Ulu Öndərin Azərbaycana rəhbərliyinin birinci dövründə ədəbiyyat siyasəti
Bakı, 14 iyul, AZƏRTAC
Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1969-cu ilin iyulunda Azərbaycanda rəhbərliyə gəlməsi xalqımızın taleyində həlledici rol oynadı, çağdaş Azərbaycan cəmiyyəti və dövlətçiliyinin təməlləri qoyuldu. Heydər Əliyevin 1969-1982-ci illərdə ölkəmizə rəhbərliyi dövründə Azərbaycan iqtisadiyyatı, sənayesi, kənd təsərrüfatı, elm və mədəniyyəti, ədəbiyyat və incəsənəti inkişaf etdi. Təsadüfi deyil ki, həmin dövrdən Heydər Əliyev xalqımızın yaddaşında təkcə respublika rəhbəri olaraq deyil, həm də Ümummilli Lider kimi silinməz iz qoyub.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında AMEA-nın müxbir üzvü Tehran Əlişanoğlu söyləyib. O bildirib ki, Azərbaycan yazıçıları Heydər Əliyevin respublikada apardığı islahat və dəyişiklikləri ilk gündən maraq və sevinclə qarşılayıblar. Çünki Ulu Öndərin Azərbaycan xalqının tarixinin və mədəniyyətinin öyrənilməsi, araşdırılması, eləcə də inkişafı yolunda atdığı addımlar yazıçıların, sənət adamlarının, alimlərin arzularına və fəaliyyət istiqamətlərinə tamam uyğun gəlir, onları ruhlandırır və birbaşa yol göstərirdi. Bu barədə biz Anarın, Elçinin, İsa Muğannanın, Maqsud İbrahimbəyovun, Vidadi Babanlının, Mövlud Süleymanlının və digər yazıçılarımızın müstəqillik illərində qələmə aldıqları xatirələrdə oxuyuruq.
Ümummilli Lider Azərbaycana rəhbərliyi dövründə başqa sahələrlə yanaşı, elmin, ədəbiyyatın inkişafına xüsusi önəm verib, bunun üçün lazımi şərait yaradıb. Məhz Ulu Öndərin dövründə bu gün ədəbiyyatımızın sütunlarını təşkil edən “60-cılar”ın yaradıcılığı gözəl nəticələr verib. Xalq yazıçısı Anar həmin dövrü xatırlayaraq yazır: “Respublikada elə ab-hava yarandı ki, sənətə sənət meyarlarıyla qiymət verilməyə başlandı və bizdən yaşlı nəsil artıq müəyyən dərəcədə özünü təsdiq edib qoruya bilirdisə, bizim nəslin - 60-cılar nəslinin də ədəbiyyata, kinoya, teatra, sənətimizin başqa sahələrinə gəlib öz sözünü demək imkanı yaranmışdı. Bu imkanı bizə Heydər Əliyev yaratmışdı və onun dəstəyini, yardımını başqa nəsildaşlarım kimi mən də daim hiss etmişəm”.
Ulu Öndər sovet dövründə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin bütün qurultaylarında iştirak edərək proqram çıxışlar edib, ədəbiyyatın xalqa xidmət etməsi, zamanın mühüm problemlərini qaldırması məsələlərini aktuallaşdırıb. Məhz onun təşəbbüsü ilə qurultaylarda Azərbaycan dili, milli klassik irsə münasibət, tarixi şəxsiyyətlərin ədəbiyyatda obrazının yaradılması, Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatı problemləri qaldırılıb və gerçəkləşərək həllini tapıb.
Alim qeyd edib ki, Nizami Gəncəvinin 840, İmadəddin Nəsiminin 600, Aşıq Ələsgərin 150 illik yubileylərinin respublikada, Moskvada, xaricdə və UNESCO səviyyəsində qeyd olunması Heydər Əliyevin hələ hakimiyyətinin birinci dövründə milli irsə necə qayğı ilə yanaşmasının göstəricisidir. Dahi şəxsiyyətin təşəbbüsü ilə həmin illərdə Üzeyir Hacıbəylinin, Səməd Vurğunun, Cəfər Cabbarlının, Bülbülün, Cəlil Məmmədquluzadənin, Hüseyn Cavidin ev-muzeyləri yaradılıb, 1972-ci ildə Bakıda Nəriman Nərimanova heykəli qoyulub, 1982-ci ildə Şuşada Molla Pənah Vaqifə məqbərə, Bakıda Cəfər Cabbarlıya abidə, Naxçıvanda Cəlil Məmmədquluzadəyə heykəl ucaldılıb. 1982-ci ildə Ulu Öndərin böyük iradəsi sayəsində uzaq Sibirdən Hüseyn Cavidin cənazəsi gətirilərək Naxçıvan torpağında dəfn olundu, 1996-cı ildə isə məzarı üzərində məqbərə ucaldıldı.
“Biz 1970-1980-ci illərin Azərbaycan gəncliyi bütünlükdə Heydər Əliyev zamanında yaşayıb, onun ideyaları, respublikada yaratdığı milli-mənəvi ab-hava ilə formalaşmışıq. Sovet dönəmində respublikaya rəhbərlik etmiş Heydər Əliyevi əbəs yerə Ümummilli Lider adlandırmırıq. Avtoritar sovet rejimində bu dahi şəxsiyyətin həyata keçirdiyi ardıcıl milliləşmə siyasətinin mahiyyətini o zaman biz gənclər dərk edə bilməsək də, onun bəhrələrini sonradan ictimai şüurumuzda, həyatımızda, fəaliyyətimizdə əməli olaraq görürdük. Biz özümüz də bilmədən milli mühitdə böyüyür, milli şüurumuz formalaşırdı. 1970-1980-ci illərdə Azərbaycanda milli-mənəvi mühitin vüsət alması bu gün artıq yaxşı məlumdur, bu barədə çox yazılır, tədqiqatlar aparılır. Bu baxımdan, həmçinin “Mənim Prezidentim. Ulu Öndər Heydər Əliyevin 100 yaşına” kitabım (Bakı, “Elm və təhsil”, 2023) nəşr olunub. Kitabda Heydər Əliyev və ədəbiyyat mövzusunda məqalələrlə yanaşı, Ulu Öndərin yolunu əzmlə davam etdirən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin tarixi xidmətlərini, ədəbiyyatda obrazını işıqlandırmağa çalışdığım yazılar da yer alır. Bu gün əminliklə demək olar ki, o illərdə Ümummilli Liderin milliləşmə siyasəti olmasaydı, bugünkü milli cəmiyyətin formalaşması da, müstəqilliyimizə gedən yol da çox-çox uzaq ola bilərdi”,- deyə Tehran Əlişanoğlu fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
