UNESCO lavaşı öz vətəninə qaytarır və ya ermənilərin özgə malına iddialarına son qoyulacaq
Berlin, 2 dekabr, AZƏRTAC
Dünya erməniləri növbəti dəfə və tamamilə haqlı olaraq alçaldılıb. UNESCO-nun dünya qeyri-maddi irsinin qorunub saxlanması üzrə 11-ci hökumətlərarası komitəsinin bu günlərdə Efiopiyanın paytaxtında keçirilmiş iclasında lavaş, katırma, jupka, yufka adları ilə məşhur olan yuxanın reprezentativ siyahıya daxil edilməsi barədə Azərbaycan, İran, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Türkiyənin birgə müraciəti bəyənilib (bax: http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/flatbread-making-and-sharing-culture-lavash-katyrma-jupka-yufka-01181).
Xatırladaq ki, iki il bundan əvvəl Ermənistan nümayəndə heyətinin bu ölkənin adəti üzrə başqa xalqların mədəni irsini mənimsəməyə cəhd göstərməsi UNESCO-da ciddi qalmaqala səbəb olmuşdu. Ermənilər Mərakeşdən başlamış Hindistana qədər onlarca başqa xalqların da bişirdiyi lavaşa sahib çıxmaq istəyirdi. Azərbaycan və Türkiyə tərəfindən haqlı etirazdan sonra UNESCO erməni nümayəndə heyətini dəhşətə gətirərək onların sifarişində qeyd olunmuş “ənənəvi erməni çörəyi” (traditional Armenian bread) ifadəsini “Ermənistanda ənənəvi olan çörək” (traditional bread in Armenia) ifadəsi ilə əvəz etdi və beləliklə vurğulandı ki, Ermənistanda da lavaş bişirilməsinə baxmayaraq onu “erməni lavaşı” hesab etmək olmaz. Yerevan nümayəndələri lavaşa “erməni” sifəti əlavə etməyə çox çalışsalar da, opponentlərin əks dəlilləri daha güclü oldu.
Elə həmin vaxt Azərbaycan və Türkiyə nümayəndə heyətləri qonşuların bu cür həyasızlığından hiddətlənərək iki ildən sonra bu dəfə birgə sifariş verəcəklərini və beləliklə ermənilərin bu məhsulla bağlı bütün iddialarına son qoyulacağını vəd etdilər.
Həmin vəd bu həftə həyata keçirildi. İndən belə dünya ermənilərinin lavaş barədə hər hansı iddiaları həmişəlik torpağa gömülüb. Beş ölkə “sivil” ermənilərə dünya xalqları ailəsində özünü necə aparmaq lazım olması barədə ibrət dərsi verdi.
Yeri gəlmişkən, ermənilər düzgün davranmağı öyrənməyiblər və belə dərslərin onlara haçansa xeyri olacağına artıq ümid yoxdur. Marqarita Simonyanın başçılıq etdiyi “Rossiya seqodnya” agentliyi tərəfindən təsis olunmuş “Sputnik” xəbər agentliyi bu acı həbi uda bilməyib və erməni nümayəndə heyətinin əvvəlcə yalan şəkildə təqdim etdiyi ifadənin UNESCO tərəfindən təshih olunmasını yaxşı bildiyi halda, iki il əvvəlki sənədi qəsdən təhrif edərək yeni bir material dərc edib. Cümə axşamı, dekabrın 2-də dərc edilmiş materialda “lavaş” və “çörək” sözləri bir neçə dəfə “erməni” sifəti ilə birgə işlədilir. Bilə-bilə! Həmin materialın lap əvvəlində həyasızcasına deyilir: “Lavaş ənənəvi erməni çörəyi (!) kimi artıq qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilib”.
Müəlliflər daha sonra yazırlar: “Lavaşın bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi siyahısına daxil edilməsi barədə Ermənistanın sifarişi hələ 2014-cü ilin noyabr ayında təmin edilib (!), o vaxt qeyri-maddi mədəni irsin qorunması üzrə hökumətlərarası komitə erməni lavaşının (!), bişirilməsi ənənələrini reprezentativ siyahıya daxil edib”. Bu, yalandır! Ermənilərin sifarişi agentliyin sitat gətirdiyi formada deyil, dəyişilmiş formada təmin edilib.
Daha sonra: “Erməni tərəfin bir il əvvəl təqdim etdiyi “Lavaş: ənənəvi erməni çörəyinin (!) hazırlanması, əhəmiyyəti və xarici görünüşü mədəniyyətin ifadəsi kimi” adlanan sifariş UNESCO-nun mədəni irsin qorunmasına dair konvensiyasında müəyyən edilmiş bütün prosedur mərhələlərindən keçərək ekspertlərin müsbət rəyini alıb”. Növbəti dəfə faktlar təhrif edilir.
Nəhayət, həmin materialın son abzası: “Beləliklə, əgər “ənənəvi erməni çörəyi (!) olan lavaş 2014-cü ildə UNESCO-nun qeyri-maddi irsi siyahısına daxil edilmişdisə, bu il bir sıra ölkələrdə yayılmış “hazırlanma mədəniyyəti” layiqincə qiymətləndirildi”.
Bir daha təkrar edirik: “Ənənəvi erməni çörəyi” adlandırılan lavaş UNESCO-nun qeyri-maddi irsi siyahısına daxil edilməyib. Həm özünü, həm də başqalarını aldatmaq yetər. Madam Simonyanın tabeliyində olanlar UNESCO tərəfindən qəbul edilmiş sənədlərdə belə bir ifadə tapmayacaqlar. Azərbaycan və Türkiyə nümayəndə heyətlərinin səyləri sayəsində.
Öz məğlubiyyətlərini etiraf etməyi bacarmaq lazımdır. Xüsusən ona görə ki, belə məğlubiyyətlər hələ çox olacaq.
Vüqar Seyidov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Berlin
Bölmənin digər xəbərləri
