Hörmətli müşavirə iştirakçıları!

Son 2-3 il ərzində regionlarda, o cümlədən Bakı şəhərində və ətraf qəsəbələrdə Sizin bilavasitə göstərişləriniz əsasında aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri, əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması istiqamətində həyata keçirilən çoxsaylı tədbirlər sosial problemlərin həllinə yönəlmişdir. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin dediyi kimi, elektrik enerjisi sahəsi Azərbaycanın sosial problemlərinin həll olunmasında mühüm rol oynayır.

Bakı şəhəri ətraf qəsəbələri ilə birlikdə gündən-günə böyüyür, genişlənir. Yeni-yeni sənaye və ticarət obyektləri, sosial-mədəniyyət obyektləri yaranır. Bu inkişaf öz növbəsində, yeni enerji obyektlərinin yaradılmasını, onların yenidən qurulmasını tələb edir.

2005-ci ildə ölkə üzrə istehlak olunmuş elektrik enerjisinin 50 faizə qədəri Abşeron enerji qovşağının payına düşür. Yəni keçən il Bakı şəhərinə məhdudiyyətsiz olaraq 8 milyard kilovat-saata yaxın elektrik enerjisi verilmişdir. Bu isə 2002-ci ildəki göstəricidən 17 faiz çoxdur.

Hazırda “Şimal” istilik elektrik stansiyasında 400 meqavat gücündə bir ədəd buxar-qaz qurğusu işləyir. Yaponiyanın Yenidənqurma və İnkişaf Bankının krediti hesabına bu il orada 400 MVt gücündə ikinci buxar-qaz qurğusunun tikintisinə başlanacaqdır. Məsləhətçi şirkətlərin seçilməsi üzrə mьsabiqə proseduraları başa çatmışdır. İlin sonuna qədər isə podratçı şirkətlərin seзilməsi ьzrə mьsabiqə proseduraları başa çatdırılacaqdır. Bu layihə çərçivəsində 220 kilovoltluq 4 elektrikцtьrmə xəttinin зəkilməsi və gьcь 400 MVA olan 1 ədəd 220 kilovoltluq yardımçı stansiyanın inşası nəzərdə tutulmuşdur. Bu işlər 2008-ci ildə başa çatdırılacaqdır. Nəticədə Abşeron yarımadasının, o cümlədən Bakı şəhərinin elektrik enerjisi ilə təchizatının dairəvi sxemi yaradılacaqdır. Bugünkü sxemdən fərqli olaraq, Bakı şəhərinin, ətraf qəsəbələrin ən azı 4 ədəd 220 kilovoltluq yardımçı stansiyadan elektrik enerjisi ilə təchizatı təmin olunacaqdır. Bu tədbirlər Abşeron enerji qovşağına verilən elektrik enerjisinin keyfiyyətini yaxşılaşdırmaqla yanaşı, respublika energetika sisteminin daha dayanıqlı iş rejiminin təmin olunmasına əsaslı təsir gцstərəcəkdir. Eyni zamanda, Sumqayıt elektrik stansiyasının tikintisi üzrə işlər cədvələ uyğun olaraq aparılır.

2006-cı ildə Bakı şəhərində Bakı İstilik Elektrik Mərkəzinin ərazisində ümumi gücü 105 MVt olan 12 ədəd modul tipli qurğusu olan elektrik stansiyası quraşdırılıb istifadəyə veriləcəkdir. Bu stansiya işə salındıqdan sonra Abşeron enerji qovşağını qidalandıran 220 kilovoltluq Hövsan və 110 kilovoltluq Nizami hava xətlərinin yükü azalacaq və tələbatçıların təchizatının keyfiyyəti yüksələcəkdir.

2005-ci ildə Bakı şəhərinin və ətraf rayonlarının elektrik enerjisi təchizatını yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə 500 kilovoltluq “Abşeron”, 330 kilovoltluq “Yaşma”, 220 kilovoltluq “Xırdalan”, 110 kilovoltluq “Maştağa” və “Puta” yardımçı stansiyalarında və yüksək gərginlikli sistemtəşkiledici elektrikötürmə xətlərində müasir avadanlıqlar bazasında bir sıra yenidənqurma işləri aparılmışdır.

