Bakı, 15 iyul, Günel Alıyeva, AZƏRTAC

AZƏRTAC Azərbaycan istedadları ilə müsahibələr silsiləsini davam etdirir. Növbəti həmsöhbətimiz respublika və beynəlxalq müsabiqələr laureatı, Azərbaycan Milli Konservatoriyasında “Vokal sənəti” ixtisası üzrə təhsil alan Altun Süleymanovdur.

Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan musiqi məktəbinin aparıcı simaları da artıq Altunun yaradıcılığına maraq göstəriblər. Bir çox məşhur bəstəkarlar əsərlərini ifa etmək üçün ona təqdim ediblər. Onların arasında adları Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafı ilə qırılmaz şəkildə bağlı olan Əməkdar incəsənət xadimi, bəstəkar Cavanşir Quliyev və bəstəkar pianoçu Pikə Axundova da var.

AZƏRTAC vokalçı ilə müsahibəni təqdim edir.

— Altun, Siz deyirsiniz ki, musiqi ruhunuzun səsidir. Səhnəyə ilk çıxdığınız zaman hansı hissləri keçirdiyinizdən bəhs edin. Bu daxili səs Sizə nə pıçıldadı?

— Ondan başlayaq ki, mən klassik vokal sahəsində yaradıcılıq fəaliyyətimə 2013-cü ildə başladım. Əslən Gəncə şəhərindənəm və elə orada, Gəncə Dövlət Filarmoniyasının səhnəsində ilk çıxışım oldu.

Lap əvvəldən peşəkar vokal təlimini könüllülük fəaliyyətində fəal iştirakla birləşdirirdim. Həmin illər Gəncə şəhər İcra Hakimiyyətinin könüllülük proqramlarında iştirak etmişəm. Bu müddətdə istedadım nəzərə çarpdı və seçilən gənc könüllülərdən biri kimi diplomla təltif olundum.

Daha sonra Beynəlxalq Könüllülər Günü münasibətilə Gəncə Filarmoniyasında şəhər rəhbərlərinin, xalq artistlərinin, tanınmış mədəniyyət xadimlərinin, dövlət rəsmilərinin iştirak etdiyi konsert olub. Bu mötəbər tədbirdə vokal əsəri ifa etdim və ifam hərarətlə qarşılandı. Musiqidə peşəkar yolum məhz o andan başlayıb.

2019-cu ildə Gəncə Musiqi Kolleci, indiki Gəncə Dövlət Universitetinin nəzdindəki regional kollecinə daxil oldum. Orada vokal müəllimi Vasif Bayramovun sinfində oxumuşam.

Təhsil aldığım müddətdə klassik və müasir opera əsərlərini ifa edirdim və qədim ariyalar mənə xüsusilə yaxın oldu.

Təbii ki, repertuarımda Azərbaycan bəstəkarlarının əsərləri də, xüsusən Üzeyir Hacıbəylinin operalarından milli ariyalar mühüm yer tutur.

Səhnədəki ilk çıxışım mənə təkcə sevinc deyil, həm də qürur hissi bəxş etdi. Bir çox gənc artistlərdə belə məqamlarda həyəcan, bəzən hətta qorxu olur. Amma məndə qorxu yox idi. Bəli, məsuliyyət hiss edirdim, yüngül həyəcan, lakin narahat deyildim. Həmişə özümdə pozitiv əhvali-ruhiyyə yaradırdım və bu, mənə hər hansı bir narahatlığı aradan qaldırmağa kömək edirdi.

Onu da qeyd edim ki, inkişafımda nənəmin xüsusi rolu olub. O, jurnalist idi və mənim cəmiyyətdə fəal, tanınmış bir gənc olmağımı xəyal edirdi. Məni özü ilə müxtəlif tədbirlərə apararaq, məni ilk dəfə ictimai məkana çıxaran məhz o oldu. Onun dəstəyi və ictimai sahədə ilk addımlar sayəsində yavaş-yavaş peşəkar səhnəyə çıxdım və sosial dairəmi genişləndirməyə başladım.

— Musiqi kollecində keçirdiyiniz illəri özünüzü həqiqətən səhnədə tapdığınız vaxt adlandıra bilərdinizmi? Səhnənin Sizin məkanınız olduğunu ilk dəfə nə vaxt hiss etdiniz?

— Musiqi sənəti, mübaliğəsiz, ən çətin sahələrdən biridir. Bu, tam fədakarlıq, nizam-intizam və mənəvi yetkinlik tələb edir. Gəncə Musiqi Kollecində oxuduğum vaxt təhsil ilə eyni zamanda tələbə gənclər təşkilatının sədri vəzifələrini icra edirdim. Bizim kimi fəal və təşəbbüskar uşaqlar az deyildi - biz tədbirlər təşkil edirdik, konsertlərdə iştirak edirdik, birlikdə inkişaf edirdik və böyüdük. Bizə kollecin keçmiş direktoru Ruziyə Rəhimova böyük dəstək göstərirdi – onun əziz xatirəsi həmişə ürəklərimizdə yaşayacaq. Onun diqqəti və etimadı sayəsində mən təkcə vokalçı kimi deyil, həm də gəncliyin fəal nümayəndəsi kimi formalaşa bildim.

