At belində keçən ömür: 72 yaşlı “Dağlar qızı” yenidən Kəlbəcər yaylaqlarında – REPORTAJ VİDEO
Kəlbəcər, 12 avqust, AZƏRTAC
Uca dağların qoynunda mənzərəsi insanı valeh edən sonsuz yaşıl yamaclar... Bulaqların buz kimi suyu, dağ çiçəklərinin xoş ətri və axşamüstü örüşdən alaçıqlara sarı qayıdan sürülərin ayaq səsləri... Gün yavaş-yavaş dağların arxasına çəkilir, yamaclar kölgəyə bürünür, alaçıqların ətrafında günün son işləri görülür. Qoyunların mələşməsi, çoban itlərinin hürüşməsi, analarını görən kimi onlara tərəf qaçan quzuların səsi və alaçıqlardan burula-burula qalxan tüstülər yaylaq axşamının özünəməxsus mənzərəsini tamamlayır.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri Kəlbəcər yaylaqlarında olub, maldarların zəhmət dolu həyatını qələmə alıb. Onun hazırladığı reportajı təqdim edirik.
Avtomobilimiz Kəlbəcər yaylaqları ilə irəlilədikcə yolboyu dağların döşünə səpələnmiş alaçıqları, al-əlvan çiçəklərlə örtülü çəmənlərdə otlayan sürüləri, başı sis-dumanlı uca dağları seyr edirəm. Avqust ayı olsa da, yüksəkliklərdə hələ də əriməyən qar və buzlaqlar görünür. Bu mənzərələrə baxdıqca Kəlbəcər yaylaqlarının özünəməxsus gözəlliyinə bir daha heyran qalıram.
Yol bizi İstisu istiqamətindən daha yüksəklərə - Taxtadüzü və Sultan Heydər yaylaqlarına aparır. Dağların döşündə bir-birindən aralı görünən alaçıqlara yaxınlaşdıqca yaylaq həyatının başqa mənzərələri də üzə çıxır. Bir yanda qoyun sürüləri, digər tərəfdə at belində çoban, uzaqda isə dağ yamacları ilə uzanıb gedən yollar...
Taxtadüzü yaylağından keçərkən illər əvvəl Ağcabədidə çəkdiyim “Çoban Kəklik” kimi tanınan Kəklik Əhmədovanı görürəm. Avtomobili saxlayıb görüşürük, hal-əhval tuturuq. Bizi samovar çayına dəvət edir. Alaçığın yanında samovar qaynayır. Dağ havasına ocaq tüstüsü və kəklikotunun xoş ətri qarışır. Çay içə-içə xeyli söhbət edirik. Kəklik xala Kəlbəcər yaylaqlarındakı gündəlik həyatından danışır. Qoyunlarından, mal-qarasından, atından, dağların təbiətindən söz açır. Danışdıqca onun bu yerlərə bağlılığı daha aydın hiss olunur.
Bir az sonra sürü alaçıqlar olan yerə gəlir. Qoyunların, quzuların mələşməsi, itlərin hürüşməsi yaylağın axşam sakitliyinə qarışır. Kəklik xala bizi gecəni alaçıqda keçirməyə dəvət edir. Beləcə, Kəlbəcər yaylağında təsadüfi bir qarşılaşma bizi bir gecəlik də olsa bu həyatın bir parçasına çevirir.
Qaranlıq düşür, Ayın işığı ətrafı işıqlandırır. Alaçıqda isə yer salınır, artıq yatmaq vaxtıdır. Çoban itləri isə hər zamankı kimi oyaqdır, sürünün keşiyini çəkir.
Səhər açılan kimi alaçıqda həyat yenidən canlanır. Samovar qalanır, kəklikotulu çay dəmlənir. Kəklik xala ocaq qalayıb sacda yuxa bişirir. Dağların qoynunda sadə, amma çox ləzzətli səhər yeməyinə qonaq oluruq. Kəklik xala toyuqlara dən verir, inəyi sağır, çoban isə qoyunları otarmağa aparır.
