Təhsil eksperti: Yeni hüquqi tənzimləmələr gənclərin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edəcək
Bakı, 9 iyun, AZƏRTAC
Sosial şəbəkələrdən istifadə ilə bağlı yeni hüquqi tənzimləmələrin tətbiqi nəzərdə tutulur. Milli Məclisə təqdim olunan və yaxın vaxtlarda müzakirəyə çıxarılması planlaşdırılan qanun layihəsi ölkəmizdə gənclərin təhlükəsizliyinin, sağlamlığının və kibertəhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından olduqca mühüm addımdır. Bu təşəbbüs xüsusilə yeniyetmələrin və azyaşlıların sosial şəbəkələrin mənfi təsirlərindən qorunmasına xidmət edən vacib mexanizmlər formalaşdıracaq.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında təhsil üzrə ekspert, riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru Səbuhi Abdullayev söyləyib.
Onun sözlərinə görə, azyaşlıların sosial şəbəkələr vasitəsilə narkotik vasitələrin, tütün məmulatlarının, alkoqollu içkilərin təbliği, eləcə də mərc və digər riskli oyunlarla qarşılaşması ciddi təhlükə yaradır: “Yeniyetmə yaş dövründə olan şəxslər bu kimi təhlükələrin nəticələrini tam dərk etmədikləri üçün daha çox risk qrupuna daxil olurlar. Bu baxımdan yaş məhdudiyyətinin tətbiqi onların zərərli vərdişlərdən uzaq qalmasına və həmin asılılıqlara aludə olmamasına mühüm töhfə verə bilər. Qanun layihəsində nəzərdə tutulan tənzimləmələr kibertəhlükəsizlik baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azyaşlıların valideynlərinə məxsus bank kartlarından istifadə etməklə müxtəlif oyunlar əldə etməsi və ya ödənişli platformalara qoşulması halları kifayət qədər geniş yayılıb. Bu isə onların müxtəlif kibertəhlükələrə və dələduzluq risklərinə məruz qalmasına səbəb ola bilər. Bəzi hallarda uşaqlar müəyyən xidmətlərdən istifadə etmək üçün kart məlumatlarını və digər şəxsi informasiyaları paylaşmağa məcbur olurlar ki, bu da kibercinayətkarlar tərəfindən sui-istifadə edilə bilər”.
Səbuhi Abdullayev diqqətə çatdırıb ki, sosial şəbəkələrdə yeniyetmələrin müxtəlif şantaj və təzyiq halları ilə üzləşməsi də ciddi problemlərdən biridir. Şəxsi məlumatların, foto və videoların yayılması ilə bağlı təhdidlər azyaşlıların psixoloji durumuna mənfi təsir göstərir. Yeni hüquqi mexanizmlər bu kimi halların qarşısının alınmasına da yardım edə bilər. Qanun layihəsinin hüquqi əsaslandırılması kifayət qədər möhkəmdir. Sosial şəbəkələrin nəzarətsiz istifadəsi ailə dəyərlərinə mənfi təsir göstərə, sosial münasibətlərə zərər verə, eləcə də uşaqların həyat və sağlamlığı üçün risklər yarada bilər. Bu baxımdan hüquqi tənzimləmələrin tətbiqi tam əsaslandırılmış addımdır.
Ekspert hesab edir ki, məsələnin praktik tərəfi də xüsusi diqqət tələb edir. Bu prosesdə yalnız hüquq-mühafizə orqanlarının və ya kibertəhlükəsizlik üzrə mütəxəssislərin fəaliyyəti kifayət deyil. “Valideynlər, müəllimlər, məktəblər və bütövlükdə cəmiyyət bu istiqamətdə fəal iştirak etməlidir. Maarifləndirmə tədbirlərinin genişləndirilməsi və uşaqlara düzgün izah işinin aparılması qanunun səmərəli tətbiqinə mühüm dəstək verəcək. Yeni tələblərin mərhələli şəkildə tətbiq olunması daha səmərəli nəticələr verə bilər. İlkin mərhələdə daha aşağı yaş qruplarından başlayaraq bu mexanizmlərin tətbiqi həm cəmiyyətin adaptasiyasını asanlaşdıracaq, həm də qarşıya çıxan çətinliklərin daha rahat aradan qaldırılmasına imkan verəcək.
Müxbir – Səbinə Əlizadə