Həmişə ictimai fəal olmuşam, demək olar ki, bütün konsertlərdə iştirak etmişəm və beləliklə, səhnə ilə bir növ doğmalaşmışam. Ancaq həqiqətən “özümü tapdığım” andan danışsaq, bu, bəlkə də daha əvvəl - uşaqlıqda baş verib. Bir dəfə dostlarımızın ailəvi axşamlarının birində mahnı ifa etdim. Həmin vaxt qonaqlar arasında Azərbaycanın Əməkdar artisti Kəmalə Tağızadə də var idi - o, həm də 4 nömrəli musiqi məktəbinin vokal müəllimidir. İfamı eşidərək yanıma gəldi və məni dinləmək üçün məktəbə dəvət etdi.

Dinləmə məktəbin direktoru İntizar Qafarovanın iştirakı ilə keçirilirdi. Nəticədə məni dərhal birinci sinfə qəbul etdilər. Peşəkar musiqiyə yolum belə başladı. Bu məktəbi bitirib musiqi kollecinə daxil oldum, burada təhsil mənim üçün əsl təşəkkül məktəbi oldu.

Bundan əlavə, dəfələrlə Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin Bakıda təşkil etdiyi böyük mədəniyyət layihələrində iştirak etmişəm. Onların arasında Xalq artisti Fidan Hacıyevanın təşəbbüsü ilə keçirilən opera festivalları da var ki, orada çıxış etmək şərəfinə nail olmuşam.

Paytaxtda müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən beynəlxalq müsabiqələrdə də iştirak etmişəm. Bütün bu səhnələr - musiqi vasitəsilə özümü tapmaqda bələdçi nöqtələr mənim yolumun bir hissəsi oldu.

— Bakıya köçməyiniz Sizin üçün hansı yeni üfüqlər açdı?

— Bakı mənim üçün sadəcə yeni mərhələ deyildi - o, karyeramda dönüş nöqtəsi oldu, inkişafıma güclü təkan verdi. Bura gələndən bəri Azərbaycanın bir çox xalq artistləri ilə eyni səhnəni bölüşmüşəm.

Mən Fidan xanım Hacıyeva ilə də səhnədə çıxış etmişəm - müxtəlif konsertlərdə dəfələrlə birlikdə çıxış etmişik. Ölkənin ən tanınmış ifaçıları ilə tədbirlərdə iştirak etmək, böyük səhnələrdə, geniş salonlarda ifa etmək şansım olub. Bütün bunlar mənim üçün bir məktəbdir.

Eyni zamanda, mən Bakıda heç nəyə arxalanmadan, heç kimdən kömək gözləmədən həmişə sırf əməyim və sənətim sayəsində inkişaf etmişəm. Bütün bu illər ərzində ustadlarım - Taleh Yəhyayev, Kəmalə Tağızadə və Vasif Bayramovdan aldığım təcrübə və nəsihətlərdən faydalanaraq özümü təkmilləşdirirdim. Bu gün isə sənətimi keyfiyyətcə tamamilə yeni səviyyədə tamaşaçılara təqdim etməyə çalışıram.

— Taleh Yəhyayevin yaradıcılıq fəlsəfəsi Sizə nəyi öyrətdi? Onun tələbəsi olmaq Sizin daxili varlığınıza necə təsir etdi?

— Taleh Yəhyayevin tələbəsi olmaq, mübaliğəsiz, mənim üçün çox böyük qürurdur. O, görkəmli opera müğənnisi, akademik vokalist, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, Prezident mükafatı laureatıdır. Onun sinfində oxumağa başladığım gündən inkişafımda əsl irəliləyiş hiss etdim.

Taleh Yəhyayevin dərs metodikası, ifaçılıq tərzi, vokal sənətinə yanaşması mənim üçün möhkəm bünövrəyə çevrildi. Onun mentorluğu sayəsində səs diapazonum nəzərəçarpacaq dərəcədə genişləndi, səs imkanlarımı daha yaxşı üzə çıxardım, ifaçılıq nüanslarını mənimsəməkdə daha inamlı oldum. Onun rəhbərliyi ilə mən təkcə Azərbaycan vokal klassikasını - xalq mahnılarını, romanslarını, bəstəkar əsərlərini deyil, həm də dünyada məşhur olan operalardan ariyaları və qədim vokal formalarını öyrənirəm.

Bu gün tam hüquqla deyə bilərəm ki, Taleh müəllimin sinfində oxuduğum üçün xoşbəxtəm – axı bu, sadəcə təlim deyil, peşəkar və şəxsi inkişafa aparan ciddi yoldur.

