Analitiklər gözlərini Omana dikib
Bakı, 6 fevral, AZƏRTAC
Qarşıdakı illərdə dünya bazarının neftə olan tələbatı artacaq. Bir sıra ölkələrin iqtisadi inkişafında yeni mərhələnin başlaması dünyada sutkada 1 milyon barel neftə tələbat yaradacaq.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə məlumat verən ABŞ-ın “Shell” şirkətinin rəhbəri Vael Savan nəzərə çatdırıb ki, yataqların durmadan istismarı hər il təklifin 5 faiz azalmasına səbəb olur. Bunu kompensasiya etmək üçün ildə bazara 6 milyon barel neft çıxarmaq lazımdır. Təklifin qısamüddətli artması hazırda dünyada baş verən geosiyasi proseslərlə əlaqədardır. Venesuela və İran ətrafında baş verən hadisələr qiymətlərin sabit qalmasını təmin edir.
“Shell” rəhbəri vurğulayıb ki, yeni yataqların kəşf edilməsi vacibdir və dünya bazarında neftin qiymətinin sabit qalması üçün zəruridir. Şirkət Livanda, Küvetdə, Venesuela və İraqda yeni yataqların kəşf edilməsi və hasilatın artırılması istiqamətində işlər aparır.
Türkiyənin “Turkish Petroleum Corporation” (TPAO) şirkəti ilə ABŞ-ın “Chevron” şirkəti arasında neft kəşfiyyatı və hasilatı sahəsində əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanıb. Türkiyənin enerji naziri Alparslan Bayrakdar bildirib ki, hər iki şirkət Türkiyə ilə yanaşı beynəlxalq layihələrin də birgə həyata keçirilməsi istiqamətində əməkdaşlıq edəcəklər. Nazir bildirib ki, Türkiyənin məqsədi Qara dənizdə hasilata başlamaq və TPAO-nu dünya miqyaslı şirkətə çevirməkdən ibarətdir. Bu memorandum ilk növbədə Türkiyənin ABŞ ilə əlaqələrinin və enerji sahəsini inkişaf etdirməyə çalışdığını göstərir. Yanvar ayında TPAO ABŞ-ın “ExxonMobil” şirkəti ilə də müqavilə imzalayıb. Müqaviləyə əsasən şirkətlər Qara və Aralıq dənizlərində, həmçinin İraq, Rusiya və Somalidə birgə layihələr həyata keçirəcəklər.
“Bloomberg” yazır ki, Türkiyə karbohidrogen resurslarına ehtiyac duyan dövlətlərdən biridir və Amerika ilə enerji sahəsində əməkdaşlıq onun bu problemini həll edə bilər.
Bütün bu proseslər dünya bazarında neftin qiymətinə təbii ki, təsir edəcək. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, bu təsir iqtisadi xarakter daşıyaraq bazarın tələb və təklif qanunları ilə tənzimlənəcək. Lakin bu gün bazara iqtisadi faktorlardan çox geosiyasi faktorlar təsir edir ki, bu da bir sıra dövlətlərin iqtisadi inkişafına maneələr törədir, bazarın qeyri-müəyyən istiqamətə fəaliyyəti sərmayədarları ehtiyatlı davranmağa, investisiya yatırmaqdan çəkinmək məcburiyyətində qoyur.
Artıq Omanda İran ilə ABŞ nümayəndələri arasında görüş keçirilir. ABŞ Prezidenti Yaxın Şərqə əlavə hərbi hissələr göndərərək bəyan edib ki, “Bu görüş İranın son şansıdır. Razılıq əldə olunmasa hərbi əməliyyatlar qaçılmazdır”. Bu gün isə ABŞ Dövlət Departamenti İran ərazisində olan vətəndaşlarını təcili olaraq İranı tərk etməyə çağırıb. İran da görüşdə yalnız nüvə proqramının müzakirəsinə razılıq verərək ABŞ-ın digər tələblərini rədd edir. Belə bir gərgin şəraitdə danışıqların başlaması təbii ki, bazara təsirini göstərəcək. Hazırda analitiklər gözlərini Omana dikib. Buradakı danışıqların nəticəsində qiymətlər formalaşacaq.