220 kilovoltluq “Xırdalan”, “Müşfiq” və “Nizami”, 110 kilovoltluq “Binəqədi”, “Suraxanı”, ”Puta”, “Maştağa”, “8-ci Kilometr”, “Ramanı” və “Zığ” yardımçı stansiyalarında Almaniyanın KfW bankının 8,4 milyon avro krediti hesabına yenidənqurma işləri həyata keçiriləcəkdir.

220 kilovoltluq “Müşfiq” yardımçı stansiyasında 200 MVA gücündə 2 ədəd avtotransformatorun 250 MVA gücündə avtotransformatorlarla əvəzlənməsi və bir sıra köməkçi avadanlığın yeniləri ilə əvəz edilməsi işləri Yaponiya dövlətinin 7 milyon ABŞ dolları məbləğində qrantı hesabına görüləcəkdir. Bu işlər nəticəsində Səbail, Yasamal, Nəsimi və Qaradağ rayonlarının elektrik enerjisi təchizatı yaxşılaşacaqdır.

Beynəlxalq Yenidənqurma və İnkişaf Bankının 3,5 milyon dollar krediti hesabına 110 kilovoltluq “Qala” yardımçı stansiyasında 40 MVA gücündə 2 ədəd transformator 63 MVA gücündə transformatorlarla, bir sıra köməkçi avadanlıq yeniləri ilə əvəz ediləcəkdir.

220 kilovoltluq “Səngəçal” yardımçı stansiyasında 1,7 milyon dollar vəsait hesabına 63 MVA gücündə olan avtotransformator 125 MVA güclü transformatorla əvəz ediləcək, köməkçi avadanlıq yeniləşdiriləcəkdir.

Proqrama uyğun olaraq, 330 kilovoltluq 4-cü Əli Bayramlı hava xəttinin “Abşeron” yardımçı stansiyasına giriş-çıxışı və 330 kilovoltluq açıq paylaşdırıcı quruluşu genişləndiriləcək, 220 kilovoltluq “Xırdalan” yardımçı stansiyasında 180 MVA gücündə avtotransformator 250 MVA gücündə avtotransformatorla əvəz ediləcəkdir. Bu işlər Binəqədi, Nəsimi, Nərimanov, Qaradağ və Abşeron rayonlarının elektrik enerjisi təchizatının yaxşılaşdırılmasına imkan verəcəkdir.

110 kilovoltluq “Binəqədi” yardımçı stansiyasında 40 MVA gücündə 2 ədəd transformator 63 MVA gücündə transformatorlarla əvəzlənəcəkdir. “Zabrat” yardımçı stansiyasında da transformatorlar əvəz ediləcəkdir. 110 kilovoltluq “Yeni Binə” yardımçı stansiyası yaxın vaxtlarada tikilib istifadəyə veriləcəkdir. 110 kilovoltluq 1-ci Zığ hava xətti yenidən qurulacaqdır.110 kilovoltluq “205 saylı” yardımçı stansiyada yenidənqurma işləri aparılacaqdır.

Möhtərəm cənab Prezident!

Bakı şəhərinin elektrik enerjisi təchizatını idarəetməyə götürmüş “BARMEK” şirkəti tərəfindən enerji haqlarının ödənilməsi üzrə müqavilə öhdəliklərinə əməl edilmədiyi kimi, deyərdim ki, şəbəkə təsərrüfatının inkişafına da lazımi səviyyədə diqqət yetirilmir. Belə ki, 6, 10, 35 kilovoltluq yardımçı stansiyalardakı transformatorlarda mövcud olan gərginlik tənzimləyiciləri işləmədiyinə və onların qoşulmasına dair işlər aparılmadığına görə, gərginliklər üzrə tənzimləmə işləri yalnız “Azərenerji”nin elektrik stansiyalarında böyük xərclər hesabına həyata keçirilir.

