Bu cür ümidlərin nəyə əsaslandığını söyləmək çətindir. Sosioloji sorğu məlumatlarına görə, bütünlükdə müxalifətin reytinqi 15 faizdən yuxarı deyildir. Amma bəzi müşahidəçilərə, xüsusən Qərb müşahidəçilərinə elə gəlirdi ki, möcüzə mümkündür. Lakin hər şey normal həyatda olduğu kimi – heç bir möcüzə-filan baş vermədən cərəyan etmişdir. Müxalif partiyaların mitinqlərinə getdikcə daha az adam gəlirdi. Odur ki, rejimin əleyhdarları yeni taktikaya keçməli oldular. Prinsipial olaraq, onlar icazə verilməyən yerlərdə icazə verilməyən vaxtda toplaşmağa başladılar. Bu, fləş-moba texnologiyası üzrə edilirdi: saat düz dörddə Torqovının (Moskvadakı Tver küçəsinin Bakı analoqu) müxtəlif hissələrində, ilk baxışdan, adi yoldankeçənlərdən bir də gördün dərhal bir neçə dəstə əmələ gəlir, camaata qarışmağa və oradan təsadüfən ötənləri öz sıralarına cəlb etməyə cəhd göstərirdi. Lakin son vaxtlar mitinqçi ortodokslar 300-400 nəfərdən çox olmadığından heç vaxt polislər qarşısında tab gətirə bilmirdilər.

Ancaq ötən həftənin axırlarında müxalifətçilərin əhval-ruhiyyəsi kəskin surətdə yüksəldi. Onların ümid bəslədikləri və harada baş verəcəyi bəlli olmayan möcüzə bir anlığa mümkün olan kimi göründü. Xəbər gəldi ki, Milli Məclisin sabiq sədri Rəsul Quliyev ABŞ-dan Azərbaycana qayıtmağa hazırlaşır. Quliyev 1990-cı illərin birinci yarısının yerli siyasət meydanının kifayət qədər koloritli siması idi. SSRİ-nin son illərində və müstəqilliyin ilk illərində Quliyev iri neftayırma zavodunun direktoru olmuşdur. Dedi-qoduçular deyirlər ki, demək olar, bütün Azərbaycan nefti və neft kimyası bir neçə il ərzində onun əlində idi. Qərb banklarında onun hesabları hələ Sovet İttifaqı dövründə açılmışdı. O vaxt Quliyev respublikada ən varlı adam sayılırdı. O, bir-birini əvəzləyən bütün hökumətləri ardıcıl surətdə maliyyələşdirirdi. Belə bir əhvalat da məlumdur ki, o, varlığa nə darlıq deyib tanınmış bir jurnalistlə 10 min dollara mərc gəlmişdi ki, guya sabah Günəş çıxmayacaqdır. Təəccüb doğuran onun hədiyyə üçün belə qəşəng forma seçməsi deyildir, təəccüb doğuran odur ki, bu, 1994-cü ildə, 10 min dolların çox böyük məbləğ olduğu dövrdə baş vermişdi. Vaxt ötdükcə, Quliyevin siyasi iddiaları özünü büruzə vermiş və o, Xalq Cəbhəsi hökumətində Baş nazirin müavini olmuşdur. Hakimiyyətin ata Əliyevə keçməsi neft maqnatını əvvəlcə qorxutmadı. Xalq Cəbhəsi həmin vaxtadək respublikanı, əslində, qara günə qoymuşdu. Hərbi məğlubiyyətlər və hərbi çevrilişlər respublikanı göz görəsi məhv edirdi. Odur ki, Heydər kimi qüdrətli adamın dövlətin sükanı arxasında görünməsini cəmiyyətin, demək olar, bütün təbəqələrinin nümayəndələri istəyirdilər. Quliyev əvvəlcə çox tezliklə parlamentin sədri oldu, lakin öz iddiaları onu pis vəziyyətdə qoydu. O, açıq-aşkar bəyan etməyə başladı ki, tezliklə növbəti prezident olacaqdır. Nəticədə, istefaya getməyə heç də hazırlaşmayan Heydər Əliyev 1996-cı ildə onu sakitcə xaricə göndərdi. Rəsulun geri qayıtmaq həvəsinə düşməməsi üçün isə vətəndə ona qarşı 110 milyon dolları oğurladığı barədə qarşı iş qaldırdılar. Üstəlik, hüquq mühafizə orqanları daim işarə vururdular ki, onun coşğun fəaliyyətində yalnız bir epizodu sübuta yetirə bilmişlər.

Quliyev Ştatlarda məskən saldı, burada siyasi qaçqın statusu aldı. O, müntəzəm surətdə ən müxtəlif bəyanatlar verir, Azərbaycan Demokrat Partiyasında (ADP) birləşən tərəfdarlarını maliyyələşdirirdi. Hətta deyirdi ki, İlham Əliyev hakimiyyətdə heç bir ay da qalmayacaqdır. Amma bütün bu müddət ərzində Bakıya qayıtmırdı. Hər halda, ötən bazar ertəsi o, Heydər Əliyev adına hava limanına enməyi qərara aldı. Bundan əvvəl bir neçə həftə şəhərdə şayiələr gəzirdi ki, guya Quliyev Amerika senatorlarının müşayiəti ilə gələcək, Qərb hökumətləri birləşiblər və əl-ələ verib Azərbaycan rəhbərliyinə təzyiq göstərəcəklər. Bütün bu həngamələrdən məqsəd Quliyevin həbs edilməsinə yol verməmək idi. Azərbaycanın hakimiyyət orqanları isə bəyan etdilər ki, sabiq parlament sədri dərhal həbsə alınacaq, sonra da, beynəlxalq hüququn bütün normalarına uyğun olaraq, Bayıl təcridxanasının kamerasından seçki kampaniyasını apara biləcəkdir. O ki qaldı konqresmenlərə, istəsələr, onu oraya yola sala və lap hər gün baş çəkə bilərlər.

