Azərbaycan: Türk dünyası ilə Qafqazın qovuşduğu məkan - ŞƏRH
Bakı, 17 sentyabr, AZƏRTAC
Müasir dünyanın siyasi xəritəsində elə dövlətlər var ki, onların geosiyasi əhəmiyyətini yalnız ərazi ölçüsü və ya iqtisadi göstəricilərlə izah etmək mümkün deyil. Azərbaycan məhz belə ölkələrdəndir. Onun özünəməxsusluğu yerləşdiyi coğrafiyanın kəsişmə nöqtəsində, tarixi-mədəni kimliyində və müxtəlif regional məkanları birləşdirmək imkanında özünü göstərir. Azərbaycan həm Türk dünyasının ayrılmaz parçasıdır, həm də Qafqaz ölkəsidir. Bu, sadəcə coğrafi və ya etnik mənsubiyyət məsələsi deyil. Bu iki xüsusiyyət Azərbaycanın xarici siyasətinin, regional rolunun və beynəlxalq əlaqələrinin mühüm əsaslarından biridir.
Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 15-də Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və digər ölkələrin dini nümayəndələrindən ibarət heyəti qəbul edərkən söylədiyi fikirlər bu məsələyə xüsusi siyasi məna verdi. Dövlətimizin başçısı vurğuladı: “Azərbaycan həm Türk dünyasının bir parçasıdır, həm də Qafqaz ölkəsidir”. Bu fikir, əslində, Azərbaycanın geosiyasi mövqeyinin qısa və dəqiq formuludur.
Bu sözləri AZƏRTAC -a açıqlamasında Prezident yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Sənədlərlə iş və Arxiv şöbəsinin müdiri Kəramət Qənbərov söyləyib.
O bildirib ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda yerləşən türk dövlətidir. Eyni zamanda, Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv olan yeganə Qafqaz ölkəsidir. Bu xüsusiyyət Azərbaycanın mövqeyini daha geniş kontekstdə dəyərləndirməyə imkan verir. Bir tərəfdən Azərbaycan Türkiyə və Mərkəzi Asiyanın türk dövlətləri ilə ortaq tarixi, dil və mədəni bağlara malikdir. Digər tərəfdən isə o, Qafqazın siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik proseslərinin bilavasitə iştirakçısıdır. Başqa sözlə, Azərbaycan üçün Türk dünyası uzaq bir geosiyasi istiqamət deyil. Azərbaycan həmin dünyanın Qafqazdakı təbii hissəsidir. Qafqaz isə Azərbaycan üçün yalnız xəritədə yerləşdiyi məkan deyil, onun tarixi inkişafının, dövlətçilik ənənələrinin və regional münasibətlərinin ayrılmaz mühitidir.
Azərbaycanın xüsusi rolu təkcə onun harada yerləşməsi ilə bağlı deyil. Əsas məsələ bu coğrafi mövqeyin siyasi və iqtisadi imkanlara çevrilməsidir. Bu gün Azərbaycan Xəzər hövzəsini Qafqazla, Qafqazı Türkiyə ilə, Türk dünyasının geniş coğrafiyasını isə Avropa ilə birləşdirən əsas marşrutlardan birinin üzərində yerləşir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində formalaşan nəqliyyat və logistika əlaqələri ölkənin əhəmiyyətini artırır. Mərkəzi Asiya dövlətləri üçün Azərbaycan Qafqaz və Türkiyə istiqamətində çıxış imkanlarından biridir. Azərbaycan üçün isə Mərkəzi Asiya ilə əlaqələr Türk dünyasının daha geniş iqtisadi və siyasi məkanına açılan strateji istiqamətdir. Beləliklə, Türk dünyası ilə Qafqaz arasında əlaqə yalnız ortaq tarix və mədəniyyət üzərində qurulmur. Bu gün həmin əlaqə dəmir yolları, limanlar, enerji marşrutları, ticarət və siyasi əməkdaşlıq vasitəsilə yeni məzmun qazanır. Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafiya ona bir növ birləşdirici həlqə funksiyası verir.
Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi
"Prezident İlham Əliyevin həmin çıxışında xüsusi diqqət yetirdiyi məsələlərdən biri də Türk dünyasında və Qafqazda sülhün qorunması idi. Dövlətimizin başçısı qeyd etdi ki, dünyada və Azərbaycanın ətrafında gedən proseslər fonunda Türk dünyasını və Qafqaz bölgəsini sülh şəraitində saxlamaq üçün böyük səylər göstərmək lazımdır. Çünki sülh bu gün yalnız iki dövlət arasında silahlı qarşıdurmanın olmaması demək deyil. Sülh həm də nəqliyyat yollarının açıq olması, iqtisadi əlaqələrin inkişafı, xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsi və regionların əməkdaşlıq imkanlarından istifadə etməsi deməkdir. Azərbaycanın Türk dünyası ilə Qafqaz arasında yerləşməsi bu məsələdə ona xüsusi məsuliyyət də verir. Qafqazda sabitlik Türk dünyasının qərb istiqamətində əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir. Türk dövlətləri arasında nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin inkişafı isə öz növbəsində Qafqazın ümumi iqtisadi perspektivlərinə təsir göstərir. Deməli, bu iki istiqamət bir-birindən ayrı deyil. Onların təhlükəsizliyi və inkişafı getdikcə daha çox qarşılıqlı xarakter alır. Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafiya sadəcə xəritədə müəyyən edilmiş ərazi deyil, bu coğrafiya müxtəlif xalqların, dövlətlərin və sivilizasiya məkanlarının qarşılaşdığı, əməkdaşlıq etdiyi və gələcək üçün yeni imkanlar yaratdığı bir məkandır. Bu gün Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri də həmin üstünlüyü qorumaq və inkişaf etdirməkdir. Türk dünyası ilə əlaqələri gücləndirmək, Qafqazda sülh və sabitliyə töhfə vermək, İslam dünyası ilə mənəvi və humanitar bağları genişləndirmək Azərbaycanın regional mövqeyini daha da möhkəmləndirə bilər. Azərbaycanın gücü məhz bu çoxşaxəli mənsubiyyətdədir: Türk dünyasına mənsub olmaqla Qafqazın ayrılmaz hissəsi olmaq, Qafqazda yerləşməklə daha geniş Türk dünyasına açılmaq və bütün bu istiqamətləri əməkdaşlıq, sülh və qarşılıqlı əlaqə üçün birləşdirici imkanlara çevirmək", - deyə K. Qənbərov əlavə edib.
Bölmənin digər xəbərləri
