Beynəlxalq silah bazarlarında satış göstəriciləri sabitləşib
Stokholm, 15 mart, AZƏRTAC
Beynəlxalq silah bazarlarında satış göstəriciləri uzun illər davam etmiş artım prosesində sabitləşmə müşahidə olunur.
AZƏRTAC Stokholm Sülh Problemləri Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) press-relizinə istinadla xəbər verir ki, 2016-2020-ci illərdə beynəlxalq silah bazarlarında adi silahların əsas növlərinin satış həcmi 2011-2015-ci illərin göstəricisi ilə eyni səviyyədə olub. Lakin bu müddətdə beş ən iri silah ixracatçısından üçü - ABŞ, Fransa və Almaniya tərəfindən satışın həcminin əhəmiyyətli dərəcədə artması qeydə alınıb. Əvəzində Rusiyadan və Çindən silah ixracı azalıb.
Son illərdə Yaxın Şərq ölkələrinə silah satışı 25 faiz artıb. Bu, əsas etibarilə Səudiyyə Ərəbistanı (+61 faiz), Misir (+136 faiz) və Qətərə (+361 faiz) silah satışının artması hesabına baş verib.
2016-2020-ci illərdə Amerika Birləşmiş Ştatları dünyada ən iri silah ixracatçısı olaraq qalıb. Dünya üzrə silah ixracının ümumi həcmində ABŞ-ın payı 2011-2015-ci illərdə 32 faiz, 2016-2020-ci illərdə isə 37 faiz olub. ABŞ-dan dünyanın 96 ölkəsinə silah satışı həyata keçirilib. Bu o deməkdir ki, hər hansı başqa tədarükçü ilə müqayisədə ABŞ-ın silah bazarının coğrafiyası daha geniş olub. ABŞ-dan satılan silahların 47 faizi Yaxın Şərq ölkələrinin payına düşüb. Təkcə Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-dan silah ixracının ümumi həcminin 24 faizini alıb. 2011-2015-ci illərlə müqayisədə 2016-2020-ci illərdə ABŞ-dan silah ixracı 15 faiz artıb və beləliklə, ikinci ən böyük silah ixracatçısı olan Rusiya ilə ABŞ arasında fərq daha da böyüyüb.
Silah ixracının həcminə görə dünyada üçüncü və dördüncü yerləri tutan Fransa və Almaniya da 2016-2020-ci illərdə satışı xeyli artırıblar. Bu dövrdə Fransadan əsas silah növlərinin ixracı 2011-2015-ci illərlə müqayisədə 44 faiz artıb. Dünyada silah ixracının ümumi həcmində Fransanın payı 2016-2020-ci illərdə 8,2 faiz olub. Fransadan silah ixracının 59 faizi Hindistanın, Misirin və Qətərin payına düşüb.
Bu dövrdə Almaniyada silah ixracı 2011-2015-ci illərlə müqayisədə 21 faiz artıb. Dünya üzrə ixracın ümumi həcminin 5,5 faizi Almaniyanın payına düşüb. Almaniya silahının əsas alıcıları Cənubi Koreya, Əlcəzair və Misir olub.
Rusiyada və Çində silah ixracının həcminin azalması müşahidə olunub. 2016-2020-ci illərdə dünya üzrə ümumi silah ixracında Rusiyanın payı 20 faizə bərabər olub. 2011-2015-ci illərlə müqayisədə 2016-2020-ci illərdə Rusiya silah ixracının həcmi 22 faiz azalaraq təqribən 2006-2010-cu illərin səviyyəsinə düşüb.
Dünyada beşinci ən böyük silah ixracatçısı olan Çindən 2016-2020-ci illərdə silah ixracının həcmi 2011-2015-ci illərlə müqayisədə 7,8 faiz azalıb. Dünya üzrə silah ixracının ümumi həcmində Çinin payı 5,2 faizə bərabər olub. Çində istehsal edilən silahların ən iri alıcıları Pakistan, Banqladeş və Əlcəzair olub.
Silah ixracının ən böyük artımı Yaxın Şərq ölkələrində müşahidə olunub. 2016-2020-ci illərdə Yaxın Şərq ölkələrinin idxal etdiyi silahların həcmi 2011-2015-ci illərlə müqayisədə 25 faiz artıb.
2016-2020-ci illərdə Türkiyəyə silah satışı 59 faiz azalıb. Bu fakta təsir göstərmiş əsas amil 2019-cu ildə Türkiyə Rusiyadan hava hücumundan müdafiə sistemləri alandan sonra Amerikadan bu ölkəyə F-35 döyüş təyyarələri satışının dayandırılması olub. Türkiyə idxaldan asılılığı azaltmaq üçün daxildə silah istehsalını genişləndirir.
Okeaniya adi silahların əsas növlərinin ən böyük idxalatçısıdır. Dünya üzrə idxalın 42 faizi bu regionunun payına düşüb. Regionda ən iri idxalatçılar Hindistan, Avstraliya, Çin, Cənubi Koreya və Pakistan olub. 2016-2020-ci illərdə Yaponiyanın silah idxalı 2011-2015-ci illərlə müqayisədə 124 faiz artıb.
Rauf Əliyev
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Stokholm
Bölmənin digər xəbərləri