Yaşı 70-i keçsə də, Kəklik xala atı minir və qoyunların otarıldığı əraziyə gedir. O yaşda gözəl at çapır. Cavanlıqda da, Kəlbəcər işğal olunmazdan əvvəl də hər zaman qoyunlarını yaylaqlara aparıb. Uşaqlığı, gəncliyi at belində keçib, elə indi də at çapır. Dağların döşündə, qoyunların otarıldığı yerdə söhbətləşirik.
“Bu dağlar çox gözəldir. Güllü-çiçəkli. Havası gözəl, suyu gözəl... Qoyunlar bura gələndə çox yaxşı olur. Buralar çox gözəldir. Buranın təbiətini çox sevirəm. Mənə əbəs yerə dağlar qızı demirlər ki...”, - deyən Kəklik xala gülümsəyir.
Danışdıqca ətrafdakı mənzərələr də sanki onun sözlərini tamamlayır. O isə yaylaq həyatından danışmaqdan doymur: “Yaylaq həyatı çox gözəldir. Nə qədər danışsan, qurtarmaz. Heyvandarlıq üçün ən gözəl yerdir. Günümüz burada çox xoş keçir. Uşaqlığımız bu dağlarda keçib”.
Kəklik xala bu il yaylağa 200 baş qoyunla gəlib. Beş baş mal-qarası, atı, toyuq-cücəsi də var. Onun sözlərinə görə, Kəlbəcər yaylaqları heyvanlar üçün çox əlverişlidir: “Qoyunlara bura çox yaxşıdır. Çünki qoyunlar burada sağlam, gümrah olur, xəstələnmir, kökəlirlər”.
“Dağlar qızı”nın həyatında atın xüsusi yeri var. Atını çox sevdiyini söyləyir və “72 yaşım var, at minirəm, çapıram. At mənim yoldaşımdır, dayağımdır”, - deyir.
Kəklik Əhmədova Kəlbəcər yaylaqlarına ilk gələn fermerlərdəndir. 2022-ci ildən bu yaylaqlara gəlir. İyun ayında yaylağa qalxır, avqustun sonuna qədər burada qalır.
Kəlbəcərin yaylaqları təkcə geniş örüşləri ilə deyil, zəngin bitki örtüyü ilə də seçilir. Yolboyu gördüyümüz al-əlvan çiçəklər, yamaclarda bitən müxtəlif otlar bu təbiətin zənginliyindən xəbər verir.
Bu yerlərin təbiətinin insan sağlamlığı üçün min bir nemət olduğunu vurğulayan Kəklik xala yerli otlardan ağızdolusu danışır: “Bu dağların insan sağlamlığı üçün də böyük əhəmiyyəti var. Kəklikotu yığırıq, çay dəmləyirik, pay veririk. Qırxbuğum, şomu yığırıq, kətə bişiririk. İnsan üçün xeyirli çiçəklər, otlar var. Mixəkotunu, sancıçiçəyini dəmləyib içirik. Dağ bitkiləri heyvanlar üçün də çox yaxşıdır, həm kökəlir, sağlam olur, həm də bala verməsi yaxşılaşır”.
Söhbətimizin sonunda isə o, illər sonra yenidən doğma dağlara qayıtmağın sevincini bölüşərək deyir: “Allaha şükür edirəm ki, neçə illər həsrət qaldığımız dağlara yenidən gəlmişik”.
Kəklik xala yenidən atına minir. Qoyun sürüsü yamacboyu asta-asta irəliləyir. Küləyin gətirdiyi çiçək ətri, eşidilən qoyun-quzu mələşməsi və atın ayaq səsləri bu mənzərəyə xüsusi ahəng qatır.
Bu yaylaqlarda həyat sadə, zəhmətli, amma özünəməxsus gözəldir. Burada hər günün öz mənzərəsi var. Kəklik Əhmədova üçün isə bu dağlar sadəcə yaylaq deyil. Bura onun uşaqlığının, gəncliyinin keçdiyi, illərlə həsrətini çəkdiyi doğma yurddur. “Dağlar qızı” indi yenidən həmin dağlardadır – qoyunlarının, atının və alaçığının yanında.
Bölmənin digər xəbərləri
