Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

CƏMİYYƏT

Araşdırmaçı-jurnalist: O dağlar bizi gözləyir…

Bakı, 1 aprel, AZƏRTAC

1993-cü ilin yazında ermənilərin Kəlbəcəri işğal etməsi 60 min nəfərdən çox əhalisi olan rayon üçün əsl fəlakət idi. Ağdərə yolu bağlanandan mühasirə vəziyyətinə düşən rayon sakinlərinin respublikanın digər regionlarına gediş-gəlişini təmin edən yeganə nicat qapısı Murov yolu idi. 1988-ci ildə Kəlbəcər Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi İnqilab Nadirovun yaylaqlara gediş-gəlişi asanlaşdırmaq üçün açdırdığı həmin cığır 1993-cü ilin aprelində yurd-yuvasından didərgin salınan kəlbəcərlilərin yeganə ümid yeri idi.

Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı və Başlıbel faciəsindən bəhs edən “Qanlı kaha”, erməni quldurlarının Kəlbəcər rayonunda törətdiyi müharibə cinayətlərindən bəhs edən “Tanrı yoxuşu” kitablarının müəllifi, araşdırmaçı-jurnalist Elxan Salahov bu barədə AZƏRTAC-a verdiyi müsahibədə deyib.

Lakin həmin yol heç də hamı üçün ümid qapısı, xilas cığırı ola bilmədi. Həmkarımızın dediyinə görə, erməni quldur birləşmələrinin rayona hücum etdiyi həmin günlərdə qaçıb canını qurtarmağa macal tapmamış minlərlə kəlbəcərli işğalçı ordunun mühasirəsində qalmışdı: “Onların arasında uşaqlar da vardı. Azğın düşmən martın 31-də Tunel-Başlıbel yolu üzərindəki yeganə nəqliyyat keçidini ələ keçirdikdən sonra Tutqunçay zonasında 42 yaşayış məntəqəsi mühasirədə qalmış, qadın və uşaqların, qocaların, xəstələrin təxliyəsinə də aman verilməmişdi. Bunun iki ağır nəticəsi aprelin 1-də Tuneldə və 18 gün sonra rayon mərkəzindən 63 kilometr uzaqda yerləşən Başlıbel kəndində yaşandı. Başlıbeldə törədilən qətliamdan sonra sağ qalmış 30 nəfər dağlarda gizlənərək dörd aya yaxın gizli şəraitdə yaşamalı oldular.

Həmin vaxt rayonun iki ən böyük yaşayış məntəqəsində - Başlıbel və Zar kəndlərində 200-ə yaxın mülki şəxs döyüş zonasını tərk etməyə macal tapmadığından dağlara çəkilərək kahalara sığınan insanlar kütləvi qətliama məruz qalıb. İşğal zamanı təkcə Başlıbeldə 76, Zar kəndində 34 nəfər mühasirədə qalıb: “Başlıbeldə 27, Zarda 14 nəfər qətlə yetirilib, 19 nəfər Başlıbeldə, 2 nəfər Zarda girov götürülüb bir nəfər isə itkin düşüb”.

Araşdırmaçı-jurnalist işğal günlərində Tuneldə törədilmiş kütləvi qətliamı erməni vəhşiliyinin bariz nümunələrindən biri olduğunu söyləyib. O, bu amansız qətliamın bəzi təfərrüatlarını açıqlayarkən deyib: “Ermənistan silahlı qüvvələrinin Kəlbəcər-Başlıbel yolu üzərindəki tuneldə mülki əhaliyə qarşı törətdiyi amansız qətliam ən dəhşətli müharibə cinayətlərdən biridir. Ermənilər uzunluğu 200 metr olan tunelin Ağdərəyə tərəf çıxışının 150 metrliyində pusqu quraraq buradan keçən avtomobilləri atəşə tutur, kütləvi qətllər törədirdi. Kəlbəcərin 40-dan çox kəndini rayon mərkəzi ilə birləşdirən tuneldə martın 31-də dinc əhalinin gülləbaran edilməsi “Tunel qətliamı” kimi tarixin qanlı səhifəsinə yazıldı. Aprelin 1-də səhər saatlarında erməni silahlı dəstələri tunelin yaxınlığında 75 nəfəri bir anın içindəcə qəddarcasına gülləbaran etmişdi. Həmin mülki əhalinin 25 nəfəri Kəlbəcərin Günəşli kəndinin, 52 nəfəri Laçın rayon sakini idi. Laçın rayonunun Şamkənd kəndindən olan Yusif Əliyev bütün ailə üzvləri ilə “UAZ” markalı minik maşınında qətlə yetirilmişdi. Bu dəhşətli qətliam “Karo” və “Avo” ləqəbli ermənilərin başçılıq etdiyi quldur dəstəsi tərəfindən həyata keçirilib”.

