Tarixçi-alim: Albanların yaratdığı maddi-mədəni irs nümunələri Azərbaycan xalqının sərvətidir - ŞƏRH
Bakı, 22 sentyabr, AZƏRTAC
Əksər tarixi mənbələr, o cümlədən antik yunan mənbələri, hətta uzun illər ərzində alban mədəni irsini mənimsəmək üçün cəhd etmiş ermənilərin öz müəllifləri tərəfindən yazılmış əsərləri də təsdiqləyir ki, Albaniya dövləti məhz indiki Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaranıb. Müxtəlif dövrlərdə onun ərazisi tarixi proseslərin gedişatından asılı olaraq genişlənib, indiki Dağıstan ərazisinin bir hissəsini, indiki Gürcüstanın cənub-şərq rayonlarını, tarixi Qərbi Azərbaycan ərazilərini (indiki Ermənistan Respublikasının ərazisini) əhatə edib. Alban dövlətinin yaranmasına qədər isə indiki Azərbaycan Respublikasının ərazisində daha qüdrətli bir dövlət Skif-Kimmer dövləti mövcud olub. Həmin dövlət nəinki Qafqazın, ümumilikdə bütün Yaxın Şərqin tarixində mühüm rol oynayıb, Azərbaycanın cənubunda yaranmış Manna dövlətinin Assuriyaya qarşı mübarizələrində ona yardım edib. Albanların kimliyini, qurduqları dövlətin mahiyyətini yalnız Skif-Kimmer çarlığını öyrənməklə tam başa düşmək mümkündür.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Aviasiya Akademiyasının dosenti, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Kəlbizadə deyib.
Onun sözlərinə görə, mövzu ilə bağlı hər kəs fikir və düşüncələrini ifadə edə bilər, lakin mövzuya dair ciddi tədqiqatları yalnız Azərbaycanın albanşünaslıq sahəsində araşdırma aparan yeni nəsil tədqiqatçılarından və İslamaqədərki dövr tariximizi öyrənən mütəxəssislərdən gözləmək doğru olar.
“İndiyə qədər bu sahədə yazılmış əsərlər, aparılmış araşdırmalar kifayət qədər əhəmiyyətli məsələləri üzə çıxarıb. O əsərlərin böyük bir hissəsi məhz qədim dilləri bilən mütəxəssislər tərəfindən ortaya qoyulub. Yeni nəsil tədqiqatçıların da məhz ilkin mənbələr əsasında tarixi həqiqətləri üzə çıxarması vacibdir. Fikrimcə, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Albaniyanın tarixi irsinə diqqəti cəlb etməsi təsadüfi hesab edilə bilməz. Prezidentin çıxışında Albaniya dövləti, onun tarixinə yanaşma ilə bağlı konseptual istiqamətləri müəyyənləşdirir. Bu çıxış göstərir ki, Albaniya dövlətinə baxış sadəcə antik dövr və antik orta əsrlər kontekstində qalmamalıdır. Hətta VIII əsrdən sonra da Albaniya dövləti öz varlığını müxtəlif formalarda davam etdirib. Albanların yaratdığı həm maddi-mədəni irs nümunələri, həm də mənəvi irs Azərbaycan xalqının sərvətidir. Azərbaycan dövlətinin isə bu irsi qorumaqla bağlı aydın konsepsiyası və həyata keçirdiyi fəaliyyətlər var. Şəkidə, Qəbələdə olan abidələr kimi, Kəlbəcərdə, Laçında və digər ərazilərdə olan alban maddi-mədəni irs nümunələrinin, kilsələrinin qorunması da Azərbaycan dövlətinin öz təşəbbüsüdür. Bu, tarixə, keçmişə olan münasibətdir, hörmətdir. Tarix isə faktlardan ibarətdir. Fakt isə odur ki, Albaniya dövləti tarixdə xristianlığı rəsmi olaraq ilk dəfə din olaraq qəbul etmiş dövlətdir, bu dövlət indiki Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaranıb. Həqiqət isə odur ki, işğal dövründə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur ərazisindəki alban kilsələrində ciddi saxtalaşdırma işləri həyata keçirilib. Bu saxtakarlıqları bəzi hallarda adi gözlə də müşahidə etmək mümkündür. Tarixi isə olduğu kimi öyrənmək, dərk etmək və onu gələcək nəsillərə çatdırmaq zəruridir”, - deyə Elnur Kəlbizadə vurğulayıb.
Müxbir – Pərvanə Qafarova
Bölmənin digər xəbərləri