— Sizcə, Azərbaycan musiqisini beynəlxalq səhnədə layiqincə təmsil etmək üçün sənətçi hansı keyfiyyətlərə malik olmalıdır?

— Əslində, biz istər beynəlxalq müsabiqələrdə, festivallarda, istərsə də yerli səhnələrdə Azərbaycan musiqisini həmişə təbliğ etməyə çalışırıq. Bu, artıq bizim missiyamıza çevrilib. Amma gənclərin dünya arenasına çıxa bilməsi və orada milli musiqimizi layiqincə təmsil etməsi üçün dəstək lazımdır.

Ölkədən kənarda səfirliklərimiz, konsulluqlarımız var, mədəniyyət mərkəzləri fəaliyyət göstərir, burada Azərbaycan mədəniyyəti təbliğ olunur. Mədəniyyət Nazirliyi müxtəlif ölkələrdə Azərbaycan Mədəniyyəti Günləri təşkil edir. Şübhəsiz ki, dövlət bizi hər zaman dəstəkləyir və biz çalışırıq ki, istedadımızı beynəlxalq arenada ən yaxşı şəkildə təqdim edək. Ancaq bəzən bu dəstək yenə də kifayət etmir - daha güclü və məqsədyönlü səylər lazımdır.

Mənə gəldikdə isə, düşünürəm ki, mənim əsas fərqim həm Avropa akademik vokalına – opera ariyalarına, həm də milli Azərbaycan ifa tərzinə eyni dərəcədə inamla və peşəkarcasına yiyələnməyimdir. Həm dünya repertuarının klassik əsərlərini, həm də xalq mahnılarımızı özünəməxsus orijinal melodika və vokal texnikası ilə ifa edə bilirəm.

Elə vokalçılar var ki, Azərbaycan əsərlərini, məsələn, Fikrət Əmirovun musiqisini sırf akademik vokal hazırlığı ilə ifa edirlər. Amma Azərbaycan mahnısı başqa yanaşma tələb edir - xarakterik milli intonasiyanı tutmaq və çatdırmaq, vokal bəzəklər əlavə etmək, ifaya xüsusi ifadəlilik, incə səs şirinliyi verən o şərq modulyasiyalarını etmək vacibdir. Musiqinin milli ruhunu duymaq və onu Avropa vokal məktəbi ilə birləşdirmək bacarığını mən özümü fərqləndirən keyfiyyət hesab edirəm.

— Səhnədə və ya məşq prosesində Sizin üçün ən emosional, bəlkə də dönüş nöqtəsi olan an hansı olub?

— Düzünü desəm, hər dəfə səhnəyə çıxanda ürəyimdə yaşayan konkret bir insan haqqında düşünürəm. Mən həmişə məhz onu təsəvvür edərək oxuyuram və bu, məni xüsusi hisslə doldurur, səhnədəki hər çıxışı dərin və şəxsi təəssürata çevirir. Məhz bu daxili əlaqə məndə ən güclü duyğuları doğurur.

Amma ən yaddaqalan, bəlkə də dönüş nöqtəsindən danışsaq - bu, mənim Azərbaycanda keçirilən beynəlxalq vokalçılar festivalında iştirakla bağlı ilk təcrübəm idi. O vaxt mən hələ kollec tələbəsi idim və orkestrlə Gəncə Dövlət Filarmoniyasının səhnəsində çıxış edirdim. Bu, mənim belə böyük bir kollektiv ilə debütüm idi və etiraf edirəm ki, heç də hər şey mükəmməl alınmadı: bəzən musiqi ritminə tam düşmürdüm, heç də həmişə partituraya düzgün daxil olmurdum. Bu mənim üçün çətin və eyni zamanda vacib bir dərs oldu.

Mən kədərlənib geri çəkilə bilərdim, amma bunun əvəzində bütün gecəni bu əsər üzərində işə həsr etdim. Performansı mükəmməl dərəcəyə çatdırmadan sözün əsl mənasında göz qırpmadım. Ertəsi gün isə mən onu başqa cür – tam əminliklə və anlayışla oxudum. İşimi yenidən dirijora təqdim edəndə o, dərhal fərqi hiss etdi.

Əlbəttə ki, sənətdə elə anlar olur ki, insan daxili sarsıntı yaşayır, sənə elə gəlir ki, artıq öhdəsindən gəlməyəcəksən. Amma iradən, güclü xarakterin və mübariz ruhun varsa, bu atəş sönmür. Məhz bu daxili əzmkarlıq da heç nəyə baxmayaraq davam etməyə imkan verir.

- Siz xatırladınız ki, incəsənət insanı adı ilə deyil, səsi ilə gələcəyə aparır. Bu mənada hansı səs olmaq istərdiniz?

- Mən Azərbaycanın səsi olmaq - bütün dünyada səslənəcək və ölkəmizi beynəlxalq arenada layiqincə təmsil edəcək səslərdən biri olmaq istəyirəm.