Elxan Salahov deyib: “Kəlbəcərin işğalı zamanı ümumilikdə 484 nəfər qətlə yetirilib. Onlardan 226 nəfəri mülki sakinlər, 258-i isə hərbçilərdir. İşğal nəticəsində rayonun bütün yaşayış məntəqələri, 13 minədək fərdi ev talan edilib, 87 tarixi abidə, 1 muzey dağıdılıb, 29 sənaye, tikinti, 134 mədəni məişət obyekti erməni quldurları tərəfindən xarabazara çevrilib. Kəlbəcərin işğalından sonra BMT Təhlükəsizlik Şurası 822 saylı Qətnamə qəbul edib. Qətnamədə bütün işğalçı qüvvələrin Kəlbəcər və Azərbaycanın digər işğal olunmuş rayonlarından dərhal çıxarılması tələb olunurdu.

Lakin həmin qətnamənin tələbləri 30 ilə yaxın müddətdə yerinə yetirilmədi və bu vəzifəni qəhrəman Azərbaycan əsgəri 2020-ci ilin payızında Ermənistanın hərbi təxribatlarına cavab olaraq başlanılan 44 günlük Vətən müharibəsində ləyaqətlə yerinə yetirdi. Bu gün Kəlbəcər azaddır, işğal zamanı amansızcasına qətlə yetirilmiş yüzlərlə günahsız kəlbəcərlinin qisası alınıb, öz canını torpaqlarımızın qorunması uğrunda döyüşlərdə qurban verən şəhidlərin ruhu şaddır. Düşmən tapdağından azad edilən Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yenidən dirçəlir, sönən ocaqlarımız yenidən alovlanır. Bu il təxminən bir aydan sonra dağlar diyarı olan Kəlbəcərə ilk köç karvanı yola salınacaq! O dağlar bizi gözləyir…

El şairi Sücaətin ölməz misraları necə də yerinə düşür:

Ağlaya-ağlaya köçən Kəlbəcər,

Bir gün gülə-gülə qayıdacaqdır…

Şükür, min şükür ki, o gün gəldi və biz həmin günlərin şahidləriyik”.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Bu gün Ümumdünya Rok-n-Roll Günüdür

Norveçin səhiyyə naziri plagiat qalmaqalından sonra istefa verir

Antalyada baş verən kanat xətti qəzası nəticəsində kabinələrdə qalanların təxliyəsi davam edir VİDEO

Azərbaycan neftinin qiyməti 94 dolları ötüb

Səbail rayonundakı kafedən içərisində pul, üzük olan çanta oğurlanıb

BMT-də Azərbaycanın təşəbbüsü ilə “VI Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu” üzrə birgə brifinq keçirilib

Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi Kollecinə tələbə qəbulu davam edir

Dünya birjalarında neft bahalaşıb

Azərbaycanın bədii gimnastı beynəlxalq turnirdə qızıl medal qazanıb

“Neftçi” “Araz-Naxçıvan”la oyuna itkilərlə çıxacaq

DİN: Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 31 nəfər saxlanılıb

Azərbaycanın 3x3 basketbol millisi təsnifat turnirində növbəti oyununa çıxacaq

Fransa terrorçu simasını gizlədə bilmir - RƏY

Azərbaycan Ordusunun mövqeləri yenidən atəşə tutulub

Səbail rayonunda onsəkkizmərtəbəli yaşayış binasına bitişik konstruksiya yanıb VİDEO

Keniyada ən azı 13 nəfər daşqınların qurbanı olub, 15 min nəfər təxliyə edilib

ABŞ-ın Memfis şəhərində polis və şübhəli şəxsin ölümü ilə nəticələnən atışma baş verib