Fevral ayında aparılmış araşdırmalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, “BARMEK”-in istismarında olan bir sıra 110 və 35 kilovoltluq yardımçı stansiyalarda sistem əhəmiyyətli tezlikdən yükaçma, gərginliyin aşağı düşməsindən yükaçma və sair əks-qəza avtomatika qurğuları işdən çıxarılmışdır.

Bundan başqa, “BARMEK” şirkəti “Azərenerji”nin dispetçer idarəsi tərəfindən verilən qərarların yerinə yetirilməsi istiqamətində heç bir təsirli tədbir görmür. Bu isə sistemin dayanıqlılığını aşağı salır və qəzaların kaskadla inkişafına və sistem qəzalarının baş verməsinə əlverişli şərait yaradır. “BARMEK” şirkəti tərəfindən idarəetmə dövründə Bakı şəhərinin elektrik enerjisi ilə təchizatının yaxşılaşdırılması üçün Bakıda və Abşeronda bir dənə də olsun 110 kilovoltluq yardımçı stansiya inşa edilməmişdir.

“BARMEK” şirkəti tərəfindən alınmış elektrik enerjisinin haqqının ödənilməsi üzrə müqavilə öhdəliklərinə əməl edilmir. Belə ki, yanvar ayında 62 milyard manatlıq müqavilə öhdəliyinə qarşı cəmi 10 milyard manat ödənmişdir. Fevral ayına görə isə öhdəlik 92 milyard manatdır, amma bu günə kimi bir manat da vəsait almamışıq.

Mцhtərəm cənab Prezident!

Sizin tapşırığınızla respublikanın 5 bölgəsində ümumi gücü 450 meqavat olan elektrik stansiyalarının tikintisi bu ilin sonuna qədər başa çatdırılacaqdır. Sizin bilavasitə iştirakınızla istismara buraxılmış, gücü 87 meqavat olan Astara elektrik stansiyası respublikanın cənub bölgəsinin elektrik enerjisi təchizatının yaxşılaşdırılmasına böyük töhfə olmuşdur. Bu stansiyanın işə qoşulması nəinki bölgənin elektrik enerjisi təminatının kəmiyyət və keyfiyyətcə yaxşılaşmasında, ümumilikdə sistemin dayanıqlılığının artırılmasında da əhəmiyyətli rol oynayır.

Məruzə etmək istəyirəm ki, Mingəзevirdəki Azərbaycan DRES-də 5-ci enerji blokunda Rusiyanın “Silovie maşinı” və Almaniyanın “Siemens” şirkətləri ilə birgə aparılan yenidənqurma işləri artıq başa çatdırılmışdır. Yenidənqurmadan əvvəl 170 meqavat gьclə işləyən bu blok indi sistemə 330 meqavat yük verir. Burada həm də yanacaq sərfinin 401 qramdan 320 qrama salınması nəticəsində ildə 130 min tona yaxın təbii mazuta qənaət ediləcəkdir.

Təəssüflə qeyd etmək istəyirəm ki, digər blokların yenidən qurulmasını maliyyələşdirmək üçün Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı ilə dörd ilədək aparılan danışıqlar heç bir nəticə verməmişdir. Hazırda digər Avropa bankları ilə danışıqlar aparılır.

Cənab Prezident, çıxışımın sonunda bir neçə problemi qeyd etmək istərdim. Hazırda və gələcəkdə tikiləcək yüksəkgərginlikli xətlər üçün ayrılmış torpaq sahələri fiziki şəxslər tərəfindən zəbt edilir və yaxud qeyri-qanuni olaraq satılır. Eyni zamanda, “Şimal” DRES ərazisində ikinci buxar- qaz qurğusunun tikintisini aparmaq üçün böyük çətinliklər yaranmışdır. Yəni oraya gələn xətlərin keçdiyi ərazi bütövlükdə, demək olar, zəbt edilmiş, yaxud satılmışdır.

