Politoloq: Azərbaycan Qərbin enerji və logistika təhlükəsizliyində mərkəzi mövqeyə malikdir
Bakı, 17 mart, AZƏRTAC
Prezident İlham Əliyev və Avropa İttifaqı (Aİ) Şurasının Prezidenti Antonio Koşta arasında Bakıda baş tutan görüş, sadəcə, bir diplomatik görüş deyil. Bu, Avrasiya üçün formalaşmaqda olan strateji arxitekturanın bir siqnalı kimi qiymətləndirilə bilər. Prezidentlərin birgə bəyanatı rəqəmsallaşmadan tutmuş minatəmizləməyədək geniş mövzuları əhatə etsə də, sənədin əsl çəkisi Aİ-Azərbaycan münasibətlərinin keyfiyyətcə transformasiyasındadır: münasibətlər sırf enerjiyə əsaslanan ticarət tərəfdaşlığından çoxşaxəli strateji ittifaqa keçid edir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Fuad Kərimli deyib.
O bildirib ki, Avropa İttifaqı üçün Azərbaycanın əhəmiyyəti köklü şəkildə dəyişib. Bir vaxtlar əsasən "Şərq Tərəfdaşlığı" prizmasından baxılan Azərbaycan, indi bütövlükdə Aİ-yə dəstək verə biləcək bir ölkə kimi qəbul edilir. Münasibətləri “qarşılıqlı hörmət və bərabərlik” prinsipləri üzərində quran Brüssel etiraf edir ki, çoxqütblü dünyada Azərbaycan artıq, sadəcə, bir qonşu deyil, Qərbin enerji və logistika təhlükəsizliyində mərkəzi mövqeyə malikdir.
“Bu görüşün zamanlaması İran ətrafındakı qeyri-sabitlik fonunda xüsusilə əhəmiyyətlidir. Yaxın Şərq görünməmiş bir qeyri-sabitliklə üzləşdiyi bir vaxtda Azərbaycan Avropa üçün mühüm bir "Təhlükəsizlik Lövbəri" kimi ortaya çıxıb. Bölgədəki son eskalasiyalar Hörmüz boğazı kimi ənənəvi dəniz yollarının nə qədər riskə meyilli olduğunu nümayiş etdirdi. Buna cavab olaraq, Aİ-nin Orta Dəhlizə verdiyi dəstək və xüsusilə Naxçıvan Muxtar Respublikasında dəmir yolu infrastrukturunu müasirləşdirmək öhdəliyi geosiyasi praqmatizmin göstəricisidir. Bu marşrutları Qlobal Keçid (Global Gateway) təşəbbüsünə inteqrasiya etməklə Aİ Mərkəzi Asiyaya və ondan kənara uzanan, Rusiya və İrandan asılı olmayan həyati əhəmiyyətli dəhlizi təminat altına alır. Bundan əlavə, bu tərəfdaşlığın enerji ölçüsü "ikiistiqamətli" strategiyaya çevrilib. Azərbaycan Rusiyadan tədarükün tam dayandırılmasından sonra yaranan boşluğu dolduraraq Avropanın təcili qaz ehtiyaclarının əvəzolunmaz qarantı olaraq qalsa da, eyni zamanda, Avropa Yaşıl Kursunun sütunlarından birinə çevrilir. Qara dəniz sualtı elektrik kabeli layihəsinə yönələn diqqət Azərbaycanın, sadəcə, bir yanacaq ixracatçısından daha böyük bir rola keçdiyini göstərir. 2030-cu ilə qədər Xəzərin külək və Günəş potensialı Avropa enerji şəbəkəsi üçün yaşıl enerji təmin edəcək və bu, enerji keçidindən uzun müddət sonra belə Bakının Brüssel üçün aktuallığını qoruyub saxlayacaq”, - deyə politoloq vurğulayıb.
F.Kərimli qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyev və Antonio Koşta arasında Ukrayna və İrandakı daxili vəziyyət kimi həssas mövzular üzrə dialoq Azərbaycanın mövqeyini daha da yüksəldir.
“Avropa indi Bakıya təkcə resurslar üçün deyil, həm də onun unikal diplomatik mövqeyi üçün güvənir. Azərbaycanın COP29 və qarşıdan gələn Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) kimi qlobal platformalara ev sahibliyi edərkən balanslaşdırılmış xarici siyasət yürütmək bacarığı, Aİ-nin getdikcə daha çox ehtiyac duyduğu mürəkkəb bir "orta güclü dövlət" diplomatiyasını nümayiş etdirir. Nəticə etibarilə, 11 mart görüşü Aİ-Azərbaycan münasibətlərinin təkmilləşdiyini təsdiqləyir. Bu, Avropanın enerji təhlükəsizliyinin, Cənubi Qafqazda regional sabitliyin və Orta Dəhlizin uğurunun bir-biri ilə qırılmaz şəkildə bağlı olduğunun dərk edilməsinə əsaslanan tərəfdaşlıqdır. Dünyanın dərin geosiyasi yenidənqurma dövründən keçdiyi bir vaxtda Bakı-Brüssel əlaqələri regional xaosa qarşı bir nümunə və daha sıx inteqrasiya olunmuş Avrasiya gələcəyinə doğru bir körpü rolunu oynayır”, - deyə politoloq əlavə edib.
Bölmənin digər xəbərləri