Aİ komitəsinin sədri: Regionda sülh üçün konkret addımların atılmasının vaxtıdır

Delfin Pronk: Minaların təmizlənməsində Avropa İttifaqı Azərbaycanın ən böyük dəstəkçisidir

Muzeylər şəhəri Şəki Ramazan bayramı günlərində daha da canlanıb

Almaniyada terror təhlükəsi səviyyəsi yüksəlib

Çinin xarici ticarəti 5 faiz artıb

Avstriya da öz vətəndaşlarını İranı tərk etməyə çağırıb

İtaliyada su elektrik stansiyasındakı partlayışda ölənlərin sayı 7-yə çatıb

Böyük Britaniya və ABŞ metal ticarəti sahəsində Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

ABŞ Dövlət katibinin müavini Türkiyəyə səfər edəcək

“China Everbright Group”un sabiq rəhbəri mənimsəmə və rüşvət almaqda ittiham olunur

Bayden İranı İsrailə hücum etməməyə çağırıb

AFAD Antalyada baş verən kanat xətti qəzası ilə bağlı açıqlama verib

Kəlbəcərdə çayda batan Şirvan sakinin cəsədi dalğıclar tərəfindən çıxarılıb

Antalyada kanat qəzası olub, ölən və yaralananlar var

Gürcüstan parlamentinin sədri Qazaxıstan Prezidenti ilə Orta Dəhlizin perspektivlərini müzakirə edib

Naxçıvanda yol qəzası olub, xəsarət alanlar var

Lerikdə sel suları nəticəsində dağılan suötürücü borular bərpa olunub

Xalq rəssamı Qəyyur Yunusun “Sağ əlin sərvəti” adlı yubiley sərgisinin açılışı olub

Xaçmazda zəncirvari qəza olub, yaralananlar var VİDEO

Avropa birinciliyi: Azərbaycanın iki boksçusu finala vəsiqə qazanıb

Premyer Liqa: XXX turun açılış oyununda qalib müəyyənləşməyib

Ermənistanda baş vermiş avtomobil qəzasında 4 hərbçi həlak olub

Altı yaşlı uşaq və atası Kürdə batıb

Azərbaycan Prezidentin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Sloveniyada işgüzar səfərdə olub

Ağdamda mina partlaması nəticəsində xəsarət alanların vəziyyəti açıqlanıb

Azərbaycan Güləş Federasiyası İtaliya idmançısının rüşvətlə bağlı ittihamlarına cavab verib

Sloveniya nəşri: Dayanıqlı sülhün bərqərar olması üçün tarixi fürsət yaranıb

Neftçalada narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olan şəxs saxlanılıb

Ordumuzun mövqeləri atəşə tutulub VİDEO

Kubada “Azərbaycan - orta güc ölkəsi” mövzusunda təqdimat keçirilib

Fransa səfiri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb

Həkəri çayındakı üzən körpü sel təhlükəsinə qarşı möhkəmləndirilir

Fələstin-İsrail münaqişəsi zamanı Türkiyənin “TRT” media şirkətinin heyət üzvləri yaralanıblar

Dərnəgül massivində fəaliyyət göstərməyən zavod ərazisində yanğın olub VİDEO

Nadir Adilov yenidən BMT-nin Komitə üzvü seçilib

Gəncə şəhəri 2025-ci ildə MDB-nin idman paytaxtı elan edilib

Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Yunanıstanda işgüzar səfərdə olub

Azərbaycanın xarici işlər naziri tacikistanlı həmkarına COP29-a hazırlıq prosesi barədə məlumat verib

Bakıda III Beynəlxalq Təcrübə Əsaslı Öyrənmə Konfransı işə başlayıb

Nazir müavini: İşğaldan azad edilmiş ərazilərdəki 8 məktəbdə 800-dən çox şagird təhsil alır

Ceyhun Bayramov MDB-nin iclasında Ələt beynəlxalq dəniz ticarət limanının potensialından danışıb

“Formula 1” üzrə 2025-ci il Azərbaycan Qran-Prisinin vaxtı açıqlanıb

Azərbaycan-Qırğızıstan İnkişaf Fondunun həmsədrləri ilə görüş keçirilib

Onun simasındakı zəhm düşməni qorxuya salmağa bəs edirdi - Aprel döyüşlərinin şəhid polkovnik-leytenantı Murad Mirzəyev

