Ekspert: Azərbaycanın dünyəvi təhsil ənənələri milli maarifçilik tariximizin ayrılmaz hissəsidir
Bakı, 14 oktyabr, AZƏRTAC
Azərbaycanın dünyəvi dövlətçilik modeli, tolerantlıq ənənələri və təhsil sistemi ölkənin tarixi inkişafının, milli maarifçilik irsinin və mütərəqqi ziyalı düşüncəsinin nəticəsidir. Bu gün məktəblərdə vahid geyim forması və hicabla bağlı müzakirələrə də Azərbaycanın dünyəvi dövlət prinsipləri, qanunvericiliyin tələbləri və uşaqların təhsil hüququ çərçivəsində yanaşılmalıdır. Belə məsələlərin siyasi qarşıdurma predmetinə çevrilməsi, dini amildən istifadə etməklə cəmiyyətdə gərginlik yaradılması yolverilməzdir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında “Yaşıl Dünya” Ekoloji Maarifləndirmə İctimai Birliyinin sədri Elman Cəfərli bildirib.
O qeyd edib ki, Azərbaycanın dünyəvi və tolerant cəmiyyət modelini qəbul etmək istəməyən bəzi dairələrin ölkəmizlə bağlı yanaşmaları tarixi reallıqlara uyğun deyil. Azərbaycanın inkişaf yolunu digər müsəlman ölkələrinin siyasi və ictimai modelləri ilə eyniləşdirmək, ölkəmizin dünyəvi təhsil ənənələrindən imtina etməli olduğunu düşünmək yanlış yanaşmadır. Azərbaycanın iki əsrə yaxın dövrü əhatə edən dünyəvi təhsil və maarifçilik təcrübəsi, Avropa mədəniyyəti ilə qarşılıqlı əlaqələri, elm və incəsənət sahəsində qazandığı nailiyyətlər bu modelin tarixi əsaslarını təşkil edir. Azərbaycanda qadınların təhsili, elmin inkişafı və dünyəvi maarifçilik ideyaları kənardan zorla qəbul etdirilməyib. Bu istiqamətdə mühüm addımlar ölkənin mütərəqqi ziyalıları, maarifçiləri və xeyriyyəçilərinin təşəbbüsləri ilə atılıb. Qızların təhsil alması, qadınların ictimai həyatda fəal iştirakı və elmi biliklərə yiyələnməsi cəmiyyətin inkişafı üçün vacib hesab edilib. Bu baxımdan, Azərbaycanın maarifçilik tarixi milli düşüncənin və ictimai tərəqqi istəyinin mühüm göstəricisidir. XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda təhsilin inkişafı, qızlar üçün məktəblərin açılması, teatr və musiqi mədəniyyətinin formalaşması ölkənin Şərqdə bir sıra yeniliklərin önündə getməsinə imkan verib. Hacı Zeynalabdin Tağıyev kimi xeyriyyəçilər qadınların maariflənməsini cəmiyyətin gələcəyi ilə əlaqələndirir, qızların təhsil almasına dəstək göstərirdilər. Bu ənənələr göstərir ki, qadınların təhsili və dünyəvi maarifçilik Azərbaycan cəmiyyətinin öz daxilində formalaşmış mütərəqqi ideyaların nəticəsidir.
İctimai birlik sədri vurğulayıb ki, Azərbaycan öz inkişaf yolunu tarixi təcrübəsinə, milli maraqlarına və cəmiyyətin seçimlərinə əsaslanaraq müəyyən edib. Hər bir dövlətin öz siyasi və ictimai modelini seçmək hüququ var. Lakin başqa ölkələrin daxili işlərinə qarışmaq, onlara kənardan siyasi və ideoloji yanaşmalar diktə etmək qəbuledilməzdir. Azərbaycanın dünyəvi dövlətçilik prinsiplərinə hörmətlə yanaşılması və ölkənin müstəqil inkişaf yolunun qəbul edilməsi regional münasibətlər baxımından da əhəmiyyətlidir.
Məktəblərdə hicabla bağlı müzakirələrə toxunan E.Cəfərli bildirib ki, məsələnin həllində emosiyalardan deyil, hüquqi normalardan və qüvvədə olan qanunvericiliyin tələblərindən çıxış edilməlidir: “Azərbaycan dünyəvi dövlətdir və təhsil sisteminin əsas məqsədi şagirdlərə keyfiyyətli bilik vermək, onların dünyagörüşünü formalaşdırmaq, müstəqil düşünən və cəmiyyətə faydalı vətəndaşlar yetişdirməkdir. Vahid məktəbli geyimi isə şagirdlər arasında sosial fərqlərin qabardılmaması, bərabərliyin qorunması və təhsil müəssisələrində nizam-intizamın təmin edilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Dini etiqad azadlığına hörmətlə yanaşmaqla parelel, təhsil müəssisələrində müəyyən edilmiş qaydaların tətbiqi də təmin olunmalıdır. Bu zaman əsas məqsəd uşaqların təhsil hüququnun qorunması, sağlam və təhlükəsiz təhsil mühitinin yaradılması olmalıdır. Heç bir uşaq dini və ya digər şəxsi seçimlərə görə təhsildən kənarda qalmamalı, eyni zamanda, dini inanclardan siyasi məqsədlər üçün istifadə edilməsinə və məktəblərin ideoloji mübarizə meydanına çevrilməsinə yol verilməməlidir. Belə həssas məsələlərdə hüquqi tələblərin cəmiyyətə aydın izah edilməsi, valideynlər və məktəb rəhbərləri arasında maarifləndirmə işinin gücləndirilməsi vacibdir. Aidiyyəti dövlət qurumlarının vahid və əsaslandırılmış mövqe ortaya qoyması, ictimaiyyətlə açıq dialoqun aparılması yanlış məlumatların yayılmasının və əsassız iddiaların qarşısının alınmasına kömək edə bilər. Azərbaycanın dünyəvi təhsil sisteminin qorunması dini etiqad azadlığına qarşı çıxmaq kimi təqdim edilməməlidir. Əsas məsələ qanunun aliliyini təmin etmək, milli maarifçilik ənənələrinə sadiq qalmaq, uşaqların hüquqlarını qorumaq və təhsil mühitində bərabərliyi təmin etməkdir. Məktəblər elmin, biliyin və sağlam dünyagörüşünün formalaşdığı məkan olmalı, dini və siyasi məqsədlər naminə qarşıdurma platformasına çevrilməməlidir”.
Bölmənin digər xəbərləri
