Bakı,18 mart, Rauf Hacıyev, AZƏRTAC

Xəbər verildiyi kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva və qızları Leyla Əliyeva martın 16-da Şuşa şəhərində olublar. Ötən il sentyabrın 27-də başlamış Vətən müharibəsinin gedişində dünyanın bir sıra nüfuzlu media təmsilçilərinə müsahibə verən Prezident İlham Əliyev Qarabağ münaqişəsinin tarixi, uzun illik siyasi danışıqlar prosesinin bir nəticə verməməsi, Ermənistanın son təxribatları haqqında geniş auditoriyaya məlumat verməklə yanaşı, bildirmişdir ki, Azərbaycan Qarabağın işğaldan azad edilməsində qətiyyətlidir və Şuşasız bizim işimiz yarımçıq qalar. Qarabağın işğaldan azad edilməsindən dərhal sonra Prezident İlham Əliyev Şuşa şəhərini Azərbaycan mədəniyyətinin paytaxtı elan etmiş və bildirmişdir ki, yaxın gələcəkdə Şuşa bu statusu ilə dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevriləcəkdir. Şuşa şəhərinin hazırkı vəziyyəti, həmçinin gələcəkdə bu şəhərdə görüləcək işlərlə daha yaxından tanış olmaq məqsədilə Prezident İlham Əliyev ilk dəfə yanvarın 15-də Şuşa şəhərinə səfər edib, burada icra ediləcək layihələrlə bağlı tapşırıq və tövsiyələrini verib, həmçinin bir sıra vacib mesajlar və bəyanatlar səsləndirib. Dövlət başçısı bu səfərində açıq bəyan edib ki, Şuşa tarixən Azərbaycan şəhəri olub və bundan sonra azərbaycanlılar bu şəhərdə əbədi olaraq yaşayacaqlar. Şuşanın bir şəhər kimi bütün inkişaf tarixi Azərbaycanla bağlıdır. Son 28 ildə isə Ermənistan nəinki bu şəhərdə hər hansı bərpa işi görməyib, əksinə, burada Azərbaycan xalqının tarixi mədəni irsini məhv edib, şəhəri bərbad vəziyyətə salıb. Prezident İlham Əliyev Şuşa şəhərində səfərdə olarkən bildirib ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan destruktiv ritorikası ilə Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı danışıqlar prosesini pozub. Onun Şuşa şəhərinə qeyri-qanuni səfəri, burada səsləndirdiyi fikirlər və yersiz hərəkətləri Azərbaycan xalqının qəzəb hissini daha da coşdurub. Məhz N.Paşinyanın Şuşanın Ermənistan ordusu tərəfindən işğalı günündə bu şəhərə gələrək təşkil edilmiş kef məclisindəki rəqsi ilə Azərbaycan xalqının qürurunu və milli hisslərini təhqir etmək istəyib. Lakin 44 günlük Vətən müharibəsinin gedişində müzəffər Azərbaycan Ordusu tərəfindən Şuşa şəhərinin işğaldan azad edilməsi düşməni dərindən sarsıdıb və müharibənin taleyini həll edib. Yenilməz Azərbaycan Ordusu sıx meşələrin içərisindən keçərək sıldırım qayalıqlardan dırmaşıb və düşmən ordusunu qəfil həmləsi ilə çaşqın vəziyyətə salıb. Uğurlu Şuşa əməliyyatı və şəhərin işğaldan azad olunması müstəqil Azərbaycan Respublikasının hərb tarixinin ən şanlı səhifəsi kimi tarixə həkk olunub.

