Azərbaycanın və Özbəkistanın dövlət bayraqları ilə bəzədilmiş Səmərqənd hava limanında dövlətimizin başçısını Özbəkistanın Baş naziri Şavkat Mirziyayev, Səmərqənd şəhərinin hakimi Rüstəm Xolmuradov, Azərbaycanın Özbəkistandakı səfiri Aydın Əzimbəyov və digər rəsmi şəxslər səmimiyyətlə yola saldılar.

X X X

Həmin gün axşam Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev vətənə qayıtdı. Heydər Əliyev adına beynəlxalq hava limanında Prezident İlham Əliyevi Milli Məclisin sədri Murtuz Ələsgərov, Baş nazir Artur Rasizadə, Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyev və digər rəsmi şəxslər qarşıladılar.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev hava limanında jurnalistlərin suallarına cavab verdi.

X X X

SUAL: Cənab Prezident, Sizin Özbəkistana çox uğurlu dövlət səfəriniz oldu. Amma əsas məsələlərdən birində - iqtisadi-ticarət münasibətlərində müəyyən lənglik var. O cümlədən kommunikasiya problemlərindən danışıldı. Siz bu problemlərin həllini necə görürsünüz? Yəni yaxın vaxtlarda Orta Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri liderlərinin iştirakı ilə, yoxsa?..

CAVAB: Bu məsələ dəfələrlə - Özbəkistan Prezidenti cənab Kərimovla danışıqlarda, eləcə də, hökumətlərarası komissiyada müzakirə edildi. Burada problem, əsasən kommunikasiyalarla, daha doğrusu, bu sahədə yaranmış problemlərlə bağlıdır. Bilirsiniz ki, bizim Özbəkistanla əlaqələrimiz Türkmənistan ərazisi vasitəsilə həyata keçirilir və bu istiqamətdə müəyyən problemlər var. Əlbəttə, bu, iki dövlətin arasında iqtisadi əlaqələrə böyük zərər vurmuşdur. Bizim iqtisadi potensialımız güclüdür, ildən ilə artır. İkitərəfli iqtisadi əlaqələr çox sürətlə inkişaf edə bilər. Kommunikasiyanın olmaması, əlbəttə, böyük problemdir. Bu necə həll olunacaq, bunu zaman göstərər. Hər halda, hökumətlərarası komissiya bu məsələyə baxacaqdır. Bizdən asılı olan məsələlərə baxacaq və bunları müsbət həll edəcəyik.

O ki qaldı aramızda olan ərazidə kommunikasiya xətlərinin təmin edilməsinə, bu, bizdən asılı olan məsələ deyildir. Amma çalışarıq ki, buna nail olaq.

SUAL: Cənab Prezident, ATƏT-in fəaliyyətinin 12 ili tamam olur. 1992-ci il martın 24-də ATƏT-in vasitəçiliyi ilə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə danışıqlar formatı müəyyənləşmişdir. Azərbaycan Prezidenti bu 12 illik fəaliyyəti necə qiymətləndirir?

CAVAB: Mən bu barədə fikirlərimi dəfələrlə bildirmişəm. Nəticə yoxdur. Əgər hansısa bir nəticə olsaydı, bunu müsbət qiymətləndirmək olardı. Mən bunu müsbət qiymətləndirə bilmərəm. Çünki bu müddət ərzində ATƏT-in Minsk qrupu tərəfindən, demək olar ki, heç bir müsbət addım atılmamışdır. Düzdür, müəyyən dövrlərdə təkliflər olmuşdur. Deyə bilmərəm ki, Minsk qrupu bu məsələyə laqeyd yanaşmışdır. Yox, çalışmışdır və çalışır ki, bu məsələnin həllində öz xidmətlərini göstərsin. Amma hesab edirəm ki, indiki yanaşma, Minsk qrupunun indiki mövqeyi münaqişənin həllində müsbət rol oynaya bilməz. Çünki bu mövqe daha çox məsələnin həlli ilə yox, məsələni müşahidə etməklə məhdudlaşır.

Mən həmsədrlərə bildirmişdim ki, gərək Minsk qrupu öz mandatı çərçivəsində vasitəçilik missiyasını yerinə yetirsin. Yoxsa, bizə deyəndə ki, gedin, iki prezident danışın, razılaşın, biz bunu təsdiq edək, bu, vasitəçilik missiyası deyildir. Bu, müşahidəçilik missiyasıdır. Əgər belədirsə, onda gərək mandatda dəyişikliklər edilsin və Minsk qrupuna müşahidəçilik missiyası verilsin.

Mən ümid edirəm ki, əgər daha geniş beynəlxalq ictimaiyyət bu məsələ ilə ciddi məşğul olsa, bəlkə də, hər hansı bir müsbət dəyişiklikdən söhbət gedə bilər. Məhz bu baxımdan Avropa İttifaqının, Avropa Şurasının bu məsələ ilə məşğul olmaq istəyini biz dəstəkləyirik. Mən Bratislavada keçirdiyim görüşlərimdə də bunu xüsusi qeyd etmişdim ki, beynəlxalq ictimaiyyət öz mövqeyini ortaya qoymalıdır. Əgər Minsk qrupu bu məsələnin öhdəsindən gələ bilmirsə, əgər belə demək mümkünsə, on ildən artıqdır aparılan danışıqlar öz nəticəsini vermirsə, onda gərək fikirləşək.

