Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycanın və Türkiyənin ortaq maraqlarının təzahürüdür
Bakı, 12 iyun, AZƏRTAC
Azərbaycan ilə Türkiyə arasında imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi bir neçə aspektdən mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qarabağ Zəfərindən sonra regionda Azərbaycanın və Türkiyənin xeyrinə dəyişən geosiyasi balansın qorunması məqsədilə qəbul olunan bu sənəd Cənubi Qafqazda yaranmış yeni reallıqların siyasi-hüquqi müstəvidə təsbit olunmasını təmin edib.
Bu fikirləri Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü Cavid Vəliyev Şuşa Bəyannaməsinin imzalanmasının ildönümü ilə bağlı AZƏRTAC-a açıqlamasında bildirib.
Onun sözlərinə görə, Qarabağ Zəfərindən sonra regionda balans Azərbaycanın və Türkiyənin xeyrinə dəyişib və Şuşa Bəyannaməsi məhz bu yeni geosiyasi vəziyyətin qorunmasına xidmət edən strateji sənəd kimi çıxış edib. “Bəyannamə, eyni zamanda, gələcəyə yönəlmiş strateji hədəfləri də müəyyənləşdirib. Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə vurğuladığı yeni geosiyasi reallıq məhz həmin proseslərin nəticəsi olaraq formalaşıb. Azərbaycanın və Türkiyənin uzun illər qarşıya qoyduğu əsas məqsədlərdən biri Ermənistanın regiona münasibətdə siyasətinin dəyişdirilməsi idi. Qarabağ münaqişəsinin həllindən və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra regionda yeni mərhələ başlayıb, Azərbaycan və Türkiyə arasında koordinasiyalı fəaliyyət davam edib və Ermənistanın davranışlarında da dəyişikliklər müşahidə olunub.
Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyıb və Türkiyə ilə normallaşma istiqamətində addımlar atmağa çalışır. Bu gün müşahidə etdiyimiz proseslər Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyinin və Şuşa Bəyannaməsinin yaratdığı yeni siyasi reallıqların nəticəsidir”, – deyə Cavid Vəliyev vurğulayıb.
BMTM rəsmisi qeyd edib ki, qarşıdakı dövrdə Zəngəzur dəhlizi, regional kommunikasiya layihələri və digər strateji təşəbbüslər istiqamətində yeni addımların atılması gözlənilir.
“Gürcüstanın Avropa və ABŞ ilə münasibətlərində müəyyən dəyişikliklərin baş verməsinə baxmayaraq, Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan üçtərəfli əməkdaşlıq formatı qorunub saxlanılıb və daha da inkişaf etdirilib.
Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun modernləşdirilərək yenidən istifadəyə verilməsi, eləcə də Türkiyədə keçirilən Azərbaycan-Türkiyə-Gürcüstan xarici işlər nazirlərinin üçtərəfli görüşü və qəbul olunan sənədlər göstərir ki, tərəflər əməkdaşlıq xəttini qoruyub saxlamağı və inkişaf etdirməyi bacarıblar”, - deyə o əlavə edib.
Cavid Vəliyev regionun digər mühüm aktorları olan Rusiyanın və İranın da yeni geosiyasi reallıqları tədricən qəbul etdiklərini bildirib.
Onun sözlərinə görə, əvvəllər regionda yaranmış yeni vəziyyətə fərqli yanaşmalar nümayiş etdirən bu dövlətlər artıq mövcud reallıqlarla hesablaşmağa başlayıblar.
Ekspert xüsusilə İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın hakimiyyətə gəlməsindən sonra Tehranın regiona münasibətdə verdiyi müsbət mesajların və atdığı addımların diqqət çəkdiyini vurğulayıb.
"Avropa və ABŞ tərəfindən də region siyasəti ilə bağlı müəyyən müsbət yanaşmalar müşahidə olunur. Əlbəttə, müəyyən problemlər və fikir ayrılıqları qalmaqdadır. Lakin bütövlükdə Azərbaycanın və Türkiyənin yaratdığı yeni geosiyasi reallıq beynəlxalq aktorlar tərəfindən qəbul edilir. Bu da Şuşa Bəyannaməsinin mühüm nəticələrindən biridir. Şuşa Bəyannaməsi yalnız Azərbaycan və Türkiyə arasında ikitərəfli münasibətləri deyil, bütövlükdə regional balansı və təhlükəsizlik sistemini də əhatə edən strateji sənəddir. Bu sənəd Azərbaycanın və Türkiyənin siyasi, təhlükəsizlik və geosiyasi maraqlarının həm regional, həm də qlobal səviyyədə üst-üstə düşdüyünü nümayiş etdirir.
Biz Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərindən danışarkən ortaq tarix, ortaq mədəniyyət, ortaq dəyərlər və “bir millət, iki dövlət” prinsipini vurğulayırıq. Lakin, eyni zamanda, nəzərə almaq lazımdır ki, Şuşa Bəyannaməsi iki ölkənin ortaq strateji maraqlara malik olduğunun da ən mühüm sübutlarından biridir”, - deyə Cavid Vəliyev əlavə edib.
Müxbir - Səbinə Əlizadə