XİN: Ermənistan Azərbaycanın biomüxtəlifliyinə və canlı təbiətə zərər vurmaqda davam edir

Milli Kitabxanada Seyid Şuşinskinin 135 illiyinə həsr olunan sərgi açılıb

Haaqada dövlətlərarası arbitraj çərçivəsində Azərbaycanın iddiası üzrə ilk rəsmi məhkəmə prosesi keçirilib

Avropa Kubokunda iştirak edəcək Azərbaycan cüdoçuları bəlli olub

Ramazan bayramı günlərində hərbi qulluqçularla görüşlər keçirilib

Naxçıvanda su xəttində qəza baş verib

Ermənistanda ağır cinayətlərin sayı 90,7 faiz artıb

Ağdamda mina partlayıb, iki nəfər xəsarət alıb

Cənubi Koreya və ABŞ ilin ən böyük hərbi hava təliminə başlayıb

Vaşinqtonda rəssam Rövşən Nurun “Azərbaycan naxışları” adlı sərgisi açılıb

Növbəti “Tullantıları tinglərə dəyiş” aksiyası keçiriləcək

Azərbaycan millisinin baş məşqçisi: Fiziki hazırlıq yüksək səviyyədə deyil

“Ağıllı” mühit və yaşıl texnologiyalar - beynəlxalq konfrans

Naxçıvanda 105 hektar torpaq sahəsində şoranlaşmanın qarşısı alınıb

Saməddin Əsədov: Azərbaycanda COP29 çərcivəsində Kosmik Agentliklərin Sammitinin keçirilməsi planlaşdırılır - EKSKLÜZİV

“Əbədi sükut dünyası”ndan, yaxud “Labirint”dən VİDEOREPORTAJ

Çətin relyefli dağlıq ərazilərdə xidmət aparan hərbi qulluqçuların mənəvi-psixoloji vəziyyəti və döyüş ruhu yüksəkdir

Dünya Bankı: Azərbaycanda qeyri-enerji sektorunda artımın 2024-cü ildə 4 faizə qədər yüksələcəyi gözlənilir

Ermənistanda xarici turistlərə qarşı törədilən cinayətlərin sayı artıb

Belaruslu baş məşqçi: Mahir Emreli “Legiya”dan ayrılmaqla düzgün addım atmışdı

Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası doktorantura və dissertanturaya qəbul elan edir

Azərbaycan və Belarus XİN rəhbərləri ikitərəfli münasibətləri müzakirə ediblər

Ağdərədə odlu silahlar aşkar edilib

Lisenziya turniri: Azərbaycanın 3x3 basketbol millisi ilk oyunda qələbə qazanıb

Kəlbəcərdə əl qumbaraları və sursat aşkarlanıb

Dövlət Komitəsinin nümayəndələri “N” hərbi hissəsində olublar

Gənc fırça ustalarının Şahdilinə yaradıcılıq turu təşkil olunacaq

Əlilliyi olan şəxslərə 28,9 min reabilitasiya vasitəsi verilib

Çində Pion Gülü Beynəlxalq Kommunikasiya Forumu keçirilir VİDEO

“Azərişıq”: Kəlbəcərdə 35 kV-luq elektrik xətlərinin çəkilişi sürətlə aparılır

Dünya Bankı: Bu il Avropa və Mərkəzi Asiya iqtisadiyyatlarının 2,8 faiz artacağı gözlənilir

Balakənli uşaqlar üzməyi öyrənirlər

Türkiyədəki “Göbəkli-Təpə” kompleksini bir gündə rekord sayda turist ziyarət edib

Azərbaycan Premyer Liqasında XXX turun hakimləri açıqlanıb

Faktiki hava: Bəzi yerlərdə hava şəraiti arabir yağıntılı olub

Xankəndidə silah-sursat və 3 kiloqramdan artıq marixuana aşkar edilib

DİN: Ötən gün 26 kiloqramdan artıq narkotik vasitə aşkarlanıb

Azərbaycanın 3x3 basketbol millisi təsnifat turnirində ilk oyununu keçirəcək