Misir Mərdanov: Tarix siyasi məqsədlər üçün yenidən yazılmamalıdır
Bakı, 15 sentyabr, AZƏRTAC
Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərinə Ermənistan cəmiyyətinin və bəzi siyasi dairələrin nümayiş etdirdiyi reaksiyalar təəssüf və ciddi narahatlıq doğurur. Bu reaksiyalar Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə münasibətdə Ermənistanın müəyyən dairələrində ziddiyyətli yanaşmaların hələ də qaldığını göstərir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Qərbi Azərbaycan İcmasının Müşahidə Şurasının sədri Misir Mərdanov bildirib.
O qeyd edib ki, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış əraziləridir: “Bu ərazilərdə Azərbaycan dövlət suverenliyinin həyata keçirilməsi, habelə xarici ölkələrin diplomatik nümayəndələrinin səfərləri Azərbaycanın daxili və suveren məsələlərinə aiddir. Bu baxımdan, diplomatik korpus nümayəndələrinin səfərinə qarşı etiraz xarakterli reaksiyalar Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə cəhdidir”.
Müşahidə Şurasının sədri diqqətə çatdırıb ki, Ermənistanın tarixi və mədəni irsi siyasi məqsədlərlə təqdim etməsi də qəbuledilməzdir. Azərbaycanın Qarabağ ərazisində yerləşən Gəncəsər və Xudavəng kimi tarixi abidələrin yalnız etnik-siyasi müstəvidə təqdim olunması, eyni zamanda, indiki Ermənistan ərazisində Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixi-mədəni varlığının inkar edilməsi elmi obyektivliyə ziddir. Tarixə selektiv yanaşma xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın formalaşmasına deyil, yeni qarşıdurmaların yaranmasına xidmət edir. Tarixi irs siyasi iddiaların əsaslandırılması üçün deyil, elmi prinsiplər əsasında araşdırılmalı və gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırılmalıdır.
Misir Mərdanov Qafqaz Albaniyasının tarixi və mədəni irsi məsələsinə toxunaraq qeyd edib ki, bu irsin Azərbaycan ərazisində mövcudluğu tarixşünaslıqda geniş tədqiq olunmuş mövzudur. Qafqaz Albaniyasının mədəni irsinin yalnız müasir siyasi yanaşmalardan çıxış etməklə etnik-siyasi mübahisə predmetinə çevrilməsi tarixi həqiqətlərin obyektiv öyrənilməsinə mane olur. Tarixi-mədəni irsin qorunması və tədqiqi siyasi mübahisələrdən kənarda, obyektiv elmi prinsiplər əsasında aparılmalıdır. Mədəni irsin mənimsənilməsi və ya onun etnik qarşıdurma vasitəsinə çevrilməsi regionda sülh və etimad mühitinə ciddi zərər vurur.
O bildirib ki, Ermənistan parlamentinin rəhbərliyinin məsələ ilə bağlı açıqlamalarını da bu kontekstdə qiymətləndirmək lazımdır. Azərbaycanın suveren ərazisində baş verən hadisələrə münasibətdə Ermənistan rəsmilərinin sərgilədiyi mövqe konstruktiv yanaşma təsiri yaratmır. 2022-ci ilin sentyabrında baş vermiş hərbi toqquşmalarla bağlı siyasi ritorikanın yenidən gündəmə gətirilməsi cəmiyyətlər arasında qarşıdurma hisslərini gücləndirmək riski daşıyır. Belə yanaşma sülh prosesinə və qarşılıqlı etimadın formalaşdırılmasına mənfi təsir göstərir.
Qərbi Azərbaycan İcmasının Müşahidə Şurasının sədrinin fikrində Azərbaycan və Ermənistan arasında davamlı sülh yalnız siyasi sənədlərin imzalanması ilə məhdudlaşmamalıdır. Sülh yalnız hökumətlərarası danışıqların nəticəsi deyil. Bu proses eyni zamanda cəmiyyətlərin düşüncə və davranışlarının dəyişməsini, tarixi düşmənçilikdən və qarşıdurma ritorikasından uzaqlaşmasını tələb edir. Ermənistanın sülh prosesinə münasibəti cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrində formalaşan ictimai-siyasi mövqelərdən ayrı qiymətləndirilə bilməz. Qərbi Azərbaycan məsələsi regional sülh və etimad mühiti baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan xalqının indiki Ermənistan ərazisində əsrlər boyu mövcud olmuş tarixi-mədəni irsinin sistemli şəkildə araşdırılması, sənədləşdirilməsi və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması mühüm elmi və ictimai vəzifədir. Tarixi yaşayış məskənləri, qəbiristanlıqlar, məscidlər və digər mədəni irs nümunələrinin taleyi siyasi manipulyasiya predmetinə çevrilməməli, beynəlxalq hüququn və mədəni irsin qorunması prinsipləri əsasında araşdırılmalıdır. Azərbaycan xalqının indiki Ermənistan ərazisindəki tarixi-mədəni izlərinin silinməsi cəhdləri regionun tarixi reallıqlarının təhrif olunmasına xidmət edir.
“Azərbaycan öz ərazisindəki tarixi və mədəni irsin qorunması məsələsində məsuliyyətli mövqe nümayiş etdirir. Eyni yanaşmanın indiki Ermənistan ərazisində mövcud olmuş Azərbaycan xalqının tarixi-mədəni irsinə münasibətdə də göstərilməsi regional sülhün və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verə bilər. Bizim mövqeyimiz aydındır: tarix siyasi məqsədlər üçün yenidən yazılmamalı, mədəni irs etnik qarşıdurma vasitəsinə çevrilməməli, sülh isə revanşizm və düşmənçilik ritorikası ilə deyil, qarşılıqlı hörmət və obyektiv tarixi yanaşma ilə möhkəmləndirilməlidir. Qərbi Azərbaycan İcması bu prinsiplərə sadiq qalaraq, Qərbi azərbaycanlıların öz doğma yurdlarına sülh yolu ilə, təhlükəsiz və ləyaqətli qayıdış hüququnun təmin olunmasını regionda uzunmüddətli sülh və sabitliyin mühüm elementlərindən biri hesab edir”,- deyə o vurğulayıb.
Bölmənin digər xəbərləri