Cənab Prezident, son 10-15 gün ərzində bizə Bakıətrafı qəsəbələrdən çoxlu sayda şikayətlər olubdur. Sizin qarşınızda məruzə etmək istərdim ki, “Azərenerji” tərəfindən qəsəbələrə bir saat da olsun məhdudiyyət verilməyibdir, yəni məhdudiyyət aparılmır. Ancaq bizə şikayətlər gəlir ki, qəsəbələrə işıq verilməsində saatlarla fasilə olur.

Mцhtərəm cənab Prezident!

Energetika sahəsinə göstərdiyiniz hərtərəfli diqqət və qayğıya görə dərin minnnətdarlığımızı bildirərək, Sizi əmin edirəm ki, Bakı şəhərinin və respublikanın bütün rayonlarının elektrik enerjisi təchizatının yaxşılaşdırılması istiqamətində həyata keçirilməsi zəruri olan tədbirlərin müvəffəqiyyətlə başa çatdırılması üçün bütün imkanlardan istifadə edəcək, var qüvvəmizlə çalışacağıq.

Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.

İLHAM ƏLİYEV: “BARMEK” əgər öz öhdəliklərini yerinə yetirmirsə, siz onlara qarşı ölçü götürün. Biz nə vaxta qədər buna dözməliyik?! Şikayətlər həddindən artıq çoxdur. Mən hər dəfə sənə deyirəm ki, fasilələr olmasın, çünki biz indi yeni stansiyalar tikdiririk, yeni enerji potensialımız yaranır. Amma bilirəm ki, yerlərdə belə deyildir. Xüsusilə şəhərətrafı qəsəbələrdə. Ona görə ciddi ölçü götürün. Şirkət əgər özünü burada belə aparırsa, biz buna qarşı çox ciddi tədbirlər görməliyik. Qanun çərçivəsində. Deyirsən ki, heç bir vəsait ödənmir. Belə şey olmaz. Ona görə, ciddi məşğul olun, Nazirlər Kabineti də məşğul olsun. Buna dözə bilmərik. Bu, bizim, necə deyərlər, əsas mənbəyimizdir. Hər şey buna bağlıdır. Bunu sübut etməyə ehtiyac yoxdur, elektrik enerjisi hər şeyi - iqtisadi inkişafı da, enerji təhlükəsizliyini də, insanların rahat yaşamasını da müəyyən edir. Bu, həm iqtisadi, həm siyasi, həm də sosial amildir.

İndi bütün bu görülən işlərlə yanaşı, biz görürük ki, burada faktiki olaraq dəyişiklik yoxdur. Yeni elektrik stansiyaları tikilir, “Şimal” elektrik stansiyasi işə salındı. İndi modul elektrik stansiyaları tikilməyə başladı və bu yaxınlarda Astarada biz onun açılışında iştirak etmişdik. İndi belə stansiyalar ölkəmizin müxtəlif yerlərində tikiləcək, bu da öz növbəsində, regionların elektrik enerjisi ilə davamlı təmin olunmasına xidmət göstərəcəkdir. Eyni zamanda, qənaətə də gətirib çıxaracaqdır. Ona görə biz bu vəziyyətlə barışa bilmərik.

Mən soruşuram ki, vəziyyət necədir, deyirlər, saatlarla fasilələr olur. Nə üçün? Olmamalıdır! Mən vəzifə qoymuşam ki, hər bir yerdə, hər bir kənddə, hər bir evdə insan düyməni basıb işığı almalıdır. Bu, necə deyərlər, təbii bir tələbatdır. İndi biz bütün enerji gücümüzü səfərbər edirik, artırırıq. Təkcə bu il modul stansiyalar bizə 450 meqavat əlavə elektrik enerjisi verəcəkdir. Sən bir müddət bundan əvvəl mənə məruzə etmisən ki, Mingəçevirdə yeni blok işə salındı.

ETİBAR PİRVERDİYEV: Bəli.

İLHAM ƏLİYEV: Oradan nə qədər enerji alınacaqdır?

ETİBAR PİRVERDİYEV: 330 meqavat.

İLHAM ƏLİYEV: Biz 330 meqavat əlavə enerji aldıq.

ETİBAR PİRVERDİYEV: 170-in əvəzinə 330 meqavat.