SUAL: Cənab Prezident, Ermənistanın rəhbərliyi son zamanlar tez-tez Ki-Uest və Paris prinsiplərini qabardır və Azərbaycanda insanlar arasında ciddi narahatlıq yaranır ki, bunlar hansı prinsiplərdir. Sizin müzakirələr barədə məlumatınız var. Doğrudanmı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü şübhə altına alacaq hər hansı bir razılaşma olubdur?

CAVAB: Qətiyyən, heç bir razılaşma olmayıbdır. Ermənistan tərəfi də bunu yaxşı bilir və mən də bunu yaxşı bilirəm. Çünki mən o vaxt danışıqların iştirakçısı olmasam da, bu məsələlərlə əlaqədar kifayət qədər məlumatım var idi. Ermənistan ilə Azərbaycan arasında heç bir razılaşma əldə olunmamışdır. Heç bir məsələ ətrafında vahid bir mövqe ortaya qoyulmamışdır. Əlbəttə, danışıqlar əsnasında müxtəlif variantlar müzakirə olunur. Bəzən bu müzakirələr Minsk qrupu tərəfindən gündəliyə salınmışdır, bəzən tərəflərin biri tərəfindən irəli sürülmüşdür. Danışıqlar o qədər mürəkkəb bir prosesdir ki, onların gedişində hər bir məsələ müzakirə oluna bilər. Amma heç bir razılaşma yoxdur, olmayıbdır və bu, Ermənistan tərəfinin növbəti uydurmasıdır.

Bunu nə üçün edirlər? Yəqin ki, bu, orada daxildə gedən proseslərlə əlaqədardır. Çünki Ermənistanda son zamanlar cəmiyyətdə gedən proseslər Ermənistan hakimiyyətini belə yalanlar, iftiralar irəli sürməyə vadar edir. Əgər belə bir razılaşma varsa, ortaya qoysunlar, yaxud, bunu mətbuata versinlər.

Vilayət Quliyev Ermənistanın xarici işlər naziri ilə Bratislavada görüşübdür. Nə üçün Ermənistanın xarici işlər naziri televiziyaları vasitəsilə dünyaya yalanlar yayır, əgər belə bir sənəd varsa, onu ortaya qoymur?! Nə üçün bunu beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim etmir?! Mən məsləhət görərdim ki, onlar bu yalanlardan əl çəksinlər. Bu təxribatların vaxtı keçibdir. Artıq dünya şəffaflıq tələb edir. Hər hansı bir razılaşmanı, hətta gizli razılaşmanı da gizli şəkildə saxlamaq mümkün deyildir.

Mən Minsk qrupunun həmsədrlərinə də dedim ki, gedin, Ermənistanda deyin ki, bu yalanlardan əl çəksinlər. Çünki bu, danışıqlar aparan heç bir tərəfə yaraşmır.

SUAL: Cənab Prezident, Baş nazir Ərdoğanın Amerikaya səfərindən sonra Türkiyənin Ermənistanla sərhədinin açılması məsələsi yenidən aktuallaşır. Gündəlikdə belə bir variant varmı? Azərbaycan Prezidenti kimi, Sizin bu məsələlərdən hər hansı xəbəriniz varmı və Türkiyənin belə bir addım atacağını ehtimal etmək olarmı?

CAVAB: Mən ehtimal irəli sürmək istəmirəm. Mən Baş nazir vəzifəsində işləyərkən Ankarada cənab Ərdoğanla bu barədə söhbətim olubdur. Baş nazir cənab Ərdoğan və xarici işlər naziri Abdullah Gül məni bir daha əmin etmişlər ki, Türkiyə Ermənistanla sərhədlərini Dağlıq Qarabağ məsələsi həll olunmayana qədər heç vaxt açmayacaqdır. Mənim üçün bu, kifayətdir. Yəni əgər mən bu sözü eşitmişəmsə, mənə hər hansı başqa izahat lazım deyildir.

Amma o da sirr deyil ki, Avropa İttifaqı, bəzi başqa ölkələr, dünyada kifayət qədər təsirə malik olan ölkələr Türkiyəyə ciddi təzyiqlər edir ki, Türkiyə o qapıları açsın. Mən müvafiq tərəflərlə keçirdiyim görüşlərdə onlara dəfələrlə bildirmişəm ki, əgər Türkiyə öz qapılarını Ermənistana açarsa, deməli, Dağlıq Qarabağ məsələsinin həlli, ümumiyyətlə, mümkün olmayacaqdır. Çünki Azərbaycanın əlindən çox mühüm bir alət çıxacaqdır və o zaman danışıqların sülh çərçivəsində aparılması, ümumiyyətlə, mümkün olmayacaqdır. Bu, danışıqların dayanmasına və xoşagəlməz nəticələrə gətirib çıxaracaqdır. Ona görə əgər bu məsələdə maraqlı olan tərəflər məsələnin doğrudan da sülh yolu ilə həllini istəyirlərsə, gərək Türkiyəyə bu təzyiqləri etməsinlər. Türkiyə böyük dövlətdir, qüdrətli dövlətdir. Mən əminəm ki, Türkiyə bütün bu təzyiqlərə davam gətirəcəkdir. Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı bizim üçün də, türk xalqı üçün də hər bir şeydən üstündür. Sağ olun.