Prezident İlham Əliyevin martın 16-da Şuşaya səfəri Qarabağın, xüsusən də Azərbaycan mədəniyyətinin incisi hesab olunan bu şəhərin son 28 ildə erməni işğalçıları tərəfindən bərbad vəziyyətə salınmasını və hazırkı vəziyyətini dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırmaq baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir. Ölkə başçısının öz ailə üzvləri ilə birgə Şuşaya ikinci dəfə səfəri və orada səsləndirdiyi fikirlər bir daha göstərir ki, bu şəhər hər bir azərbaycanlı kimi Prezident İlham Əliyevin də qəlbində xüsusi hörmətə, sevgiyə və nəvazişə malik bir şəhərdir. Bugünkü Şuşa yalnız Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı deyil, həm də Vətən müharibəsindəki şanlı Qələbəmizin əsas rəmzidir. Ümumilikdə isə Şuşa həm təbii-coğrafi gözəlliyinə və təbii iqlim xüsusiyyətlərinə, həm də Azərbaycanın ictimai-siyasi və mədəni tarixində oynadığı rola görə müstəsna əhəmiyyətə malik bir şəhərdir.

Son 28 ildə düşmənin Şuşada törətdiyi qarət və talanlar, burada azərbaycanlılara məxsus bütün tarixi mədəni irsi məhv etməsi bu şəhəri baxımsız və hər cür inkişafdan geri qalmış bir məkana çevirib. Lakin artıq Şuşanın inkişafı üçün yeni bir dövr başlayıb. Məqsəd Şuşanın tarixi görkəmini bərpa etmək və bu şəhəri açıq səma altında muzeyə çevirməkdir. Hazırda Şuşa şəhəri gələcək inkişafı baxımından böyük dəyişikliklər ərəfəsindədir. Artıq Şuşada ümumşəhər miqyaslı tarixi bərpa, yenidənqurma və tikinti işlərinə başlanılıb. Tezliklə Şuşa özünün həm tarixi görkəmini bərpa edəcək, həm də dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biri kimi yerli və xarici turistlərin diqqətini cəlb edəcək. Həmçinin Şuşada bu ildən başlayaraq Xarı Bülbül Festivalı, Vaqif Poeziya Günü və bir sıra festivallar keçiriləcək, beynəlxalq mədəni tədbirlər təşkil ediləcək.

Yanvarın 15-də ölkə başçısının Şuşaya səfəri zamanı Azərbaycanın görkəmli tarixi şəxsiyyətləri Xurşidbanu Natəvanın, Üzeyir Hacıbəylinin, Bülbülün erməni vandalları tərəfindən güllələnmiş büstlərinin yenidən əvvəlki yerlərinə qaytarılması tarixi ədalətin bərpası, Prezident İlham Əliyev qətiyyətinin isə təntənəsidir. Çünki Prezident İlham Əliyev çıxışlarının birində demişdi ki, ərazi bütövlüyümüz bərpa ediləndən sonra Bülbülün, Natəvanın, Üzeyir Hacıbəylinin büstləri yenə də Şuşada qoyulacaq. Dövlət başçısının bu sözləri artıq reallığa çevrilib. Həmin dahi şəxsiyyətlərin büstləri Şuşada yenidən əvvəlki yerlərinə qoyulub. Bundan sonra büstlərin öz yerində, lakin güllələnmiş halda nümayiş etdirilməsi Şuşaya gələcək hər bir xarici qonağa düşmənin əsl mahiyyətinin ifşası baxımından böyük təbliği əhəmiyyətə malikdir.

Şuşada böyük Azərbaycan şairi, Qarabağ xanlığının baş vəziri olmuş Molla Pənah Vaqifin məqbərəsinin bərpa edilməsinin böyük əhəmiyyəti var. Ümummilli lider Heydər Əliyevin iştirakı ilə 1982-ci ildə Molla Pənah Vaqifin muzey-məqbərə kompleksinin açılışı olub. Şuşa şəhərinin məşhur yerində - Cıdır düzünə yaxın bir ərazidə böyük şairin məzarı üstündə inşa edilən məqbərə dördkünc quruluşa malikdir və mərmərlə bəzədilmişdi. Burada Vaqifin Şuşa həyatını əks etdirən dövrə aid səksənə yaxın eksponat da sərgilənirdi. 1992-ci ilin may ayında Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Şuşa şəhərinin işğal edilməsi nəticəsində kompleksin binası və burada sərgilənən eksponatlar məhv edilib. Hazırda Heydər Əliyev Fondunun rəhbəri Mehriban Əliyevanın rəhbərliyi ilə Vaqifin muzey-məqbərə kompleksində bərpa işlərinə başlanılıb. Muzey-məqbərə kompleksi Fondun hesabına və yeni layihə əsasında bərpa ediləcək. Bərpa işləri nəticəsində məqbərənin əvvəlki görkəmi bərpa ediləcək, önündə isə Vaqifin büstü qoyulacaq.

