Bakı, 3 iyul, AZƏRTAC

Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı (Aİ) arasında enerji əməkdaşlığı artıq uzunmüddətli və strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin Bakıya səfəri və ölkəmizi Aİ-nin etibarlı enerji tərəfdaşı kimi qiymətləndirməsi Azərbaycanın həyata keçirdiyi ardıcıl və uzaqgörən enerji siyasətinin beynəlxalq səviyyədə növbəti etirafıdır.

Bu sözləri AZƏRTAC-a “Ticarət Şəbəkələrinin İnkişafı” İctimai Birliyinin sədri, iqtisadçı ekspert Araz İmanov deyib.

O bildirib ki, Prezident İlham Əliyev bəyanatında qeyd etdiyi kimi, Aİ Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır və ölkəmizin xarici ticarətinin 40 faizdən çoxu Aİ-yə üzv dövlətlərin payına düşür. Azərbaycan, eyni zamanda, Aİ-nin Cənubi Qafqazdakı əsas ticarət tərəfdaşıdır və regionun Aİ ilə ticarətinin təxminən 70 faizi ölkəmizin payına düşür. Bu göstəricilər enerji sahəsində qurulmuş etimadın artıq daha geniş iqtisadi və ticarət münasibətlərinin inkişafına xidmət etdiyini göstərir.

Ekspertin fikrincə, Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolu son illərdə daha da artıb. Enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından sonra Azərbaycanın Aİ ölkələrinə təbii qaz ixracı təxminən 65 faiz artıb. Hazırda ölkəmizin təbii qaz ixracının yarısı Aİ yönəlir və Aİ-nin 10 üzv dövləti Azərbaycan qazı ilə təmin olunur. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, 3500 kilometrlik Cənub Qaz Dəhlizi Azərbaycan qazının Avropaya nəqlində əsas enerji arteriyasıdır. Xanım Ursula Fon der Lyayenin “Azərbaycan Avropa İttifaqı üçün etibarlı enerji tərəfdaşı olduğunu sübuta yetirmişdir” fikri bu əməkdaşlığın həm iqtisadi, həm də siyasi əhəmiyyətini aydın ifadə edir. Azərbaycan enerji təchizatının şaxələndirilməsinə və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfə verməklə yanaşı, özünü öhdəliklərinə sadiq, etibarlı və proqnozlaşdırılan tərəfdaş kimi təsdiqləyib.

“Tərəfdaşlığın növbəti mərhələsi bərpaolunan enerji, elektrik enerjisinin qarşılıqlı nəqli və regional enerji şəbəkələrinin inkişafı ilə bağlıdır. Azərbaycanın növbəti beş-altı il ərzində 8 giqavat Günəş və külək enerjisi gücü yaratmaq üçün müqavilələr imzalaması, Xəzər dənizinin külək potensialından istifadə edilməsi və Azərbaycanı Avropa ilə birləşdirəcək “Yaşıl Enerji Dəhlizi”nin formalaşdırılması ölkəmizin gələcəkdə də Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayacağını göstərir. Enerji əməkdaşlığının pərakəndə ticarət sektoru üçün də mühüm dolayı və uzunmüddətli təsirləri var. Müasir ticarət şəbəkələrinin fəaliyyəti sabit enerji təchizatından birbaşa asılıdır. Mağazalardakı soyutma və havalandırma sistemləri, anbarlar, logistika mərkəzləri, kassalar, rəqəmsal ödəniş infrastrukturu və elektron ticarət platformaları fasiləsiz enerji təminatı tələb edir. Enerji sisteminin dayanıqlığının artması biznesin əməliyyat risklərini azaldır, yeni investisiyalar üçün daha etibarlı mühit yaradır və ticarət infrastrukturunun genişlənməsinə dəstək verir”, - deyə ekspert qeyd edib.

O bildirib ki, bərpaolunan enerjinin inkişafı uzunmüddətli perspektivdə ticarət şəbəkələrinin daha səmərəli və ekoloji məsuliyyətli fəaliyyət modellərinə keçidini də sürətləndirə bilər. Günəş enerjisi sistemlərinin mağazalarda və logistika mərkəzlərində tətbiqi, enerjiyə qənaət edən soyutma texnologiyaları, elektrik nəqliyyat vasitələrindən istifadə və yaşıl logistika kimi istiqamətlər həm əməliyyat səmərəliliyinə, həm də sektorun dayanıqlı inkişafına töhfə verə bilər. Enerji tərəfdaşlığı, eyni zamanda, nəqliyyat, logistika və regional bağlantı layihələrindən ayrı qiymətləndirilə bilməz. Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşir və Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında mühüm körpü rolunu oynayır. Avropa Komissiyası tərəfindən nəqliyyat, enerji və rəqəmsal bağlantılara 200 milyon avroyadək qrant ayrılması, bunun dövlət və özəl investisiyalarla birlikdə iki milyard avroyadək vəsait cəlb etmək potensialının olması yeni iqtisadi imkanlar yaradır. Bu layihələr sırasında Naxçıvandan keçən dəmir yolu bağlantısının və Bakı Limanının inkişafının nəzərdə tutulması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

A.İmanov deyib ki, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması da bu baxımdan Azərbaycan, region ölkələri və Avropa üçün yeni iqtisadi perspektivlər aça bilər. Dəhliz Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa əlaqəni təmin etməklə yanaşı, Türkiyə, Avropa, Cənubi Qafqaz, Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya arasında daha qısa və səmərəli nəqliyyat marşrutunun formalaşmasına xidmət edəcək. Bu isə malların çatdırılma müddətinin azalmasına, logistika imkanlarının genişlənməsinə, təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsinə və ticarət dövriyyəsinin artmasına şərait yarada bilər.

“Pərakəndə ticarət baxımından yeni nəqliyyat bağlantıları daha geniş təchizat coğrafiyası, məhsul çeşidinin artması və idxal-ixrac əməliyyatlarının daha çevik təşkili deməkdir. Logistika marşrutlarının çoxalması ticarət şəbəkələrinin xarici bazarlara çıxışını, yerli məhsulların ixracını və regional istehsalçılarla birbaşa əməkdaşlığını asanlaşdıra bilər. Sülh və sabitlik mühitində açılan nəqliyyat dəhlizləri yalnız tranzit gəlirləri deyil, həm də anbar, logistika, emal, pərakəndə ticarət və xidmət sahələrində yeni investisiyalar və məşğulluq imkanları yaradır. Aİ ilə yeni hərtərəfli saziş üzrə müzakirələrin bərpası da Azərbaycan biznesi üçün əlavə perspektivlər formalaşdıra bilər. Daha geniş ticarət münasibətləri, investisiya axınları, texnologiya və idarəetmə təcrübəsinin mübadiləsi qeyri-neft sektorunun, o cümlədən pərakəndə ticarətin inkişafına töhfə verəcək. Avropa standartları, yaşıl texnologiyalar, rəqəmsal həllər və müasir logistika modelləri ilə əməkdaşlıq yerli şirkətlərin rəqabət qabiliyyətini daha da artıra bilər. “Ticarət Şəbəkələrinin İnkişafı” İctimai Birliyi olaraq hesab edirik ki, Azərbaycanın etibarlı enerji tərəfdaşı kimi mövqeyinin güclənməsi yalnız enerji sektoru ilə məhdudlaşmır. Bu mövqe ölkəmizə siyasi etimadı, iqtisadi sabitliyi, investisiya cəlbediciliyini və beynəlxalq ticarət imkanlarını genişləndirir. Enerji, nəqliyyat, rəqəmsal bağlantı və ticarət sahələrinin vahid əməkdaşlıq çərçivəsində inkişafı Azərbaycanın regional iqtisadi mərkəz kimi rolunu gücləndirəcək və pərakəndə ticarət də daxil olmaqla qeyri-neft sektorunun qarşısında yeni imkanlar açacaq”, - deyə ekspert vurğulayıb.