 fevral (AZƏRTAC). Xocalı soyqırımının 20-ci ildönümü ilə əlaqədar Almaniya paytaxtında 4 gün davam edən “Almaniyada Xocalı günləri” adlı silsilə tədbirlər çərçivəsində Berlinin mərkəzindəki “Palais am Festugsgraben” zalında kanadalı ekspert Skot Teylorun “Həll edilməmiş münaqişələr: Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan” (“Unreconciled Differences: Turkey, Armenia and Azerbaijan”) və alman alimi Rudiger Kipkenin “Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri və Dağlıq Qarabağda münaqişə” adlı kitablarının təqdimatı keçirilmişdir.
Tədbirin moderatoru, Potsdam Universitetinin professoru Vilfrid Furmann giriş sözündə vurğulamışdır ki, ermənilər Azərbaycanın mülki əhalisinə qarşı soyqırımı aktı törətmiş və Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərini - Dağlıq Qarabağı və onun ətrafındakı 7 rayonu işğal etmişlər. O xatırlatmışdır ki, Ermənistanda həmin əraziləri “azad edilmiş ərazilər” adlandırırlar, lakin bu termindən istifadə etmək üçün heç bir hüquqi əsas yoxdur. Furmann demişdir: “Beynəlxalq hüquq baxımından bu ərazilər birmənalı şəkildə işğal edilmiş ərazilərdir”.
Alman alimi təəssüflə xatırlatmışdır ki, dünyada ikili standartlar tətbiq edilir. Məsələn, Fransa soyqırımının inkar edilməsinin kriminallaşdırılması haqqında qanun qəbul edir. Lakin eyni zamanda o özü soyqırımı aktı törətmiş Ermənistana heç bir təzyiq göstərmir. O demişdir: “Bu gün dünyada Ermənistanı işğal altındakı əraziləri azad etməyə məcbur etməyin mexanizmi yoxdur”. Alman professorun fikrincə, beynəlxalq birlik elə bir vəziyyət yaratmalıdır ki, Ermənistan beynəlxalq hüquqa hörmət etməyə məcbur olsun. Vilfrid Furmann təəssüflə qeyd etmişdir ki, bu cür tədbir görülmür.
Moderator vurğulamışdır ki, status-kvonun dəyişdirilməsi zəruridir və işğal sonsuz davam edə bilməz. Hazırda ATƏT-in Mİnsk qrupu çərçivəsində görülən tədbirlər münaqişənin həllinə və ərazilərin azad edilməsinə gətirib çıxarmır. Furmann demişdir: “Erməni silahlı dəstələri tərəfindən törədilmiş cinayətə hüquqi qiymət verilməlidir. Öldürülənlərin sayı istər 600 olsun, istər 600 min, hər bir halda, əgər cinayət “soyqırımı” anlayışına uyğundursa, deməli hər şeyi öz adı ilə çağırmaq lazımdır”.
Sonra “Həll edilməmiş münaqişələr: Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan” kitabının müəllifi Skot Teylor çıxış etmişdir. O demişdir ki, İraqda olarkən Əl-Qaidə terror qrupu tərəfindən girov götürülmüş və əsrlikdə olduğu 5 gün müddətində onu 6 dəfə edam etməyə aparmışlar. Siz məndən soruşun: Mən bu adamlara nifrət edirəmmi? Xeyr, onlara nifrətim yoxdur. Mən öz daxilimdə bu hissə qalib gəlmişəm və bu, həmin mövzunun öyrənilməsinə obyektiv yanaşmağıma kömək etmişdir. Lakin Ermənistan ilə Azərbaycan arasında münaqişə halında vəziyyət bundan qat-qat mürəkkəbdir. Burada, xüsusən ermənilər tərəfindən nifrət çox güclüdür”. Müəllif Yerevanın Xocalıda törətdiyi soyqırımı aktını inkar etmək siyasətini misal göstərmişdir. S.Teylor demişdir ki, ermənilər, görünür, Xocalıda törətdiklərinə görə xəcalət çəkərək bütün xəritələrdə bu yerin adını silmişlər. Onlar hətta Xocalı aeroportunun da adını dəyişərək Stepanakert aeroportu adlandırmışlar. Onun fikrincə, əgər Ermənistan gənc nəsil arasında türklərə və azərbaycanlılara nifrət hissi aşılamaqdan əl çəkərsə, vəziyyət dəyişə bilər.
Skot Teylorun kitabının təqdimatı çərçivəsində 10 dəqiqəlik sənədli film nümayiş etdirilmişdir. Müəllif bu filmdə münaqişənin tarixi haqqında söhbət açır.
Alman alimi, Zigen Universitetinin professoru Rudiger Kipke də öz kitabını təqdim etmişdir. O xatırlatmışdır ki, bu münaqişənin tarixi 1826-1828-ci illərin Rus-İran müharibəsindən başlanır. Bundan sonra gəlmə ermənilərin tarixi Azərbaycan ərazilərində kütləvi şəkildə məskunlaşdırılması prosesi başlanmışdır. Alim Yerevanın heç də həmişə Ermənistanın paytaxtı olmadığını, XIX əsrə qədər onun Azərbaycan şəhəri olmasını və İrəvan adlanmasını öz tələbələrinə hər yerdə və həmişə dediyini vurğulamışdır. Professor Rudiger Kipke Sovet hakimiyyəti illərində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin tarixi, habelə Sovet rəhbərliyi ilə Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi Mircəfər Bağırov arasında yazışma mövzusuna da toxunaraq qeyd etmişdir ki, Bağırov DQMV-nin Ermənistana verilməsi barədə ermənilərin müraciəti ilə əlaqədar Moskvanın sorğusuna cavab verməyə məcbur olmuşdur.
Rudiger Kipke öz kitabında DQMV-nin sosial-iqtisadi inkişaf baxımından guya geridə qalması haqqında uydurmanı növbəti dəfə ifşa etmişdir. O, statistik məlumatlar əsasında inandırıcı şəkildə göstərmişdir ki, bu region Azərbaycanın qalan hissəsi və bütün Ermənistan ilə müqayisədə daha yaxşı yaşayır və daha sürətlə inkişaf edirdi. Sonra müəlliflərin çıxışları müzakirə edilmişdir. Qonaqlar müəlliflərə suallar vermiş və diskussiyada fəal iştirak etmişlər.
Vüqar Seyidov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Berlin
Bölmənin digər xəbərləri