Bu cür xəbərdarlıq Quliyevi zahirən qorxutmadı. O, çoxsaylı müsahibələr verməyə başlayaraq iddia edirdi ki, çoxminli tərəfdarları bütün maneələri yaracaq və onun ətrafında canlı sipər kimi dayanmaq üçün hava limanına gələcəklər. Özünün fikrincə, Azərbaycanda onun nüfuzu Xodorkovskinin Rusiyadakı nüfuzundan qat-qat yüksək olduğuna görə, onun müvəffəqiyyəti təmin edilmişdir. Milyonçunun həbsxanaya könüllü surətdə getmək barədə gözlənilməz qətiyyəti təəccüb doğurmaya bilməzdi. Lakin çoxları etiraf edirdi ki, bu cür “fədakarlığı” müxalifətə onun heydən düşən sıralarını saxlamaq üçün güc verə bilər. Quliyevin gözlənilən qayıdışı ilə əlaqədar müxalifət hətta istirahət günləri keçirdiyi ənənəvi “itaətsizlik bayramları”nı ləğv etdi və tərəfdarlarını bazar ertəsi hava limanına getməyə çağırdı.

Bazar günü Azərbaycan televiziyası ilə praym-taymda daxili işlər naziri çıxış etdi. O xəbərdarlıq etdi ki, hakimiyyət hava limanına heç bir yürüşə və ya onun ələ keçirilməsinə yol verməyəcəkdir. Bazar ertəsi artıq səhərdən polisin və daxili qoşunların gücləndirilmiş dəstələri hava limanına gedən bütün yolları kəsdilər. Çox güclü qüvvələr cəlb edilmişdi. Təyyarələr cədvəl üzrə enib-uçsa da terminala ancaq bilet təqdim edən sərnişinlər, jurnalistlər və diplomatlar buraxılırdı. Lakin məlum oldu ki, bütün narahatlıq əbəs imiş. Gözdən salınmış oliqarxı qarşılamağa, olsa-olsa, 50-dən çox adam getmişdi. “MK”-nın müxbiri yolu xüsusi olaraq “ölçüb-biçirdi” və sabiq parlament sədrinin partiyasının bəyan etdiyi kimi, onu qarşılamaq üçün orada minlərlə tərəfdarının polislərlə üz-üzə dayandığını əsla görmədi. Onlardan nə az, nə çox min adamın həbs edilməsi barədə deyilənlər isə tam sayıqlamadır.

Quliyev isə çarter reysi ilə İngiltərədən Simferopoladək gəldi, orada Bakıya uçmaq üçün sifariş edilmiş, başqa bir özəl təyyarəyə mindi. Lakin ya onu qarşılamağa çox az adam gəldiyindənmi, yaxud da uzun müddət həbsxanada qalmaq istəmədiyindənmi, o, Azərbaycanın hava məkanına daxil olmadı. Yerli mülki aviasiya rəhbərliyi gözlənilən təyyarənin harada qaldığını, niyə gəlib çıxmadığını soruşduqda, daşıyıcı firma cavab verdi ki, uçuşun sifarişçisi reysdən imtina etdi.

Quliyev Qara dəniz üzərində dövrə vuraraq, yenidən Simferopola endi və bu dəfə tutulması üçün beynəlxalq axtarış elan edilmiş şəxs kimi həbs olundu. Onun başına belə işlər artıq dəfələrlə gəlmişdir, lakin Amerika səfirliyi siyasi qaçqın statusunu təsdiqlədikdən sonra həmişə buraxmışlar. Görünür, bu dəfə də belə olacaqdır. Çox güman ki, onu geriyə, İngiltərəyə göndərəcəklər.

Quliyevin ADP üzrə müavini tez-tələsik bəyan etmişdir ki, Quliyevin gəldiyi təyyarəni Azərbaycana, sadəcə olaraq, buraxmadılar. Lakin bu, düz deyil – uçuşa icazə verilmişdi. Ola bilsin ki, həbslə bağlı bütün bu kombinasiya Quliyevin rüsvay olmaması üçün qabaqcadan uydurulmuşdu. Əbəs deyil ki, o, Simferopolda yerə ancaq ikinci dəfə enərkən saxlanılmışdı. Həmçinin aydındır ki, o, heç də əbəs yerə məhz qalib gələn “narıncılar” ölkəsindən uçmurdu. O, Rusiyaya çarter reysi sifariş etsəydi, necə lazımdırsa, həbs olunardı.

İstənilən halda, Quliyevin rüsvay olmaması üçün nə kimi gedişlər icad edilsə də, bazar ertəsindən sonra o, sadəcə olaraq, varlı siyasi meyitdir. O, qorxaraq, həyatında başlıca günü uduzdu, adicə bir fitnəkar kimi göründü. Şübhə yoxdur ki, bu rüsvayçılıq müxalifətin qalan liderlərini daha güclü şəkildə ruhdan salacaqdır.