İLHAM ƏLİYEV: Elədir, yəni təxminən 150 meqavat artım oldu.

“BARMEK”ə ciddi xəbərdarlıq edin, buna son qoymalıyıq. Qoy hesabat versinlər ki, nə iş görüblər, öz üzərlərinə düşən öhdəlikləri necə yerinə yetiriblər, hansı investisiyaları qoyublar. Məndə olan məlumata görə, götürüb köhnə transformatorları rəngləyib, guya təzə kimi investisiya proqramına salırlar. Ona görə, ciddi araşdırmaq lazımdır və buna son qoymaq lazımdır. Mən sizə göstəriş verirəm, bütün aidiyyəti orqanlar da məşğul olsunlar. Ya öz öhdəliklərini yerinə yetirsinlər, ya da ki, ölçülər götürək. Biz bu vəziyyətlə barışa bilmərik.

Siz qeyd etdiniz ki, torpaq sahələrini zəbt edirlər. Məndə də belə məlumat var. Birincisi, bu qanunsuz hərəkətlərdir. İkincisi, o torpaqları zəbt edənlər anlamalıdırlar ki, yüksəkgərginlikli xətlər altında yaşamaq olmaz. Bu sağlamlığa böyük ziyandır, böyük zərbədir. Yüksəkgərginlikli xətlərin altında yaşayan insan xəstələnir. Sonra çox pis xəstəliklər əmələ gəlir. Ona görə, biz gərək yol tapaq ki, qanunsuz zəbt edilmiş torpaqlar gərək boşaldılsın, qaytarıslın.

Məndə olan məlumata görə, əfsuslar olsun, indi Bakıda, müxtəlif rayonlarda belə bir meyil var ki, torpaqları zəbt edirlər, insanların ümumi istifadə yerlərini zəbt edirlər, onları hasarlayırlar. Dövlət məmurları, iş adamları, yaxud da yerli rəhbərlər, Bakıdan gələn məmurlar ümumi istifadə yerlərini hasarlayırlar, ondan sonra insanlar oradan istifadə edə bilmirlər. Yəni bu, çox ciddi məsələdir. Bu, təkcə sizə aid deyildir. Ümumiyyətlə, mən tapşırıq verirəm ki, bu məsələləri araşdırın. Biz buna yol verə bilmərik.

Mənə dünən məlumat verdilər, hansısa qəzetdə çıxmışdı ki, Buzovnada məscidin yanında böyük bir yeri hasarlayıblar. Dənizin qırağında, orada əyləncə mərkəzi tikdirmək istəyirlər. Mən dünən Hacıbala Abutalıbova zəng etdim, dedim ki, xəbərin var? Dedi ki, yox. Dedim ki, gedin, araşdırın, bu, nə məsələdir. Sonra axşam mənə zəng edərək dedi ki, bəli, hasarlayıblar, orada qanunsuz işlər aparılır. Mən ciddi tapşırıq verdim ki, araşdırın, o torpağı kim satıb, kim verib və kim orada qanunsuz işlərlə məşğuldur. İndi hər şeyin, necə deyərlər, həddi var. Məscidin yanında əyləncə mərkəzi tikdirmək - bu, böyük bir mənəviyyatsızlıq, vicdansızlıdır. Yəqin ki, gecələr orada diskotekalar təşkil olunacaqdır. Bu, birincisi. İkincisi, ümumiyyətlə, biz bu zonaya baxmalıyıq. Mən sizə dünən bir daha dedim ki, bütün sahilboyu zonaya baxmaq lazımdır, təftiş etmək lazımdır. Məndə olan məlumata görə, orada torpaqlar qanunsuz zəbt edilir. Bu işlərdə icra hakimiyyətlərinin başçıları, bələdiyyələr iştirak edirlər, qanunsuz işlərlə məşğul olurlar. Görürlər ki, onlara qarşı tədbir görülmür, daha da azğınlaşırlar. Ona görə sizə də, hüquq mühafizə orqanlarına da tapşırıram ki, ciddi araşdırılsın və buna birdəfəlik son qoyulmalıdır.