Şuşanın 28 illik işğalı dövründə şəhərdəki bütün tikililər kimi məscidlər də dağıdılıb. Hazırda Şuşadakı məscidlərin bərpası ilə bağlı müvafiq göstərişlər verilib və yaxın vaxtlarda bərpa layihəsi təqdim ediləcək. Tezliklə şəhərdəki Aşağı Gövhər Ağa və Yuxarı Gövhər Ağa məscidlərinin tarixi görkəminin bərpasına başlanılacaq.

Şuşadakı bərpa işləri nəticəsində vaxtilə şəhərdə mövcud olmuş bütün bulaqların əvvəlki fəaliyyəti bərpa ediləcək. Şəhərin ən məşhur bulaqlarından biri Natəvan bulağıdır. Bu bulaq da Heydər Əliyev Fondunun vəsaiti hesabına və yeni layihə əsasında bərpa ediləcək.

Şuşanın işğalı dövründə dağıntıya məruz qalan tarixi abidələrdən biri də Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xanın sarayıdır. Şuşa şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşmiş bu saray həm də Pənahəli xanın iqamətgahı olmuşdur.

Erməni vandalizminin ağır nəticələrini özündə əks etdirən tarixi abidələrdən biri də Şuşa şəhərinin mərkəzi meydanında yerləşən, XIX əsrə aid Karvansaray tarix-memarlıq kompleksidir. Hazırda Şuşanın bu tarixi tikilisində də əsaslı bərpa işlərinə başlanılıb.

Şəhərdə erməni vəhşiliyi ilə üz-üzə qalan tikililərdən biri də Şuşa Dövlət Rəsm Qalereyasının binasıdır. Qalereya 1982-ci ildə yaradılıb və işğal dövrünədək - 1992-ci ilədək fəaliyyət göstərib. Tikili indi tamamilə yenidən bərpa ediləcək və yenə də rəsm qalereyası kimi fəaliyyət göstərəcək.

Şuşa şəhərinin genişmiqyaslı bərpa planına uyğun olaraq “Qarabağ” mehmanxanasında əsaslı təmir-bərpa işləri aparılacaq. “Qarabağ” mehmanxanası ötən əsrin 80-ci illərinin əvvəllərində inşa edilib. Lakin bina baxımsızlıqdan tamamilə yararsız vəziyyətə düşüb. Burada görüləcək işlər nəticəsində mehmanxana müasir səviyyəyə çatdırılacaq və Şuşa şəhərinə səfər edəcək qonaqların rahatlığı üçün bütün şərait yaradılacaq.

Hazırda Şuşada bərpa edilən mədəni mərkəzlərdən biri də Şuşa Xalça Muzeyidir. Qarabağ xalçaçılıq sənəti ənənələrinin öyrənilməsi, qorunması və yaşadılması məqsədilə yaradılan bu muzey də işğal zamanı ciddi ziyan görüb.

Tezliklə dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevriləcək Şuşa həm də xarici turistlərin diqqətini cəlb edəcək. Bu baxımdan şəhərdə “beş”, “dörd” və “üç” ulduzlu otellərin tikilməsi zəruridir. Hazırda Şuşada yenidən qurulan Park oteldə işlər başa çatdıqdan sonra otel qonaqlarını müasir səviyyədə qarşılaya biləcək.

Beləliklə, yaxın gələcəkdə Şuşa özündə tarixiliklə müasirliyi əks etdirən, möhtəşəm tarixi zəfərimizin əsas rəmzi kimi dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevriləcək.