Bakı, 16 sentyabr, AZƏRTAC

Bakıda keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısı və böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfrans Azərbaycanın tarixi-mənəvi irsi ilə Türk dünyası və İslam aləmi qarşısında daşıdığı məsuliyyətin bir nöqtədə qovuşmasını nümayiş etdirən mühüm hadisələrdir. Prezident İlham Əliyevin dini liderlərdən və beynəlxalq konfrans iştirakçılarından ibarət nümayəndə heyəti ilə görüşündə səsləndirdiyi fikirlərin əsas xəttini tarixi-mədəni yaddaşın qorunması, müsəlman və Türk dünyasının həmrəyliyi, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra yaranmış yeni regional reallıqların sülh və əməkdaşlıq müstəvisində möhkəmləndirilməsi təşkil edir.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı, filologiya elmləri doktoru Elnarə Akimova söyləyib. O qeyd edib ki, Seyid Yəhya Bakuvi kimi şəxsiyyətlərin irsi Azərbaycan tarixinin yalnız keçmişə aid səhifəsi deyil. Nizami Gəncəvidən Xaqani Şirvaniyə, Nəsimidən Yəhya Bakuviyə, Şah İsmayıl Xətai və Məhəmməd Füzuliyə qədər uzanan böyük mənəvi xətt xalqın intellektual və mədəni potensialının əsrlər boyu formalaşmasını göstərir. Bu baxımdan Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq toplantının Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın öz mənəvi irsinə sahib çıxmasının və onu beynəlxalq elmi-dini dialoqun bir hissəsinə çevirməsinin ifadəsidir.

E.Akimova bildirib ki, dini liderlərin eyni məkanda toplaşması da ortaq tarix, mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı hörmətin müxtəlif coğrafiyaları birləşdirən mühüm amillər olduğunu göstərir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi bu prosesdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkə Türk dünyasının, Qafqazın və İslam coğrafiyasının kəsişməsində yerləşir. Bu gün Bakıda müxtəlif ölkələrdən gəlmiş dini rəhbərlərin bir araya gəlməsi həmin tarixi əlaqələrin müasir dövrdə yeni məzmunla davam etdiyini göstərir.

Onun sözlərinə görə, Bakıda səslənən fikirlərin mühüm hissəsi Azərbaycanın yaxın tarixinin ən ağrılı səhifələrinə – Qarabağ münaqişəsinə və işğalın nəticələrinə həsr olunmuşdu. Otuz il davam edən işğal yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin düşməsi, şəhər və kəndlərin dağıdılması, tarixi-mədəni irsin zədələnməsi, dini abidələrin məhv edilməsi və Xocalı faciəsi ilə bağlı ağır xatirələrlə yadda qalıb. Bu məsələlərin dini liderlərin qarşısında vurğulanması Qarabağdakı dağıntıların yalnız milli deyil, həm də mədəni və dini irs məsələsi olduğunu ön plana çıxarır. Qarabağa səfər edəcək nümayəndə heyətinin Ağdam, Xankəndi, Xocalı və Şuşada görəcəyi mənzərə bu yaddaşın canlı ifadəsi olacaq. Bir tərəfdə dağıntıların izləri, digər tərəfdə isə yenidən qurulan şəhərlər, bərpa olunan məscidlər və geri qayıdan insanlar dayanır. Bu mənzərə Qarabağın keçmişi ilə bu günü arasında böyük kontrast yaradır.

Deputat bildirib ki, Qarabağ məsələsinin digər mühüm tərəfi yaddaş siyasətidir. Müharibənin başa çatması yaddaşın silinməsi demək deyil. Əsas məsələ keçmişin ağrısını gələcəyin düşmənçiliyinə çevirmədən yadda saxlamaqdır. Xocalı qurbanlarının, dağıdılmış məscidlərin və viran qoyulmuş şəhərlərin xatırlanması belə faciələrin təkrarlanmaması üçün tarixi dərs kimi təqdim edilir. Bu məqam Azərbaycanın sülh gündəliyi ilə də bağlıdır. Müharibədən sonra sülhə doğru addımlamaq siyasi iradə və qarşılıqlı öhdəliklər tələb edən mürəkkəb prosesdir. Azərbaycan tərəfinin mövqeyinə görə, münaqişənin hərbi mərhələsinin başa çatması yeni münasibətlər sisteminin qurulmasına imkan yaradıb. Burada əsas məsələ sülhün yalnız sənədlərdə deyil, regionun siyasi və ictimai həyatında dayanıqlı reallığa çevrilməsidir.

“Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”nın Azərbaycan Prezidentinə və Ermənistanın baş nazirinə təqdim edilməsi də çıxışda sülh gündəliyinin beynəlxalq səviyyədə dəstəklənməsi kontekstində qiymətləndirilir. Mükafatın mesajı qarşıdurmadan dialoqa, düşmənçilikdən əməkdaşlığa keçidin təşviq edilməsidir. Sülh prosesinin davamlılığı isə siyasi liderlərlə yanaşı, cəmiyyətlərin, dini icmaların və beynəlxalq təşkilatların da məsuliyyətini gündəmə gətirir.

“Çıxışın digər mühüm xətti Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləmi arasındakı əlaqələrdir. Azərbaycan burada müxtəlif regional platformaları bir araya gətirən ölkə kimi çıxış edir. Türk dövlətlərinin dini liderlərinin toplantısı ilə Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş konfransın eyni vaxtda keçirilməsi də simvolik məna daşıyır: tarix və müasirlik, mədəniyyət və din, milli kimlik və beynəlxalq əməkdaşlıq eyni platformada görüşür.

Dini liderlərin üzərinə düşən məsuliyyət xüsusilə böyükdür. Onların cəmiyyətlərə ünvanladığı mesajlar milyonlarla insanın dünyagörüşünə təsir edə bilər. Sülh, mərhəmət, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlığa əsaslanan mesajlar dini institutların sabitliyin möhkəmləndirilməsində rolunu artırır. İslamofobiya, dini ayrı-seçkilik və müsəlmanların terrorla eyniləşdirilməsi kimi meyillərə qarşı mübarizə də bu gündəmin mühüm hissəsidir”, - deyə o əlavə edib.

Müsahibimiz bildirib ki, çıxışın ümumi siyasi-fəlsəfi xəttində Azərbaycan öz təhlükəsizliyini və gələcəyini dövlətçilik, milli birlik, hərbi potensial, iqtisadi inkişaf, mənəvi dəyərlər və diplomatik fəallığın vəhdəti ilə əlaqələndirir. “Bir yumruq kimi birləşmək” ifadəsi də yalnız hərbi müharibə kontekstində deyil, dövlətin və cəmiyyətin böhranlar qarşısında həmrəyliyi anlamında təqdim olunur. Qarşıda isə müharibədənsonrakı sülh dövrünü qorumaq, quruculuğu sürətləndirmək və əldə edilmiş nəticələri uzunmüddətli sabitliyə çevirmək vəzifəsi dayanır. Bu mənada Qarabağın bərpası Azərbaycanın qarşısında duran mühüm sınaqlardan biridir. Dağıdılmış şəhərləri yenidən qurmaq mümkün olsa da, cəmiyyətlərin yaddaşında qalan yaraların sağalması daha uzun zaman tələb edir. Sülh yalnız sərhəddə atəşin dayanması deyil, insanların gələcəyə inamının bərpa olunmasıdır.

“Bakıda keçirilən dini liderlər toplantısının və Yəhya Bakuvi konfransının mahiyyəti də məhz bu geniş mənzərədə üzə çıxır. Tarixi yaddaş milli kimliyin, mənəvi dəyərlər birliyin, birlik isə davamlı sülh və təhlükəsizliyin mühüm əsaslarından biridir. Azərbaycanın qarşısında yeni mərhələ açılıb. Qarabağda həyat yenidən qurulur, keçmiş məcburi köçkünlər doğma torpaqlarına qayıdır, məscidlər bərpa olunur, şəhərlər yenidən salınır. Eyni zamanda, ölkə Türk dünyası və İslam aləmi daxilində əməkdaşlıq platformalarını genişləndirməyə çalışır. Əsas çağırış keçmişin dərslərini gələcəyin quruculuğuna çevirməkdir.

Bu gün Türk dünyası, Qafqaz və İslam aləminin qarşısında müxtəlif çağırışlar dayansa da, onları birləşdirən əsas ehtiyac sülhə, sabitliyə, qarşılıqlı hörmətə və əməkdaşlığa əsaslanan gələcək qurmaqdır. Azərbaycanın öz tarixi təcrübəsindən çıxardığı əsas nəticə də budur: güc yalnız müharibədə qalib gəlmək deyil, dağıntının yerində həyat yaratmaq, ağrını yaddaşa çevirmək, yaddaşı isə gələcəyə maneə deyil, məsuliyyətə çevirməkdir. Qarabağda yenidən yanan işıqlar, bərpa olunan məscidlər, qurulan şəhərlər və doğma torpaqlarına qayıdan insanlar bu yeni mərhələnin ifadəsidir”, - deyə E.Akimova fikrini yekunlaşdırıb.