Tarixçi: XII-XIII əsr Gəncə mühiti Nizami Gəncəvi kimi dahinin yetişməsinə təsirsiz ötüşə bilməzdi VİDEO
Gəncə, 15 dekabr, Elcan Məmmədov, AZƏRTAC
XII-XIII əsrdə Gəncənin ictimai-siyasi və elmi mühiti Nizami Gəncəvi kimi bir dahinin yetişməsində sözsüz ki, təsirsiz ötüşə bilməzdi. Dövrün ziyalı alimləri, görkəmli mütəfəkkirləri, şairləri, elm ocaqları, həmçinin Gəncənin yerləşdiyi coğrafiya orta əsr dövrünün ictimai-siyasi hadisələrinin mərkəzi olub.
Bu fikirləri AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə açıqlamasında Nizami yurdunun XII-XIII əsrə aid dövrü, eləcə də tarixi Gəncə xarabalıqları barədə danışarkən tarixçi Bəxtiyar Məhərrəmov söyləyib.
O bildirib ki, indiki Gəncə xarabalıqları, yəni orta əsrlərdə şəhərin yerləşdiyi ərazi vaxtilə həm sənətkarlığın, həm də elmi-tərəqqi mühitinin inkişafı baxımından Qafqazın ən böyük ictimai-siyasi mərkəzlərindən biri olub. “Nizami Gəncəvinin yetişməsi üçün o dövrdə Gəncədə münbit ədəbi mühit mövcud idi. Həmçinin o dövrdə Nizamiyyə mədrəsəsinin mövcudluğu, Əbu Bəkr Gəncəvi, Nizami Gəncəvinin müəllimi olan Fərəc Zəncani, Məhsəti Gəncəvi və s. kimi dövrün tanınmış alimləri və şairləri Gəncədə yaşayıb-yaradıblar. Ərəb mənbələrində Gəncə şairləri haqqındakı təzkirələrdə orta əsrlərdə Gəncədə olan 60-dan çox şairin adı çəkilir və Nizaminin dayısı hesab olunan Xoca Ömərin yaxın Şərqin ən böyük alimlərindən biri olduğu qeyd edilir”, - deyə tarixçi bildirib.
Gəncə xarabalıqlarında hazırda böyük bir ərazidə qədim qala divarlarının qalıqları, qala qapılarının yerləri, qədim qəbiristanlığın izləri və Comərd Qəssab türbəsi yerləşir. Orta əsrlərdə bu ərazidə sənətkarlıq məhəllələri, elm-tədris mərkəzləri, zərbxanalar və qədim məhəllələr mövcud olub.
Bəxtiyar Məhərrəmov Nizaminin öz əsərlərində o zamankı ictimai-siyasi hadisələrə yer verdiyi kimi, təbii hadisələrdən, baş verən fəlakətlərdən də söhbət açdığını deyib: “Nizami Gəncəvi “Xosrov və Şirin” poemasında 1039-cu il Gəncə zəlzələsi haqqında işarələr göstərib. Çünki bu zəlzələ təkcə şəhərin dağılması ilə deyil, bir çox böyük alimlərin də həlak olması ilə nəticələndi. Nizamiyə təsir edən ən böyük amillərdən biri də bu olduğuna görə o, “Sirlər Xəzinəsi” poemasında bu mövzuya toxunub. Həmçinin Nizami gürcülərin Gəncəyə olan hücumları, şəhərin dağıdılması və düşmənə sinə gərməsi haqqında da geniş məlumatlar verib.
Bölmənin digər xəbərləri
