AZADLIQ TƏRƏNNÜMÇÜSÜ, YOXSA DTK AGENTİ? DİN RİDİN HƏLAK OLMASI VERSİYALARI
Rid məşhur müğənni və aktyor olmaqla yanaşı, siyasi əqidəsi uğrunda bütün ömrü boyu mübarizə aparmış, bir çox ölkələrdə həbsə alınmış, viza xahişinə rədd cavabı verilmişdir. O, ancaq doğum yerinə görə amerikalı idi. Bir müğənni və aktyor kimi onu vətənində qəbul etmirdilər. Ömrünün əksər hissəsini vətənin hüdudlarından kənarda keçirirdi. Latın Amerikası, İtaliya, ADR və SSRİ onu növbə ilə qəbul edirdi.
Rid Latın Amerikasında dörd il yaşadı, konsertlər verdi, filmlərdə çəkildi. Eyni zamanda, siyasətdə fəal iştirak edirdi. Hər şey ondan başlandı ki, Vyetnamda müharibə əleyhinə, habelə Panama və Salvadorda rejimlərə hərbi yardıma qarşı qızğınlıqla çıxış edərək, Valentina Tereşkova ilə birlikdə tok-şounun iştirakçısı oldu. Bunun nəticəsi olaraq, müğənni həbsxanaya salındı. Rəsmi versiyaya görə isə xuliqanlığa görə tutuldu.
1965-ci ildə Helsinkidə sülh tərəfdarlarının Ümumdünya Konqresi keçirilir və tədbirə Din Rid də qatılır. Bundan azacıq sonra SSRİ-yə gəlir. Sonralar o, buraya dəfələrlə gəlir, Baykal-Amur magistralının inşaatçıları üçün konsertlər verir.
Yeri gəlmişkən, elə həmin 1965-ci ildə Argentinada Ümumdünya Konqresində iştirakına və SSRİ-yə getdiyinə görə Ridi az qala öldürəcəkdilər: faşistləşmiş terrorçular iki ay müğənninin evini və özünü pulemyotdan sərasər atəşə tutmuşdular.
Dinin 1970-ci il sentyabrın 1-də ABŞ-ın Çilidəki səfirliyi qarşısında çıxışını onun ən cəsarətli addımlarından biri sayırlar. O, özü ilə vedrə və paltaryuyan toz gətirmiş, sonra da ABŞ bayrağını yumuşdur. Bunu onunla izah etmişdir ki, minlərlə vyetnamlının qanını bayraqdan yuyub silir. Onu həbs etmişdilər.
Latın Amerikasından sonra o, üç il İtaliyada yaşayır. V.İ.Leninin 100 illiyi şərəfinə Ümumdünya Sülh Şurasının plenumunda iştirak etmək üçün yenidən Sovet İttifaqına gəlir. 1978-ci ildə ABŞ-da torpaqları əllərindən alınan fermerlərin etiraz mitinqinə qoşulduğuna görə yenidən həbs edilir. Müğənni aclıq elan edir. Aclıq on bir gün sürür. Kremldən yüksək vəzifəli şəxslər həbsxananın direktoruna zəng vurub, Ridin vəziyyəti ilə maraqlanırlar. 12 gündən sonra onu buraxırlar. Elə həmin il o, Sovet Sülhü Müdafiə Komitəsinin “Sülh uğrunda mübariz” medalına və Lenin komsomolu mükafatına layiq görülür. Müğənni çox istəyirdi ki, SSRİ-də yaşasın – burada onun sevimli qadını eston Eva Kivi vardı. Lakin sovet hökuməti onları evlənməyə qoymadı, bu qərarı onunla əsaslandırdı ki, amerikalı müğənninin SSRİ ərazisində arvadı olmamalıdır.
1981-ci ildən Rid arvadı, alman aktrisası Renata Blümlə ADR-də yaşayır, filmlərdə çəkilir, öz filmlərinə rejissorluq edir, oxuyur. Buna baxmayaraq, siyasi mübarizədən uzaqlaşmır.
1983-cü ildə Pinoçet hökuməti Ridi ikinci dəfə Çilidən qovur və ölkəyə gəlməyi həmşəlik qadağan edir. Buna səbəb Santyaqo tələbələri və Rankaqua şaxtaçıları üçün verdiyi iki konsert olmuşdu.
1986-cı il iyunun 13-də o, gözlərini əbədi olaraq yumur. Müğənninin ölümünün səbəbi indiyədək müəmmalı qalır: qohumlarının ifadələri köklü surətdə fərqlənir, istintaqın məlumatı ziddiyyətlidir, rəsmi məlumata görə isə, o, özünü öldürmüşdür. Onun ölüm xəbərindən dərhal sonra “sağ” qəzetlər yazırdı ki, Din Ridin ölümü guya “ADR-in kommunist rejiminin xüsusi xidmət orqanlarının terror fəaliyyəti” ilə bağlıdır. Vaxtilə Din Ridin ABŞ-da meneceri işləmiş Diksi Lloyd nə intihara, nə də bədbəxt hadisəyə inanır. Onun dostu olmuş bu qadın əmindir ki, Ridi öldürmüşlər, çünki o, Şərqdə 14 il qaldıqdan sonra vətənə qayıtmaq istədiyini açıqca bildirirdi.
Rəsmi məlumata görə, arvadı ilə küsdükdən sonra Rid damarını kəsərək, evdən getmişdir. Maşını ağaca çırpılmış, müğənni isə yıxılaraq suya düşmüşdür. Üzgüçülük üzrə çempionun suda boğulmasına inanmaq çətindir. Odur ki, dərhal “düzəliş” edilmişdir: zərbə nəticəsində huşunu itirmişdir.
Müğənninin Amerikadan gələn anasına onun cəsədini göstərmək istəmirdilər, guya balıqlar Dinin üz-gözünü yemişlər. Ana üç gün yalvarıb-yaxardı ki, oğlunun meyitini ona göstərsinlər, nəhayət, razı oldular. Ana cəsədi görcək dəhşətdən donub qaldı. Sonralar anası demişdi: “O, köpüb şişməmişdi və suda boğulmuş adama oxşamırdı”.
1990-cı ildə xəbər yayıldı ki, Din sosializmdən məyus olduğuna görə həyatla vidalaşıb, bunun üçün çoxlu yuxu dərmanı içibdir. Eva Kivi əmindir ki, onun sevimlisini əvvəlcə zəhərləyib, sonra da gölə atıblar.
Din Ridin SSRİ-də daimi tərcüməçisi Oleq Smirnovun dediyinə görə, müğənninin birinci nikahından olan qızı atasının ölümü haqqında məlumatın saxtalaşdırılması ilə əlaqədar “Kaliforniya ştatı ADR hökumətinə qarşı” məhkəmə prosesinə başlamışdı. Lakin ADR dünya xəritəsindən silindikdən sonra proses dayandırıldı.
(Material “Novosti” agentliyinin və digər agentliklərin informasiyaları əsasında hazırlanıbdır).
Bölmənin digər xəbərləri
