Bakı, 17 sentyabr, AZƏRTAC

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzur regionlarına səfərləri Ermənistanın ictimai-siyasi sferasında fərqli izlər buraxıb. Bu ölkədə aparılan kampaniya ardıcıl və sistemli isterik yanaşmanın təzahürü kimi təkcə sülh gündəliyi ilə paradoksallığı əks etdirmir. Daha da kompleks səviyyədə Ermənistan hakimiyyətinin və cəmiyyətinin sülhə aid anlayışını dırnaqarasında göstərən hərəkətlərin toplusu kimi xarakterizə edilə bilər.

Məlumat konteksti

Sentyabrın 11-12-də Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağa və Şərqi Zəngəzura səfəri olub.

Diplomatları Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev müşayiət edib.

Diplomatik heyət yerli tarixi-mədəni abidələri ziyarət ediblər. Diplomatlar, bu çərçivədə, həmçinin Gəncəsər və Xudavəng monastırlarına gediblər.

Ermənistandakı reaksiyalar və suallar

Ermənistan siyasətçilərinin, ictimai fəalların və erməni mediasının diplomatik korpusa qarşı hücumları bu ölkənin sülhyaratma prosesinə qeyri-səmimi yanaşdığını göstərir. Belə ki, erməni ictimai düşüncəsinə hakim kəsilmiş revanşist ideologiyanın hələ də siyasət səhnəsindən düşməməsi iki vacib sual yaradır.

Birinci sual: Azərbaycana qarşı aparılan ictimai kampaniya Ermənistanın dövlət mövqeyini əks etdirirmi?

Ümumilikdə həyata keçirilən kampaniyada əsasən iki diplomat - ABŞ-nin Azərbaycandakı müvəqqəti işlər vəkili Emi Karlon və Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Maqdalena Qrono - hədəfə alınıb.

Azərbaycan əleyhinə “silahlanmış” erməni lobbi təşkilatları və onların informasiya alətləri müzakirələrdə qızışdırıcı mövqeləri gündəmdə saxlayırlar.

Ermənistan hakimiyyəti ilə erməni lobbisi arasındakı münasibətlər Azərbaycan Respublikasının regionda yaratdığı yeni geosiyasi reallıqlar və onların nəticələri fonunda mürəkkəb xarakter daşımaqdadır. Azərbaycanın münaqişə əsaslı status-kovunu dəyişərək regionda sülh, təhlükəsizlik üçün irəli sürdüyü konsepsiya erməni lobbisinin informasiya təzyiqlərini Ermənistan hakimiyyətinə yönləndirib. Bununla da dövlət-lobbi əlaqələrində çatlar genişlənib. Lakin dərin mənada nə lobbi, nə də Ermənistan hakimiyyəti erməni ideologiyasından uzaqlaşmayıb və hələ də oxşar məzmunu bölüşürlər. Bu o deməkdir ki, Ermənistan hakimiyyətinin sülhlə bağlı bəyanatları daha çox gözdən pərdə asmaq kimi xarakterizə edilə bilər. Bu anda erməni lobbisi ilə dekorativ olaraq ziddiyyətli görünmək bəlkə də ən çox Ermənistan iqtidarının siyasətinin bir parçasıdır.

Ermənistanın icraedici hakimiyyəti səviyyəsinə gəlincə, o, diplomatların səfərlərinə susqun münasibət göstərilib. Nə Baş nazirlik aparatı, nə də Xarici İşlər Nazirliyi məsələ barədə etiraz edib. Lakin analitik baxışda Ermənistanın prosesdəki arxa plan rolunu istisna etmək olmaz. Hakimiyyətin qanunvericilik qanadı olan parlamentin timsalında bu versiya güclənir. Belə ki, Ermənistan parlamentinin ən yüksək rütbəli rəsmisi diplomatların səfərinə etiraz notu üzərindən reaksiya verib.

Ermənistan parlamentinin spikeri Ruben Rubinyan Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Maqdalena Qrononu hədəfə alıb. Rubinyan Baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi “Mülki Müqavilə” partiyasının İdarə Heyətinin üzvüdür. Ermənistan hakimiyyətinin kampaniyadakı kölgəsi bu məsələdə məsuliyyət qiymətləndirilməsindən keçir.

Parlamentin İnsan hüquqları komitəsinin müxalifətçi sədri Lilit Qalstyan hökuməti “qətiyyətsizlikdə” günahlandırıb və Ermənistan XİN-in bu səfərə qarşı mütləq “sərt etiraz bəyanatı” verməli olduğunu tələb edib. Bəlkə, Ermənistan hakimiyyəti buna da bir bəhanə taparaq, prosesdən məsuliyyətinin olmadığını deyə bilərdi. Ancaq Ruben Rubinyan mövqeyində məsələdən boyun qaçırmaq imitasiyadan başqa bir şey olmazdı.

Üstəlik, Ermənistanın Azərbaycandan gizləmək istədiyi rəsmi məsuliyyətini başqa bir bəyanatın məzmununda da tapmaq olar.

Ermənistan və Azərbaycan vətəndaş cəmiyyətlərini bir araya gətirən və normallaşma prosesinə dəstək verən “Sülh Körpüsü” platformasının erməni təmsilçiləri son hadisələrin regiondakı vəziyyətə “mənfi” təsirindən duyduqları narahatlığı dilə gətiriblər. Onlar eyhamla regionda “erməni irsi” axtarışına çıxıblar. “Sülh Körpüsü” dövlətlər səviyyəsində dəstəklənir və erməni platformasının aparılan kampaniyanın xoruna qoşulması təsadüfi sayıla bilməz.

Ermənistan hakimiyyəti erməni cəmiyyətinin maraqlarını təmsil etdiyi üçün onun təsəvvüründə ictimaiyyətdən gələn sifarişlər nəzərə alınır. Bu baxımdan bir az da irəli gedərək Ermənistanın Azərbaycanın liderliyi ilə formalaşan regional reallıqlara hələ də köhnə pəncərədən baxdığını düşünmək olar.

Belə olduğu təqdirdə rəsmi İrəvanın “sülh” ritorikasının arxasında gizlənən ideoloji və siyasi xəttin şəbəkə halında yönləndirilməsi variantı yaranır.

İkinci sual: Ermənistan cəmiyyəti sülhə hazırdırmı?

Erməni təbliğat dairələrinin sonuncu informasiya əməliyyatları və onun təhlili ilə bu suala “xeyr” cavabı vermək mümkündür.

Ermənistan cəmiyyətinin Azərbaycana qarşı nümayiş etdirdiyi mövqe, mahiyyət etibarilə, uzunillik geosiyasi stereotiplərdən qaynaqlanan subyektiv “müdafiə refleksi” üzərində qurulub. Erməni siyasi və ictimai dairələri regionda Azərbaycanın dominantlığı ilə yaranmış yeni geostrateji situasiyanı və təhlükəsizlik arxitekturasını qəbul etməkdə çətinlik çəkirlər.

Ən diqqətçəkən məqam isə budur ki, mövcud status-kvoya etiraz edən kampaniya, əvəzində regionda əsaslı, etibarlı və davamlı sülhün bərqərar olunmasına xidmət edəcək, konstruktivliyə əsaslanan alternativ sülh tezisi irəli sürə bilmir.

Cəmiyyətdəki sülhə qarşı isterikaya əsaslanan instinktiv reaksiyalar gizli təbliğat mexanizmlərində hakimiyyətin üzərində fokus nöqtəsi yaradır. Ermənistan iqtidarı bu yolla həm xarici təzyiqlər qarşısında özünə diplomatik sığınacaq yaratmağı, həm də Azərbaycana qarşı ideoloji cəbhəni kütlənin əli ilə açıq saxlamağı hədəfləmiş kimi görünür.

Göründüyü kimi, bir neçə ehtimalda Ermənistan hakimiyyətinin məsuliyyət bölgüsü son təbliğat kampaniyasının çərçivəsində sezilir. Bu ehtimalda bəzi propaqanda hərəkətlərinin pərdəarxası sifarişçisinin Ermənistan hakimiyyəti olduğu qənaəti yaranır.

Azərbaycan nə edəcək?

Rəsmi Bakı müharibəni ədalətin təmini üçün edib. Dondurulmuş münaqişənin həllinə kömək etməyən diplomatik təmaslar, Ermənistanın hər fürsətdə cəbhə xəttində təxribatlar törətməsi, dalana dirənən danışıqlar nəticəsində müharibə son müdafiə zərurəti idi. Müharibə, üzərindən 3 il keçəndən sonra isə antiterror əməliyyatı regional münasibətləri inkişaf etdirən tendensiya oldu. Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik çağırışlarından irəli gələrək münaqişəni silahlı vasitələrlə sonlandırsa da, onun davamını sülh gündəliyi ilə tamamlayır.

Bu proqramda regionun çiçəklənməsi, rifahı və təhlükəsiz mühitdə yaşayış, cəmiyyətlərarası inteqrasiya prosesləri əsas yer tutur. Ona görə də, işğaldan azad edilmiş ərazilərə indiyə qədər olan və bundan sonra olacaq səfərlərin təşkili Azərbaycanın ərazi bütövlüyü formatında verilən suveren qərara əsaslanır. Heç bir təbliğat buna kölgə sala bilməz. Üstəlik, Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda Qafqaz Albaniyasının, Azərbaycan xalqının milli-mədəni irsləri mövcuddur ki, bunun təbliğinin Ermənistana aidiyyəti yoxdur.

_{Müəllif - Aqşin Kərimov}